|
Cursus: GUI, webdesign, psychologie en human efficiency
Utrecht,
25 en 26 november,
€ 1100.
|
Naar perfecte interfaces en webpages, met harde psychologische kennis over het bewegen, het waarnemen, de taal, het leren en het denken. Beleving, bruikbaarheid, Design, experience, intuïtie, look and feel, marketing, persoonlijke meningen en techniek worden even opzij gezet. De cursus is een combinatie van leren en advies door focus op interfaces, discussiepunten en problemen van cursisten.
|
theorie.praktijk.programma.werkwijze.deelnemers.historie.unieke van deze cursus.cursusleider.waar, wanneer?aanmelden.
|
|
Theoretische basis |
Interface-design is over het algemeen nogal praktisch: "Zeg maar wat ik moet doen." Men heeft graag guidelines, normen, standaarden etc. Dat kan, dat is ook veel gedaan en het cursusboek geeft er zo'n 260. Naar
mijn idee is dat in de praktijk toch niet voldoende. Veel problemen zijn door de jaren heen opgelost met gezond verstand en door vallen en opstaan. Maar net zo min als een arts een ernstige ziekte kan oplossen met gezond verstand en vallen en opstaan, kan een interface designer de interface problemen die nu nog over zijn met opstaan en vallen oplossen.
Naar top.
| |
Andere oplossingen komen in het vizier als de ontwerper net als de arts beschikt theorie en wetenschap.
Interfacebegrippen duiken op die ongebruikelijk zijn, maar die psychologisch gezien in discussies over interface-design niet mogen ontbreken.
Voorbeelden van nieuwe inzichten zijn er voor
personaliseren en aanpassen,
voor
bestaande helptechnieken,
voor
het navigatieprobleem en de oplossingen daarvoor, voor
metaforen
, voor homepages
en voor
personal assistants.
Over een professionele aanpak voor 'het interfaceprobleem' heb ik diep nagedacht. Het resultaat van dat denken staat in
Why designers can't understand their users. In principe gaan we het daar niet over hebben maar de cursisten krijgen dit boek wel bij aanmelding toegestuurd.
|
|
|
Praktische basis |
Kan een cursus met zo'n theoretische achtergrond wel praktisch zijn? Ja dat kan. Simpel omdat een goede theorie 'operationaliseerbaar en testbaar' moet zijn. Meestal betekent dit dat de psycholoog een theorie vertaalt in onderzoeksitems. Maar een psycholoog kan natuurlijk ook concretiseren in requirements en interfaces. Bovendien is een van de theoretische uitgangspunten: 'niet constateren van performance maar construeren van performance '. Dat is één.
Ten tweede zijn honderden ontwerpen die ondubbelzinnig wel of niet in overeenstemming zijn met die theorie. Rechts op het scherm wat voorbeelden daarvan.
Het bekendste voorbeeld is de NS treinkaart automaat. (Als de link niet werkt, google dan 'ns treinkaartautomaat demo'). De interface daarvan is door mij gespecificeerd. Deze specificaties zijn vrijwel geheel door NS gevolgd en daarmee is de automaat naar mijn idee een goed voorbeeld van 'human efficiency'. Het openbaar vervoer kent iedereen en ik ben bij veel interfaces betrokken geweest. Dat levert zo nodig
tientallen voorbeelden.
Windows en Office leveren ook vele voorbeelden. Er zijn weinig voorbeelden van de Mac. Natuurlijk is de Mac mooier, werkt die technisch beter en zitten er minder knulligheden in de interface. Maar ook de Mac gebruikt een bureaublad, menu's en tabbladen, om maar eens wat te noemen. Daar zijn forse vraagtekens bij te plaatsen. De meeste deelnemers komen echter uit een Windowsomgeving.
Naar top.
| |
Een flink aantal voorbeelden heb ik speciaal voor de cursus gemaakt. Deze voorbeelden zijn zuiver; ze tonen het psychologische punt zonder mitsen en maren en de inhoud is in enkele seconden te begrijpen.
Ook op deze site heb ik wat voorbeelden proberen te realiseren.
(1) Zo is het aanraakveld zo groot mogelijk gemaakt. Dat werkt sneller en is RSI-onvriendelijk.
(2) Donkerblauw betekent: klikbaar. Geen technisch en grafisch onderscheid in buttons, links, tabs, menu opties, etc.
(3) Ook het menu bovenaan heeft niet de gebruikelijke hiërarchische structuur zoals veel gebruikers op het eerste gezicht denken.
Overigens heeft de browser het laatste woord, zo werken de toetshortcuts die u voor RSI moeten behoeden niet altijd en is de uitlijning soms anders dan bedoeld.
Het belangrijkst is natuurlijk de concretisering naar de interfaces die de deelnemers inbrengen. Daar kunnen we het uitvoerig over hebben want de theorie van de cursus, de requirements die daaruit voortvloeien, de honderden ontwerpen en voorbeelden staan in de vooraf toegestuurde cursusboeken.
Veel voorbeelden komen uit mijn vijfentwintigjarige adviespraktijk.
|
|
|
Programma |
Er is voldoende materiaal voor vier dagen, maar twee dagen is mooi genoeg.
De inbreng van de deelnemers bepaalt wat van de onderstaande lijst aan de orde komt.
Welke uitgangspunten
- De marketing als uitgangspunt.
- De mening van de gebruiker als uitgangspunt.
- De ergonomie als uitgangspunt.
- Usability als uitgangspunt.
- psychologische uitgangspunten.
Efficiënte invoer
- Hoe clicken te vereenvoudigen.
- Hoe de reistijd van de cursor over het scherm te verminderen.
- Hoe de toetsinvoer te verminderen: entry of selection.
- Invoer in de toekomst.
Waarnemen
Sturing van de aandacht en herkennen van informatie
- Gebruik afmeting, vorm, tekst, icons, vet, dimmed, kleur, knipperen
- Gebruik afmeting
Waar informatie plaatsen?
Rustige schermen
Waarnemen en tabellen
- Inefficiënte tabellen.
- Tabs, inspringen en gecentreerde teksten.
- Wat in rijen en wat in kolommen, portret of landschap.
- Het ontwerpen van tabellen.
- Schermindeling in de toekomst.
Taal
- Waarom ingaan op taal?
- Taal, een schat verborgen onder graphics.
- Wat maakt woorden onduidelijk.
- Welke IT woorden zijn jargon.
- Wat is er mis met 'OK' en 'Close'.
- Verwacht niet te veel van 'voice-input'.
- Taalgebruik in de toekomst.
Leren en onthouden
Vergissen en vergeten
- De ultimate 'Are you sure?' interface.
- De ultimate zandloper (progress indicator).
Help
- Kan 'Help' helpen?
- Wat is er mis met de 'Tip van de dag'?
- Wat is er mis met wizards?
- Wat is er mis met personal assistants?
- Help die helpt.
- Help in de toekomst.
Guidelines, consistentie en standaarden
- De beperkingen van guidelines, consistentie en standaarden.
- Wat is beter dan consistentie.
Metaforen
- Waarom zijn metaforen (desktop, window, bar, galery, etc) aantrekkelijk voor ontwerpers.
- De beperkingen van metaforen.
- Alternatieven voor metaforen.
- Het paradoxale van metaforen.
- Metaforen als valkuil.
- Hebben metaforen in de toekomst.
Denken
Mentale belasting
- Interfaces die mentale belasting vergroten.
- Ontwerpen om mentale belasting te verkleinen.
Aanpassen
- Waarom aanpassen?
- Het ontwerpen van interfaces voor aanpassing.
- Aanpassen in de toekomst.
Navigatie en het menu
- Wat maakt een menu, een geografische en een virtuele structuur zo aantrekkelijk voor ontwerpers?
- Wat maakt deze structuur zo onverteerbaar voor gebruikers?
- Het conceptuele (en visuele ) ontwerp van verteerbare structuren .
- In de toekomst: navigatie in complexe systemen opgelost.
Naar top. |
|
Werkwijze |
De cursisten krijgen
het boek met de wetenschappelijke achtergrond: "Why designers can“t understand their users"
en de cursusboeken met de concrete toepassing voor interface-design vooraf toegestuurd. De cursisten kunnen zich dus voorbereiden.
Bij inbreng van eigen ontwerpen is er het risico dat iemands stokpaard sneuvelt. Ook het omgekeerde gebeurt trouwens: een schijnbaar misbaksel blijkt een gouden ei te zijn.
Naar top.
| |
Een onderdeel begint met een anekdote of een klein experiment. Op deze wijze ontstaat er een link tussen de persoonlijke ervaringen van de deelnemers, de psychologische kennis en onderzoeksgegevens. Concretisering volgt door de psychologische processen te vertalen in handelingen met interface elementen en in 'requirements' voor de interface.
Vervolgens komt de test: hoe zijn deze requirements toegepast. We beginnen met testen op ontwerpen van anderen en daarna op de ingebrachte interfaces. Ook de cursusleider legt zijn ontwerpen op tafel. Daarbij zijn vooral interessat de overwegingen en interfaces die zich niet lenen voor publicatie.
| |
Een cognitief psychologische blik op interfaces is voor velen een 'eye opener'. Technische, financiële en intellectuele hoogstandjes zijn daarbij vrijwel nooit nodig.
|
|
Unieke van de cursus |
Niet gebruikelijke invalshoeken ...
Mogelijke invalshoeken bij interface ontwerp zijn:
'intuïtieve' interfaces,
user 'experience',
'look and feel' van het interface,
'usability' en
'je verplaatsen in de gebruiker'. Dit zijn goede doelstellingen maar een eenduidige concretisering is lastig.
| |
... maar psychologische handelingen.
In deze cursus ligt het accent op inzicht in het menselijk handelen.
Het uitgangspunt is dat een gebruiker motorische, visuele, taal-, denk- en leerhandelingen uitvoert met de interface.
Concretisering kan dan maar op één manier. Het visuele fixatiegebied is vijf graden en details die daar buiten vallen worden niet onderscheiden, hoe graag de designer ook zou willen.
Motivatie en emotie zijn natuurlijk wel van belang maar komen niet aan de orde. Ten eerste is dat een heel ander psychologisch en fysiologisch verhaal.
Ten tweede heeft het geen zin een gebruiker te vragen waarom hij het beeldscherm door het raam gooide wanneer de onderzoeker vooraf al kan weten dat de interface niet gebruiksvriendelijk is.
|
| |
Niet interface-elementen...
Een gebruikelijke ingang is het metaforische interface-element zoals: advanced, bar, button, desktop, graphic, help, menu, ok, personal assistant, tabs, tip of the day, window en wizard. |
|
... maar handelingen met interface-elementen.
Deze gebruikelijke interface-elementen worden getoetst aan de psychologische handelingen die gebruikers er mee uitvoeren: vinger-, oog-, taal-, leer- en denkhandelingen. De norm voor de beoordeling van de handeling is de taak.
|
| |
Géén ontwerpstappenplannen...
In deze cursus stappenplannen noch een bepaalde ontwerpmethodologie.
| |
... maar inzicht.
Het psychologisch inzicht dat de cursus biedt past altijd in de werkwijze van de cursist.
|
| |
Niet constateren...
In deze cursus geen constaterende performance onderzoekstechnieken zoals statistiek, gebruikersenquête om te vragen wat men denkt, aantal visits en oogbewegingsonderzoek om te weten te komen waar men kijkt.
|
|
... maar construeren.
Aan de orde komt hoe de ontwerper performance construeert. Hoe laat de ontwerper gebruikers kijken waar hij wilt dat zij kijken, dat ze leren wat de ontwerper vindt dat ze nog moeten weten en dat ze denken wat de ontwerper wilt dat ze denken. Zie bijvoorbeeld Decision making with your eyes only.
|
| |
Het resultaat
Het is even wennen niet uit te gaan van gebruikelijke concepten maar van concrete psychologische processen. Deze processen echter duurzaam en dus ook de kennis daarover.
De kennis is onafhankelijk van de interface-design techniek. Nieuwe modes, snufjes en technieken kunnen aan de orde komen..
De kennis is tijdloos; welke interface-design begrippen er ook nog in de mode komen en welke verrassingen de techniek ook in petto heeft. De psychologie blijft de komende 100 000 jaar een onveranderlijke toetssteen.
Naar top.
| |
De kennis is domeinloos. In deze cursus ligt de focus toevallig op GUI en webdesign. Tijdens de cursus wordt zo nodig moeiteloos geschakeld naar domeinen waar de cursusleider ervaring èn ontwerpvoorbeelden van heeft (public transport information systems, onderwijs, process en traffic operators, machinisten van hoge snelheidstreinen). Switchen naar het domein van de cursisten is eenvoudig, zelfs wanneer het gaat om complexe domeinen. De cursist kanvan werkkring veranderen zonder opnieuw naar cursus te moeten.
| |
De cursus geeft zicht op de interface evolutie die loopt van techniekvriendelijke interfaces naar interfaces die geheel aangepast zijn aan de mens. Daardoor wordt zichtbaar of een nieuwe techniek aansluit op de wijze waarop de mens functioneert, en dus duurzaam is, of dat die techniek slechts een tijdelijke mode zal zijn.
|
|
Deelnemers |
Voor wie
De cursus is voor interface-designers, software ontwikkelaars, managers van human-computer interface projecten en ergonomen. Ook psychologen komen. De vertaling van psychologische processen naar interfaces is kennelijk erg lastig. Voor grafisch geschoolden kan de cursus een verrijking zijn omdat zij minder bekend zijn met psychologische overwegingen van ontwerpmogelijkheden. Ook de verbale en de conceptuele vormgeving heeft bij grafisch ontwerp soms minder aandacht dan deze verdient. Vaak voelen niet-psychologen wel dat de huidige interfaces niet kloppen maar men weet niet hoe dat precies komt en hoe dat probleem op te lossen. De kracht van de psychologie is dat het precies kan aangeven waarop het niet klopt en in welke richting de oplossing kan liggen.
Naar top.
| |
Voorkennis
Programmeerkennis en psychologische kennis zijn niet noodzakelijk. De voorbeelden zijn van applicaties die iedereen kent. De geboden kennis kunnen de deelnemers gebruiken om software te beoordelen of om software te ontwikkelen.
Het is gebleken dat deelnemers de benadering uitdagend en onconventioneel vinden. Het is daarom gewenst dat de deelnemers open staan voor nieuwe ideeën.
|
|
Historie |
Het begin: invoer en beeldscherm
De cursus baseert zich op de menselijke functies. Evolutionair gezien veranderen deze in de tijd nauwelijks. Ook deze cursus verandert dus nauwelijks. Twintig jaar geleden werd hij ook al gegeven met MS-DOS voorbeelden. Toen GUIs en Windows opkwamen bleef de psychologie hetzelfde en werden alleen de voorbeelden vervangen. Wel veranderde de focus van de cursus. Aanvankelijk ging het vooral om invoer en waarnemen.
Naar top. | |
Nu: vooral complexe systemen en navigeren
Bij het ontwerpen van complexe systemen zoals wij die vandaag kennen, zijn taal, begrijpelijkheid, leren en denken belangrijker dan bij data-entry. Daar ligt nu ook het accent.
|
|
Waar, wanneer, prijs? |
De cursus wordt maar twee keer per jaar gegeven. De 104de cursus is 25 en 26 november 2010. Ontvangst met koffie en thee vanaf 9 uur, we beginnen beide dagen om 9:30 en eindigen om 17:00. Er is een goede lunch. Het maximale aantal deelnemers houden we rond de 10. De locatie is het NH Hotel te Utrecht, vlak naast het Centraal Station.
Naar top.
| |
De kosten voor de tweedaagse cursus zijn € 1100, ex. 19% btw. Inbegrepen zijn twee cursusboeken (2 x 260 pagina's), het boek “Why designers can“t understand their users“, zaalhuur, koffie, thee, lunches.
|
|
Enkele van de
ontwerpen waaraan
de trainer substantiëel
bijdroeg.
How much information
can be in one of
these smiley?
Would this make
a better speedometer
than the
traditional one?
And this one?
And this one?
Speed and
safety information
for high speed train
drivers.
The one now standard.
(ETCS).
Train ticket vending
(Netherlands Railways).
It looks like a menu.
However,
no hierarchical steps.
What is the structure?"
Which button is there
to help whizzkids
and it-specialists?
How to present
tracks and platforms?
This way?
Or this way?
What is better
in this case?
Portrait ...
...landscape?
Use of colour,
much ado
and discussion mostly.
Not on how to use it
for drivers of European
highspeed trains
(ETCS).
Gray out, should not
mean not available,
of course.
Graphics used to present
housestyle.
(Source: Original version
OECD 2009).
Same table,
no graphics used
Same table,
graphics used to present
content.
(Source Verhoef).
One variable, six parameters, 233 milliseconds perception time.
What is impossible
in these type of graphs
How to make is possible?
Presentation of complex
related data.
Source: Holslag Verhoef.
To top of this list of pictures.
with pictures.
|
