Human Efficiency




Leonard Verhoef.
Contact
voor interface & web public transport   toekomst Tekst in Engels. etcs mmi met


GUI, webontwerp, psychologie en human efficiency,  English version.

boek 1: invoer, scherm en tekst.
boek 2: help, normen, belasting, navigatie en conceptueel ontwerp.

dr. Leonard Verhoef,
vierde druk, gelijke inhoud als druk 1, verbeterde tekst.245+250 pagina's,

257+230 voorbeelden, € 37 + € 40, ISBN: 978-90-809975-5-4 + ISBN: 978-90-809975-6-1.

     aanpak. theorie. praktijk. inhoud. voorwoord. inleiding. index. auteur. statistieken. bestellen. boek, cognitief, gui, webdesign, psychologie, gebruiksvriendelijkheid, ontwerp, usability



Welke aanpak? De psychologie van de gebruiker is hier de leidraad voor interface design: harde en concrete specificatie voor interfaces, met eenvoudige psychologie van bewegen, kijken, taal, leren en denken. Even geen techniek, marketing, design, beleving, experience, intuïtief, look and feel, meningen en zo. Ook even geen high tech, laatste snufjes, hypes en hots.

Naar top.
     De boeken leggen de huidige gui's en webpages naast keiharde psychologische kennis. Begrippen als advanced, bar, button, desktop, grafisch, help, menu, ok, personal assistant, tabs, tip van de dag, window en wizard gaan op de psychologische snijtafel.      Begrippen die in de huidige praktijk ongebruikelijk zijn maar die psychologisch gezien noodzakelijk zijn voor een psychologische pasvorm worden geïntroduceerd. Deze geïntegreerde behandeling van de vormgeving voor de handen, de ogen, de woorden, de help en het denken, garandeert dat de ontwerper wat de gebruiker betreft niets over het hoofd ziet en structureert een eventuele discussie.
 


  Boek 1 richt zich op het 'how to' van invoer, het beeldscherm en de teksten.

Boek 2 richt zich op het conceptuele ontwerp voor help, beginners/experts, normen/guidelines, menu/navigatie en heeft tevens een 'why this way' karakter. Het geeft inzicht in deze concepten en de praktische consequenties voor het ontwerpen. Velen voelen wel aan dat er soms iets niet klopt met de huidige interfaces. Psychologisch inzicht laat zien waarom het niet klopt en hoe de ontwerper het kloppend krijgt.
Elk deel besluit met een toekomstschets.

Naar top.
     De aanpak blijkt wat onwennig: de computer is de slave en de gebruiker is de master. Ook onwennig is dat er door meer kennis minder discussie is. Verder een psychologie die niet slaafs de vragen van de techniek beantwoordt maar dicteert wat de techniek moet doen. Aan duidelijkheid geen gebrek: ondubbelzinnige woorden, de sprekende vergelijkingen en meer dan 400 concrete voorbeelden. Een terugkerend voorbeeld omvat psychologische verantwoordingen van de NS touch screen treinkaartautomaat interface. De vele voorbeelden maken de boeken goed bruikbaar in het onderwijs. De 1300 entries in de index een psychologische naslag eenvoudig.      De hedendaagse interfaces zijn een zeepkist om de motor van een Ferrari. Die zeepkist kan veel beter. Met 'high psy' wordt invoeren zorgeloos en wat op het scherm staat onmiddellijk duidelijk. Aandacht van de gebruiker komt vanzelf daar waar dat nodig is. Het betekent ongemerkt een expert worden, niet alleen met de interface maar ook in het werk dat de gebruiker doet. De gebruiker is de baas, heeft overzicht, heeft alles onder controle, stuurt waar nodig wat bij en voert zijn taak steeds efficiënter uit. Gebruiksvriendelijkheid is geen probleem meer, maar een vanzelfsprekendheid.



Theoretische basis De psychologie dus als basis. Maar wat voor psychologie? Niet de psychologie die je nodig hebt wanneer je problemen hebt met je partner, je kinderen of jezelf. Wel de wat onbekende 'functie­psychologie': gewoon het bewegen, waarnemen, taalgebruik, leren en denken. Wat is een gebruiker anders dan iets dat zit te bewegen (met toetsen of muis), zit te kijken (naar een beeldscherm), woordjes leest in intypt, probeer te begrijpen hoe die computer werkt en, als hij dat eenmaal gevonden heeft, probeert dat te onthouden.

Naar top.
     Boek 2 geeft aan welke oplossingsrichtingen de psychologie biedt en waarom deze boeken kiezen voor de 'handelingspsychologische richting. Deze aanpak is concreet omdat de gebruiker de handelingen uitvoert met elementen van de interface (toets/muis, visuele presentatie, tekst, help en conceptuele structuur). Bovendien is de aanpak niet constaterend (menselijk gedrag constateren en met statistiek wetenschappelijk verantwoord beschrijven) maar construerend (menselijke handelingen opbouwen). Er is meer tekst over deze handelingspsychologie en meer over de wetenschappelijke verantwoording van deze aanpak in het boek Why designers can't understand their users. Why designers can“t understand their users, developing a systematic approach using cognitive psychology, usability



Praktische basis Kan een boek met zo'n theoretische achtergrond wel praktisch zijn? Ja dat kan. Simpel omdat een goede theorie 'operationaliseerbaar en testbaar' moet zijn. Meestal betekent dit dat de psycholoog een theorie vertaalt in onderzoeksitems. Maar een psycholoog kan natuurlijk ook concretiseren in requirements. Dat is één.

Naar top.
     Ten tweede toont het boek honderden ontwerpen waarvan ondubbelzinnig gezegd kan worden dat zij wel of niet in over­een­stemming zijn met de 'theorie'. Rechts staan wat van die voorbeelden.     
  • Veel voorbeelden komen uit een twintigjarige adviespraktijk.

  • Het bekenste voorbeeld is de NS treinkaart automaat (als de link niet werkt google dan: 'demo treinkaart automaat' voor het nieuwe adres). De interface daarvan is vrijwel geheel in over­een­stemming met 'human efficiency'.
  •     
  • Ook Windows en Office leveren vele voorbeelden. Er zijn geen voorbeelden van de Mac. Dit is niet omdat de bediening van de Mac wel in overeenstemming is met de psychologie. Ook de Mac gebruikt een bureaublad, menu's en tabbladen om maar eens wat te noemen. De grootste doelgroep kent Windows.

  • Er zijn speciaal voor het boek ontwerpen gemaakt. Deze voorbeelden zijn zuiver; ze tonen het psychologische punt zonder mitsen en maren en de inhoud is in vijf seconden te begrijpen. Ook in deze site zitten wat voorbeelden. Deze zijn echter niet zuiver; html en de browser hebben hier het laatste woord.



  • Inhoudsopgave
    0.
    0.1
    0.2
    0.3

    Boek 1

    Deel I:

    1
    1.1
    1.2

    2
    2.1
    2.2

    2.2.1
    2.2.2
    2.2.3
    2.2.4

    3
    3.1
    3.2

    3.2.1
    3.2.2
    3.2.3
    3.2.4

    4
    4.1
    4.2

    4.2.1
    4.2.2
    4.2.3
    4.2.4

    5.
    5.1
    5.2
    5.3

    Voorwoord
    Inleiding, wat bieden de boeken?
    Kennis voor professionals
    Voor wie zijn de boeken bedoeld?


    Ontwerp voor bewegen

    Afmeting
    Wat is ‘afmeting’?
    Welke ‘motorische afmeting’?

    Weinig invoer
    Wat is ‘weinig invoer’?
    Welke ‘invoer hoeveelheden
    ?
    Weinig invoer met selection
    Weinig invoer met entry
    Weinig invoer met functionaliteit
    Weinig invoer met voice input

    Plaats van invoer
    Wat is ‘motorische afstand’?
    Welke ‘motorische afstanden’?

    Geen afstand voor de vingers
    Minimale afstand voor de vingers
    Weinig afstand voor de pols
    Weinig afstand voor de arm

    Buttons indelen
    Wat is ‘motorische structuur’?
    Welke ‘motorische structuren’?

    Cijfertoetsen
    Qwerty toetsen
    Lettertoetsen op het scherm
    Eén-handige invoermiddelen

    Ontwerp voor bewegen van morgen
    Naar vrije invoer
    Naar meer invoertechnieken tegelijk
    Naar invoeren in het overzicht


    Deel II:

    6
    6.1
    6.2

    7.
    7.1
    7.2

    7.2.1
    7.2.2
    7.2.3


    7.2.4



    8
    8.1
    8.2

    9
    9.1

    9.1.1
    9.1.2
    9.1.3
    9.1.4
    9.1.5
    9.2
    9.2.1
    9.2.2
    9.2.3
    9.2.4
    9.2.5
    9.2.6
    9.2.7

    10
    10.1
    10.2

    10.2.1
    10.2.2

    11
    11.1
    11.2

    11.2.1
    11.2.2
    11.2.3

    12
    12.1
    12.2

    12.2.1
    12.2.2

    13
    13.1

    13.2
    13.2.1
    13.2.2
    13.2.3

    14
    14.1
    14.2

    14.2.1
    14.2.2
    14.2.3




    15
    15.1

    15.1.1
    15.1.2



    15.2
    15.2.1
    15.2.2
    15.2.3
    15.2.4

    16
    16.1
    16.2
    16.3
    16.4

    Ontwerp voor waarnemen

    Afmeting
    Wat is ‘visuele afmeting’?
    Welke ‘afmetingen’?

    Vorm
    Wat is ‘vorm’?
    Welke ‘vormen’?

    Cijfers, getallen, letters en codes
    Tekstpresentatie 
    Analoge presentaties
    Commands: tekst of pictogram
    Keuze: digitaal of analoog
    Taalkeuze: woord of vlag
    interfaces: tekst of grafisch
    Complexe grafische presentatie

    Vet
    Wat is ‘helderheid’?
    Welke ‘helderheden’?

    Kleur 
    Wat is ‘kleur’?

    Gevoeligheid voor kleuren
    Verzadigde kleuren
    Breking van kleuren
    Kleurendefecten 
    Chromatische inductie
    Welke ‘kleuren’?
    Kleuren niet voor hoeveelheidsverschil
    Kleuren niet voor realistisch beeld
    Kleuren niet voor achtergrond
    Kleur niet te veel
    Kleuren wel voor interpretatie van informatie
    Kleur wel voor sturing aandacht
    Kleur ook voor design

    Helderheidscontrast
    Wat is ‘helderheidscontrast’?
    Welke ‘contrasten’?

    Leesbaar helderheidscontrast
    Opvallend helderheidscontrast

    Dynamiek
    Wat is ‘dynamiek’?
    Welke ‘dynamische’ effecten?

    Verandering van helderheid
    Verandering van helderheidscontrastrichting
    Verandering van plaats

    Rustige schermen
    Wat is een ‘visuele hoeveelheid’?
    Welke ‘visuele hoeveelheden’?

    Weinig visuele elementen
    Veel visuele elementen

    Plaats van informatie
    Wat is ‘visuele afstand’?

    Welke ‘visuele afstanden’?
    Twee elementen, samenhorend
    Meer elementen, samenhorend
    Visuele elementen buiten het fixatiegebied

    Scherm indelen
    Wat is ‘visuele structuur’?
    Welke ‘visuele structuren’?

    Lijsten, ééndimensionaal
    Kaders
    Tabellen, tweedimensionaal
    De horizontale indeling
    De verticale indeling
    Portret of landschap

    Ontwerp van geluid
    Wat is geluid?
    Geluid voor (on)verwachte informaite
    Geluid voor aandacht
    De gebruiker zit zeker achter de computer
    De gebruiker zit misschien achter de computer
    De gebruiker reageert niet
    Welke geluiden?
    Pieptonen
    Ringtonen, muziek
    Natuurlijke geluiden
    Kunstmatig geluid

    Ontwerp voor waarneming van morgen
    Naar eenvoudig waarnemen
    Naar minder rechthoekige vormen
    Naar meer dynamica
    Naar transformeren en interpreteren


    Deel III:

    17
    17.1
    17.2

    17.2.1
    17.2.2
    17.2.3

    18
    18.1
    18.2

    18.2.1
    18.2.2
    18.2.3
    18.2.4
    18.2.5
    18.2.6
    18.2.7

    19
    19.1
    19.2

    19.2.1
    19.2.2
    19.2.3
    19.2.4

    20
    20.1
    20.2
    20.3

    Ontwerp voor taal

    Weinig woorden
    Wat is ‘weinig woorden’?
    Welke ‘hoeveelheden woorden’?

    Synoniemen
    Meervoudsvorm 
    Homogene termen 

    Duidelijk taalgebruik
    Wat is een ‘duidelijk woord’?
    Welke ‘onduidelijke woorden’?

    Onjuiste termen 
    Homoniemen
    Jargon
    Geen vorm maar inhoud
    Bevestigend formuleren
    Specifieke termen
    Nederlandse termen

    Woorden indelen
    Wat is een ‘verbale structuur’?
    Welke ‘verbale structuren’?

    Werkwoord en zelfstandig naamwoord
    Woordvolgorde
    Interpunctie
    Structuren in beeldtalen

    Ontwerp voor taal van morgen
    Naar restricted artificial language
    Naar applicatie onafhankelijke interfaces
    Naar beeldtaaltoolkits




    Boek 2
    Deel IV:

    21.1
    21.2

    21.2.1
    21.2.2
    21.2.3
    21.2.4



    21.2.5


    22
    22.1

    22.1.1
    22.1.2
    22.1.3
    22.1.4
    22.1.5
    22.2
    22.2.1
    22.2.2
    22.2.3

    23
    23.1
    23.2

    23.2.1
    23.2.2
    23.2.3
    23.2.4





    24
    24.1
    24.2
    24.3



    Ontwerp voor leren en tegen vergeten

    Wat is ‘leren en vergeten’?
    Welke ‘geheugenhoeveelheden’?

    Hoeveelheid bij invoer
    Hoeveelheid bij waarnemen
    Hoeveelheid bij taal
    Hoeveelheid bij leren
    Passwords
    Wachttijden en voortgangsbeheersing
    Stopbeheersing
    ‘Are you sure?’
    Hoeveelheid bij denken

    Duidelijk uitleggen
    Wat is ‘geheugen afstand’?

    Overbruggen met ‘Tip of the day’
    Overbruggen met ‘Frequently asked questions’
    Overbruggen met ‘Wizard’
    Overbruggen met ‘Helpdesk’
    Overbruggen met ‘Personal Assistant’
    Welke ‘afstanden’ voor het geheugen?
    Overbruggen met ‘psychologische interactie’
    Overbruggen met ‘verticaal ontwerp’
    Overbruggen met ‘verkorten’

    Indelen van te leren kennis
    Wat zijn ‘geheugenstructuren’?
    Welke ‘geheugenstructuren’?

    Structuur door normen voor de techniek
    Structuur door normen voor het design
    Structuur door consistentie voor gebruikers
    Aansluiten bij psychologische structuren
    Consistent voor motoriek
    Consistent voor waarneming
    Consistent voor taal
    Consistent voor leren

    Ontwerp voor leren van morgen
    Naar minder vergissen en vergeten
    Naar helploze interfaces
    Naar beheersing van content learning

    Deel V:

    25
    25.1
    25.2

    25.2.1




    25.2.2
    25.2.3
    25.2.4



    26
    26.1
    26.2

    26.2.1
    26.2.2
    26.2.3

    27
    27.1
    27.1.1
    27.1.2





    27.2
    27.2.1
    27.2.2




    27.3
    27.3.1
    27.3.2





    28
    28.1
    28.2
    28.3

    Ontwerp voor denken

    Minder mentale belasting
    Wat is ‘hoeveelheid begrippen‘?
    Welke ‘hoeveelheidsbegrippen‘?
    Minder met uitrekenen door interface
    Rekenen voor de gebruiker
    Rekenen vanaf de gebruiker
    Rekenen in eenheden van de gebruiker
    Rekenen vanuit het doel
    Minder met betrouwbaarheid
    Wat is 'betrouwbaarheid'?
    Welke 'betrouwbaarheden'?
    Minder met aanpassen
    Minder met abstraheren

    Duidelijke begrippen
    Wat is een ‘duidelijk‘ begrip?
    Welke ‘onduidelijke begrippen
    Onduidelijke inhoudelijke begrippen
    Onduidelijke pictogrammen
    Onduidelijkheid door metaforen

    Indelen en navigatie
    Een dimensie, ‘lijsten‘
    Wat is een ‘lijst‘?
    Welke ‘lijsten‘?
    Uitsluitende elementen
    Oplopende elementen
    Gelijke afstanden
    Met een nulpunt

    ‘Twee dimensies‘
    Wat is een ‘tweedimensionale structuur‘?
    Welke ‘tweedimensionale structuren?‘
    Geografisch en topografisch
    Hiërarchiën, menu
    Tabellen

    ‘Meer dimensies‘

    Wat is ‘meerdimensionaal‘?
    Welke ‘meerdimensionale structuren‘?
    Meer dimensies met de werkelijkheid
    Meer dimensies met plaats
    Meer dimensies met visuele eigenschappen
    Meer dimensies met lijsten

    Ontwerp voor denken van morgen
    Naar datamanagement
    Naar samenwerking
    Naar ‘wanorde‘

    Deel VI


    29
    30
    31
    32
    33
    34
    34.1
    34.2
    34.3
    34.4
    34.5
    34.6
    34.7
    34.8
    34.9

    35
    35.1
    35.2
    35.3
    35.4
    35.5
    35.6

    Uitgangspunten

    Techniek
    Gebruikersmening
    Marketing
    Design
    Ergonomie
    Usability
    Usability als wetenschap
    Theorie als uitgangspunt
    Inhoudelijke testmethodologie
    Interdisciplinair
    Usability engineer is de baas
    Generalisten als probleemoplosser
    Conformeren aan de techniek
    Verantwoordelijkheid
    Usability als beroep

    Psychologie
    Productaanpak
    Procesaanpak
    Elementeigenschappenaanpak
    Constaterende aanpak
    Construerende procesaanpak
    Guerrilla aanpak

    Literatuur

    Index

    Naar top.




    Voorwoord Sommigen zeiden na lezing van het boek: ‘Wat een veldslag.‘ Hier is een psychologenridder aan het werk geweest die de ene na de andere interfaceconventie en redenering een kopje kleiner maakt. Er is meer commentaar.

  • Sommige voorbeelden zijn 'oud'. Maar het gaat om een illustratie van een psychologisch principe. Een recent voorbeeld geeft wel een recent Design maar in de meeste gevallen nog steeds dezelfde goede of foute toepassing.

  • De plaatjes zijn geen grafische hoogstandjes maar vaak gewoon voorbeelden uit het wild. De boeken zijn geen Design kijkboeken maar ontwerpdenkboeken.

  • De tekst is is ook geen hapklare brok. Dit maal liever meer maal proeven dan één maal schrokken.


  •      Naar top.
        
  • Gebruikers vertelden dat zij na lezing begrepen dat niet zij de domme of de een of andere ‘-beet’ zijn. Zij voelden zich verlost van schuldgevoelens en twijfels aan de eigen intelligentie. Zij zijn niet de domme of de een of andere ‘-beet’. Ontwerpers zijn psychobeten.

  • Ontwerpers houden van plaatjes en niet van lezen; zeker niet wanneer de plaatjes geen Design zijn. De ontwerpers die zich vermanden bleken zich met de boeken te kunnen verlossen van vage dooddoeners als intuitive, look and feel, usability, user centered design, user experience, userfriendly, etc. Ook bleek dat zij ontwerpkeuzen met psychologische kennis rationeel konden vergelijken. Hun werk wordt daardoor intelligenter en professioneler.
  • De mens is zoals hij is. Het boek is zoals het is en, last but not least, de auteur is zoals hij is. Een taalridder zei me dat ik beschikte over glanzende wapens waarmee de strijd voor gebruiksvriendelijkheid gewonnen kan worden. Dat is waarschijnlijk al wat het is; niet meer en niet minder. Discussie over de toepassing van de psychologische inhoud kan. Discussie over de vorm is voor mij niet interessant.

    Druk twee, drie en vier
    De inhoud van alle drukken is gelijk. In druk vier is een hoofdstuk over geluid toegevoegd. Geleidelijk aan is de tekst verbeterd.




    Inleiding

    Wat bieden de boeken?

    Het weer: iedereen klaagt erover, maar niemand doet er wat aan. Iedereen vindt ook dat computers gebruikersvriendelijker moeten worden, maar wie doet er echt wat aan? De boeken 'GUI, webontwerp, psychologie en human efficiency 1 en 2' doen er wat aan. Ze bieden wat vaak links blijft liggen, namelijk psychologie die nodig is om gebruiksvriendelijke computerprogramma's te ontwerpen.

    Naar top.

        


  • Het eerste boek staat dicht bij de materie en geeft 'How to . . .' voor invoer, waarnemen en tekst (hoofdstuk 1 tot en met 20).

  • Het tweede boek staat losser van de materie en geeft 'How to . . . ' voor het leren, help, begrijpen en navigeren (hoofdstuk 21 tot en met 35). Bovendien geeft dit boek ook een 'How come . . .' van gebruiksonvriendelijk­heid. Het ontzet de intellectuele vrijbuiter uit de vanzelf­sprekend­heden van het hedendaagse interface design.

  • Deel VI in het tweede boek geeft de invalshoeken die er bij interface design zijn en werkt de psychologie als invalshoek verder uit.
  •     


    De boeken bieden psychologische theorie en de praktische toepassing.

  • Elk hoofdstuk begint met de psychologie die voor interface ontwerp van belang is.

  • De theorie wordt geformuleerd in psychologische wensen die men technisch kan realiseren.

  • Onderzoeks­resultaten laten zien hoeveel de prestatie verbetert wanneer de interface aan de psychologische wens voldoet.

  • Zo'n 490 voorbeelden van concrete toepassingen verduidelijken de psychologie.
  •  


     

    De achtergrond van de kennis

    Ik heb vijfentwintig jaar gewerkt aan interfaces en geprobeerd geen concessies te doen aan de psychologie. Aanvankelijk ging het daarbij vooral om industriële toepass­ingen waarbij snel en foutloos menselijk handelen van groot belang is. Dit geldt voor operators die een chemische fabriek besturen, voor machinisten van hoge snelheidstreinen en voor treindienstleiders. Ook was ik betrokken bij interfaces waarbij het gaat om grote aantallen mensen die de interfaces gebruiken en waarbij de diversiteit in gebruikers groot is. Dit geldt voor treinkaartautomaten en reisinformatie.

    Naar top.

        


        



    Een geluk in mijn werk was de samenwerking met opdrachtgevers, technici en ontwerpers die de waarde van de psychologie voor interface ontwerp inzien en die de psychologische wensen durfden en konden vertalen in techniek en ontwerp. Mede daardoor was het voor mij mogelijk deze 'ontwerppsychologie' te ontwikkelen.

    Enkele van de hieruit voortgekomen interfaces staan in dit boek. Dat de interfaces vaak gerelateerd zijn aan vervoer komt niet doordat ik geen ervaring met andere interfaces heb maar doordat deze systemen gemakkelijk te begrijpen zijn en deze opdrachtgevers de psychologie veel ruimte gaven. Er zijn ook (her)ontwerpen van bekende Windows en Office vensters.

     


     

    Voor wie zijn de boeken bedoeld?

    De kennis is bruikbaar voor de volgende groepen.

    a) Ontwerpers van interfaces
    De belangrijkste doelgroep vormen ontwerpers van interfaces. Na lezing van deze boeken vragen ontwerpers vaak: "En waar moet ik nu beginnen met het ontwerpen?"

    Het antwoord is eenvoudig: "Achteraan; Deel VI, uitgangspunten." Als je de uitgangspunten niet expliciet maakt dan kun je bij elke ontwerpbeslissing discussie krijgen. Het hoofdstuk staat achteraan omdat mij verzekerd is dat een dergelijk hoofdstuk aan het begin voor velen een onneembare horde is. Het eerste boek begint simpel: "Hoofdstuk 1: Hoe groot moet een button zijn?"

    Hebben de uitgangspunten een gewicht gekregen dan werk je het conceptuele model uit (systeemanalyse), vervolgens wat de gebruiker moet denken ('Deel V Ontwerp voor denken') en daarna de visuele en verbale vormgeving die daar bij hoort. Oh, ja, ergens aan het eind ook nog de invoer; 'Deel I Ontwerp voor bewegen' dus.

    Deze methodologie is impliciet omdat het presenteren van psychologische kennis prioriteit heeft; dus bij het eenvoudige bewegen beginnen. Bovendien is ontwerpmethodologie een zaak van ontwerpers en niet van psychologen. Je kunt de boeken van voor naar achter lezen maar ook als naslagwerk vanuit de index.

    Naar top.

        

    b) Gebruikers
    De boeken zijn bruikbaar voor professionals die zijdelings betrokken zijn bij de ontwikkeling van interfaces, bijvoorbeeld gebruikers die specificaties moeten leveren en die geleverde interfaces moeten beoordelen. Zij kunnen met deze boeken nauwkeurig omschrijven wat zij nodig hebben en beoordelen of de geleverde interface voldoet. Gebruikers zijn daarmee minder afhankelijk van wat technici, designers en toevallige ervaringen met oude systemen.

    c) Managers en projectleiders
    Managers van interface projecten kunnen met deze boeken beoordelen of de ontwerpers van hun projecten professioneel te werk gaan. Honderden voorbeelden maken duidelijk wat wel psychologisch doordacht is en wat niet.

    d) Psychologen
    Psychologen kunnen met deze boeken de kloof overbruggen die er is tussen de theoretische functiepsychologische kennis en de toepassing ervan bij het ontwerp van interfaces. Er is altijd een duidelijke link tussen psychologie en de voorbeelden in de boeken. Verder geven deze boeken aan welke variabelen men bij het doen van onderzoek onder controle moet houden en welke variabelen men moet onderzoeken.



    Index A
    aandacht
      binnenkort, 116
      geen, 116
      niveaus, 116
      Nu!, 117
      sturen, 61
      Te laat!, 118
    aanpak constaterende
      definitie, 747
      visuele structuur, 165
    aanpak construerende
      definitie, 747
      leerproces sturen, 552
    aanpak elementeigenschap
      definitie, 746
    aanpak guerrila
      definitie, 749
    aanpak proces
      definitie, 746
      visuele structuur, 165
    aanpak product
      bij indelen van scherm, 165
      de stelling ‘Formuleer kort en krachtig’, 203
      definitie, 745
      stimulus-response, 55
    aanpak technische
        algemeen programmeren, 218
      definitie, 725
    aanpassen
      aan taakomstandigheden, 619
      de term, 613
      definitie, 611
      geldigheid, 630
      interface, 629
      profielen, 637
      recent gebruik, 666
      supermarkt site, 652
    aanpassen door gebruikers
      ‘Are you sure?’, 536
      ‘Tip of the day’, 541, 619
      afwijkende statussen, 523
      functies toetsen handhelds, 48
      inhoud monitoring area, 619
      interface taal, 240
      kleur, 97
      kolombreedte, 177
      met integratie, 620
      normen voor grenswaarden, 619
      sorteerfunctionaliteit, 658
      vaak gebruikte commands, 519
      wat, 617
    aanwijzen
      de term gui, 87
      naar entry, 582
      ok, 46
    abort, de term, 208
    abstracties
      definitie, 631
      in de natuur, 631
      in de wetenschap, 631
      in het domein, 632
      in interface design, 634
      in interfaces, 632
      van begrippen, 633
    account, het woord, 715
    achtergrond en diepte, 102
    achtergrond, plaatje, 76
    adressen
      conceptuele structuur, 711
      in lijstenmodel, 710, 711
      invoeren, 51, 521
    advanced, de term, 665
    a-en, 666
    afkortingen, 578
    alfanumeriek, definitie, 77, 236
    algoritmen
      definitie, 543
      invoer, 23
      leren, 626
      ontwikkeling, 583
      passen mensen niet, 627
      tabellen, 683
    analoge presentatie, 82
    analoog
      definitie, 77
      tekst, 81
    animatie
      definitie, 127
    annuleer zie cancel.  
    anticiperen
      bij lezen, 75
      saldobeheersing, 596
      think ahead, 520
      view ahead, 520
      voortgangsbeheersing, 531
    work ahead, 52
    applicatie
      de term, 208, 210
      onafhankelijk, 240, 241
    Are you sure?, 536, 596
    area’s
      afmeting, 196
      clickable, 15
        afmeting, 15, 16, 18
        afmeting screen buttons, 17
      definitie  87, 87
      monitoring
        definitie, 522
        geluid, 188
        toon actieve profielen, 637
            toon af te maken processen, 536
        toon afwijkende status, 522
        toon geheugensteuntjes, 522
        toon te completeren info, 51
        toon voortgangbeheersing, 533
        toon werkende processen, 129
      plaats ok-button, 46
      windowbeheersing
            definitie, 46
        expert level button, 562
        plaats cancel button, 47
    artificiële intelligentie zie intelligentie.
    associatieve economie, 621
    audiogrammen, 193
    auto
      colour, de term, 613, 624
      completion, de term, 613, 624
      correct, de term, 613, 624
      execute, de term, 624
      format, de term, 613, 624
      text, de term, 624
    automatisch
      de term, 624
    automatische handelingen
      ’Are you sure’, 537
      bewegen, 575
      op knop drukken, 123
      waarnemen, 576
      wizards, 545
    automatisering
      door gebruikers, 546

    B
    back-up, 665
    banners
      beheersing, 199
      dynamiek, 128
      lopende tekst, 130
    bars
      de term, 635
    basket, de term, 210
    beeldschermen
      beperkingen, 620
      dansende, 198
      donker of licht, 65
      drukke, 135, 164
      duidelijke, 57
      gebruikersfouten, 648
      hoeveel per gebruiker?, 162
      leesbaarheid, 122
      ontwerp, 737
      overzichtelijke, 57, 161
      plaatsing, 123
      zwart-wit, 75
    beeldtalen
      aanpasbaar, 240
      grafieken, 237
      hersenfuncties, lokalisatie, 77
      structureren, 231
      voor stroomafnemer neer, 238
    begin-links-boven-ridders, 156
    beheersing
      aandacht, 116
      banner, 199
      betrouwbaarheid, 609
      betrouwbaarheidsindicatie, 609
      bevestiging, 191
      database, 627
      doelen, 601
      geluid, 188
      leerproces, 582
      leren van vakinhoud, 583
      linken, 621
      project, 121
      recency, 609
      saldo, 596
      spam, 199
      stop, 534, 536
      update, 609
      voortgang, 531, 534
    window zie area window. 
    beleving, 737
      definitie, 730
    beslissen, 587
    betekenisvolle invoer, 516
    betrouwbaarheid
      beheersing, 609
      bij aankoop, 592
      content, 607
      functionele, 605
      interface, 607
      naam, 217
      profiel, 718
      psychologisch, 607
      recency, 609
      technische, 605
      tonen, 608
      wachttijd, 532
    bevestigen
      beheersingsfunctionaliteit, 191
      helderheid bevestigingsvraag, 123
    bevestigend formuleren, 223
    bewegen zie dynamiek.  
    bits, 589
    black box, 745
    blauw
      betekenis, 108
      diepte zien, 101
      leesbaarheid, 99
      voor link, 573
      waarneembaarheid, 98
    blikveld, 155
    blind
      clicken, 16, 34
      invoeren, 47, 620
      lezen, 176
      toetsen vinden, 17
      typen, 25, 520, 563
    blinking zie dynamiek.  
    booggraden, 59
    bovenkast zie hoofdletters.  
    break, de term, 208
    bundel, term, 209
    buttons
      cancel, 46
      down, 36
      mep, 538
      metafoor, 15
      ok, 191
      ontwerp, 574
      reageer, 728
      start, 668, 681
      up, 36
      voor letters, 16

    C
    cancel
      alternatieven, 682
      button, 46, 47
      definitie, 518
      overbodig, 682
    centreren
      gebruik, 174
      lopende teksten, 176
    chipkaarten, 622
    chromatische aberratie, 101
    click here
      formele term, 221
      vormterm, 222
    clinische psychologie zie psychologie.
    close, de term, 208
    code, de term, 208, 623
    cognitieve engeneering, 737
    combiconen, definitie, 237
    commando’s
      afsluiting, 519
      de term, 208
      definitie, 635, 691
      dimensie, 714
      gebruikers, 626
      historie, 525
      matrix, 691
      pictogram, 625
      start, 519
      stop, 534
      tabel, 683, 714
      user, 625
      woord, 625
    common  user access, 38, 684
    common, de term, 665
    compatibel zie overeenkomstig.  
    computeranalfabeten, 677
    concept-verschijnsel ratio, 631
    configure, de term, 208, 613
    consistentie
      help, 578
      liever niet
        altijd hoofdmenu tonen, 573
        ctrl-c voor cancel, 518
        frequent i.p.v. alfabetisch, 519
        link onderstreept lichtblauw, 573
        tussen personen, 573
      motoriek, 575, 577
      rechthoekige windows, 196
      ridders, 197, 519, 567, 571, 573, 575
      waarnemen, 576
    constaterende aanpak zie aanpak.  
    construerende aanpak zie aanpak.  
    context gevoelig, 557
    contrast
      definitie, 121
      licht of donker, 65
      zie beheersing. 
    cui, command user interface, 87
    cultuur
      denken, 585
      historie, 548
      kleurgebruik, 115
      oogroute, 155
      overleven, 71
      volgorde, 151
      werkelijkheid, 585
    customer intimacy, 621
    customize, de term, 613

    D
    database integriteit, 50
    data-ink ratio, 589
    dataland, 698
    datum
      invoeren, 38, 51
      jaartelling, 594
      presentatie, 72, 198, 630
      relatieve invoer, 595
      relatieve presentatie, 594
    denken
      definitie, 587
      en-denken zie denken, of-denken.  
      jaar-denken, 608
      nu-denken
        definitie, 594
        neemt toe, 608
      of-denken
        abstraheren, 631
        afsluiten command, 519
        algoritmisch en parallel, 545
        beeld of tekst, 642
        definitie, 52, 723
        design versus efficiëntie, 736
        emotie, 735
        gebruikers, 728
        nieuwe technieken, 52
        pictogram of tekst, 81
        taalkeuze, 681
        tekenafmeting, 568
        toets- of voice input, 29
        uitsluitendheid, 658
        woordvolgorde, 235
      parameter, 592
      product, 592
      rationeel, 156
      zwart-wit, 658, 725
    design
      als dictatuur, 725
      als uitgangpunt, 736
      definitie, 736
      efficiency, 736
      for all, 737
      kleur, 121
      psychologie, 570, 736
      uiterlijk, 57
    desktop
      2-dimensionaal vlak, 682
      commando’s, 660
      definitie, 648
      indelen, 169
      metafoor, 585, 648, 725
      ordening, 666
      structuur, 691
    dialog, de term, 208
    diapositief, definitie, 121
    digibeten, 677
    digitaal, definitie, 77
    digitale presentatie, 82
    dimensies
      1-dimensionaal, 166
      2-dimensionaal, 174
      ordenen van kennis, 557
      werkelijkheid, 174
    dimmen
      de term, 90
      definitie, 89
      niet voor niet-actief, 554
      wel voor hoger expert level, 555
    directory, de term, 210
    dodemansknop, definitie, 109
    domme
      gebruikers, 550
    double click
      harde toetsen, 33
      screen button, 33
    download time, 604
    dummies
      interfaces voor, 615
      wizards, 543
    duurzaamheid, 593
    dynamiek
      aantrekkelijk, 129
      definitie, 127
      helderheidscontrast, 132
      meerdimensionaliteit, 697
      niet voor
        (lopende) teksten, 130
        tonen beweging, 129
        tonen van ‘wacht’, 130
        tonen van richting, 128
        tonen werkende status, 129
      verandering van plaats, 133
      wanneer wisselen, 132
      wel voor
        beheer database, 51
        complexe onzichtbare processen, 131

    E
    één-druk-op-de-knop-ridders, 19
    electronisch winkelen, 32
    element links, 622
    elementen, definitie, 24
    emotie
      focus van oude marketing, 734
      effect op gedrag, 734
      kleur, 97
    end, de term, 208
    en-denken zie of-denken.  
    enquêtes zie vragenlijsten.  
    enterprobleem, 519
    ergonomie
      als uitgangspunt, 737
      definitie, 737
      focus van, 723
      normen, 58
      presentatie meterstanden, 601
      tijd analoog/digitaal, 82
    erp, 56
    errors zie foutmeldingen en aandacht.
    etcs, definitie, 115
    exit, de term, 208
    experience zie beleving.  
    exploratief leren, 552

    F
    F1 voor help, 573
    fall back
      definitie, 38
      onbetrouwbaarheid, 603
      voor aanwijsmiddelen, 38
    faq, definitie, 542
    fatsoensridder, 554
    favourites, de term, 665
    field, de term, 623
    Fitt’s law, 15
    fixatie
      gebied
        afmeting, 145, 171, 174
        capaciteit, 75
        letters, 75
        lezen, 78
        lezen, 78
      zoeken, 67
    flash
      definitie, 127
    flicker, definitie, 127
    fonts
      gebruik, 137
      onderstrepen, 75
      proportionele, 74, 75
      schreven, 75
      show off met, 111
      staarten, 75
      vollopen, 90
      wit, 102
    fouten
      invoer, 28
    foutmeldingen
      definitie, 49
      illegal data, 49
      plaats van, 147, 148
      toelichting, 558
    frequency of use zie gebruikfrequentie.
    fun
      supermarkt, 719
    fuzzy logic, 627
    fysiologische drempels, 58
    fysiologische regeling, 599

    G
    gallery, de term, 209, 210
    gebruikers
      acceptatie, 530
      beginner, 645
      betrekken, 727, 732
      complexe systemen, 574
      definitie, 744
      ervaring
        computergebruik, 658
        expert level, 22
        filenaam, 149
        foutmeldingen, 148
        leerplafond, 706
        niet stom, 677
        niveau, 614
        slimme, 550
      hulpbehoevend, 540
      kennis voor, 11
      mening als uitgangspunt, 727
      normen beoordelen, 569
      plaats t.o.v het scherm, 123
      profiel, 636
      programmeren door, 642
      programmeren met gui, 625
      taken, 612, 648
      termen laten kiezen, 661
      toekenners, 718
      wachttijd, 531
    gebruikersprogrammering, de term, 625
    gebruikfrequentie, 665
      a-en en x-en, 666
    gebruikrecentie
      de term, 666
    geel
      betekenis, 117
      waarneembaarheid, 98
    gehandicapten, interfaces voor, 615
    geheugensteuntjes, 521
    geïntegreerde displays, 152
    geluid
      beheersing, 188
      uitzetten, 188
      volume, 188
    geografie, 671
      filekaartje, 674
      in de hersenen, 672
      invoer, 673
      kleur in kaarten, 107
      metrokaart, 673
      toporidders, 672
    Gestaltpsychologie zie psychologie.
    getallen
      kleur, 105
      leesbaarheid, 71
      onthouden, 527
      presentatie, 71
      vergelijken, 147
      voorloopnul, 72
    gevaar en rood, 99
    gouden plank, 148
    grafieken
      kaders, 171
      lijn, 172
      maken, 545
      staaf, 171
    grafische user interfaces zie gui. 
    grafische vormgeving, 70
    grijs
      gebruik, 110
      opties, 554
    groen
      aandacht, 116
      betekenis, 114
      waarneembaarheid, 98
    group, de term, 209
    gsms
      geluid uit, 522
      invoeren, 47
      invoeren telefoonnr, 619
      passwords, 528
      tonen ontvangst, 107
      voor machinisten hsl, 242
    gui
      definitie, 38
      nadelen
        geen .bat files, 628
        beperkt grafisch, 86
        inferieure communicatie, 88
        meer mentale belasting, 88
        niet tabellarisch, 691
        weinig variatie vormen, 86
      onveranderlijkheid, 725
      voordelen
        invoeren positionele relaties, 21
        verticale help, 562
      zinnen, 232

    H
    hand helds
      één-handig bedienen, 46, 47
      geluid, 190
      invoer van data, 26, 27
      multiple click, 33
      plaats, 47
      taakomstandigheden, 14
    handelingspsychologie zie psychologie.
    helderheid
      niet voor
        onmogelijke opties, 93
        onveranderde informatie, 94, 95
      opvallendheid, 124
      verloop, 95
      wel voor
        kwantitatieve informatie, 106
    helderheidscontrast
      in het donker, 102
      leesbaarheid, 122
      niet voor
        actuele rubriek, 126
        regelmarkering, 125
      omgekeerd, 121
      wel voor
        bevestigingsvraag, 123
        geheugensteuntjes, 126
        herinnering bevestiging, 192
        zoekingangen, 170
    help
      contextgevoelig, 557
      definitie, 540
      desk, 546
      desk, functie, 582
      F1-toets, 573
      menuoptie, 557
    hertz voor dynamiek, 131
    heterogene termen, 211
    heuristieken
      definitie, 628
      invoer, 23
      leren, 562
      tabellen, 683
    hibernating, 681
    highlighted, de term, 90
    highlighted, definitie, 89
    hindsight test
      personal assistant, 548
      post-its bruikbaar?, 522
    hint voor password, 529
    history
      de term, 666
      tonen, 525
    hold, de term, 208
    home page
      aanduiding, 239
      achterhaald, 680
      afbeelding ingang, 652
      entry en selectie, 23,148
      functie, 622
      van morgen, 680
    home row
      cijfertoetsen in een blok, 43
      invoersnelheid, 33
      van de ogen, 78
    homogene termen, 211
    homoniemen, 218
    hoofdletters
      gebruik van, 236
      leessnelheid, 74
      voor woorden, 74
    horseless carriage syndrome, 646
    hot, de term, 665
    hybernating, 668

    I
    icons zie pictogrammen.  
    implementatie, 582
    incidenteel leren, 582
    indeling zie structurering.  
    informatie-overload, 140
    informationele psychologie zie psychologie.
    inkt–informatie ratio, 136
    inspringen, gebruik van, 181
    instructionless learning, 552
    integratie
      geschiedenis, 620
      hoe, 621
      koelkast die melk bestelt, 620
    intelligentie
      artificiële, 591
      artificiële, 549
      definitie, 587
      interpreteren, 607
      definitie, 624
      type variabele, 662
    interactie
      overbruggen ontbreken kennis, 553
      psychologische, 540, 553
    interactief
      media, 553
      niet met piep, 553
      psychologisch, 553
    interdisciplinair, 216
    interface
      definitie
        huidige interfaces, 232
        input-output, 53, 55
        mmi, 54, 737
        wwd.-zlfstgnw., 232
    internetstemmen, 32, 597, 617
    intervalstructuur, 668
    inverse presentatie, definitie, 121
    invulrubriek, 150

    J
    jaar-denken zie denken.  
    jokers, 623
    jongeren
      hebben cancel nodig, 682

    K
    kaartenbakmetafoor, 168
    kaders, 170
    kiss, 588
    kleuren
      blinden, 103
      defecten, 103
      design, 121
      dynamiek, 132
      emotie, 97
      gevoeligheid, 98
      niet voor
        achtergrond, 110
        gsm-ontvangst, 107
        hoeveelheid regen, 107
        maximale snelheid, 107
        pictogrammen, 109
        vertraging, 106
        wachttijd, 107
      rekening houden met defecten, 103
      rood voor gevaar, 99
      verzadiging, 100
      wel voor
        ’te laat!’, 118
        aandacht binnenkort, 117
        aandacht nu!, 118
        beheer bankrekeningen, 114
        interpretatie, 112
        temperatuur, 108
      Windows, 119
    klok en dynamiek, 128
    knipper zie dynamiek.  
    knoppentraining, 583
    kortetermijngeheugen
      ’are you sure’, 537
      capaciteit, 515
      definitie, 514
      denken, 538
      geluid, 188
      invoer, 516
      langetermijngeheugen, 515
      presentatie, 126
      taal, 526
      tabellen, 524
      visueel vergelijken, 146
      waarnemen, 521
    kunstmatig zie artificieel.  

    L
    landkaarten zie geografie.  
    landschaporiëntatie zie portret.  
    langetermijngeheugen
      definitie, 514
    Latijnse schrift, 77
    lay-out, 70
    lcd-schermen en helderheidscontrast, 123
    leerpsychologie zie psychologie.  
    leesbaarheid
      helderheidscontrast, 122
      taakomstandigheden, 65
      visuele afstand, 144
      vuistregel, 64
    leesbaarheid
      afmeting, 63
    leeszaal, de term, 210
    leren
      exploratief, 552
      incidenteel, 582
      interferentie, 518
      plafond, 706
      tijd, 706, 707
      trial and error, 552
    less, de term, 665
    letters zie hoofdletters en fonts.>  
    levensbeschouwing, 718
    levertijd, 593, 607
    licht, uitstralend, 90
    lichtsterkte, 89
    lijsten
      definitie, 657
      één regel per element, 182
      inspringen, 181
      lengte van, 179
      orthogonaal, 684
      presentatie, 166
      structureren, 660
      tabellen, 684
      voor meerdimensionaliteit, 708
    links
      beheersing, 621
      file elements, 621
      format, 16
      het begrip, 636
      in spreadsheets, 621
      internet file elements, 622
      portal, 574
      presenteren, 573
      updaten, 621
    list, de term, 209
    logica
      denken, 585
      fuzzy, 627
      ridders, 653
    zie structuren. 
    logo’s, 66
    lopende tekst, 130
    luminantie, 89
    lusabacus, 709
    lymbische systeem, 197

    M
    mab-blokken, 708
    macro
      de term, 208, 210, 625
      record, 629
    mandje, de term, 209
    marketing
      als uitgangspunt, 734
      bediening, 713
      doel, 734
      nieuwe
        aanpak, 720
        taken, 621
        aanpak, 719
        betrouwbaarheid verbergen, 608
        focus van, 623
        niet bij element linking, 622
        ontmaskering, 750
        post its, 521
        psychologie, 592
        psychologie
    verbergt informatie, 594
        verbergt zijn doelen, 203
      psychologie, 713
      wachttijden, 530
    master zie interface definitie.  
    mean time between failure, 607
    meervoud, 208
    mentale belasting
      betrouwbaarheid, 603
      meten, 590
      overbelasting, 199
    menu’s
      command, 563
      Cooper, 661, 666
      de term, 208, 210, 635
      definitie, 675
      invoer met eerste letter, 517
      kanttekeningen, 635
      lijsten, 245, 713
      matrix, 683
      maximaal 7 opties, 136
      met cijfers, 516
      metafoor, 585, 645
      psychologie, 675
      ridders, 676
      ridders, 677
      start, 660
      waar plaatsen?, 161, 162
    metaforen, 647
      ’is mistake’, 549
      auditieve, 643
      balk, 635
      computer voor denken, 591
      denkpsychologie, 646
      desktop, 648, 725
      input-output, 54
      leerpsychologie, 645
      loket op scherm, 701
      pictogram, 643
      prullenbak voor delete, 646
      ridders, 644
      ruimtelijke, 699
      termen, 216
      toneel voor scherm, 183
      virtual reality, 652
      werkelijkheid
        dynamiek en werkende status, 129
        dynamiek voor beweging, 129
        kaartenbak, 168
        knoppen voor screenbuttons, 15, 170
      window, 635
      winkelwagen, 650, 710
      wizards, 543
    mismatches
      bij buttons, 149
      bij visuele identificatie, 146
      visueel, 151
      in dit boek, 735
      marketing, 734
    mtbf, 607

    N
    navigatie
      perfecte, 669
      problemen, 659, 661
      problemen door complexiteit, 675
    Nederlandse termen, 227
    negatieve polariteit, definitie, 121
    neo-cortex, 734
    niet-psychologisch
      ‘ok’ op dezelfde plaats, 38
      de stelling
        ´Spraakherkenning is de oplossing voor invoer´, 29
        ‘De indeling moet logisch zijn, 653
        ‘Een plaatje omdat het moet.’, 81
        ‘Een plaatje zegt meer dan 1000 woorden’, 640
        ‘Keep It Stupid Simple (kiss)’, 588
        1‘Met één druk op de knop’, 19
      info daar waar ruimte is, 143
      landkaart voor presentatie, 672
      verwarren visuele afstand en visuele diepte, 143
    nominaal, 658
    normal, de term, 212
    normen
      afmeting van clickable area’s, 14
      afmeting van toetsen, 14
      en theorie739, 739
      kerkhof, 573
      sjoemelen, 598
      voor
        begrijpen, 568
        consistentie, 568
        helderheidscontrast, 122
        leren, 568
        ontwerpers, 568
        techniek, 569
        tekenafmeting, 58, 64
    nu-denken zie denken.  
    numerieke presentatie
      betrouwbaarheid, 608
    nummerherkenning, 51
    nummers voor identificatie, 516

    O
    of-denken zie denken.  
    office, de term, 210
    ok
      als afsluiting, 519
      de term, 218
      met morse, 33
      niet ok, 218
      plaats ok-button, 45, 47
    omgekeerd helderheidscontrast, 121
    onbeleefd
      de term ‘help’, 540
      een reageerknop, 729
      eerst irrelevante info tonen, 531
      illegal data, 49
      it is inquisitie, 725
      piep bij fout, 553
    onderkast zie bovenkast.  
    onderstrepen, 75
    onderzoek
      A-B vergelijking, 736
    onderzoek doen is lastig
      effect geïntegreerde displays, 154
      foutkans bij getallen, 527
      toetsenborden vergelijken, 35
      vragenlijsten, 729
    ongedaan maken zie undo.  
    ontwerpfouten
      possible-probable  trade off, 536
      vluchten in
        biometrische identificatie, 527
        exploratief leren, 552
        usability geen oplossing, 738
    ontwikkelingspsychologie zie psychologie.>  
    oogbeweging zie oogroute en oogsprong.>  
    oogfixatie
      duur, 132
      info binnen oogfixatie, 152
    ooghoek, 145
    ooglens, 102
    oogopslag zie oogfixatie.  
    oogroute
      definitie, 155
      lezen, 146
      onderzoeksresultaten, 155, 736
      registratie, 152
      welke, 158
    oogsprongen, 198
    opdracht zie commando.  
    opleiding
      ergonomie, 589
      leerpsychologisch model, 582
      psychologen, 747
      weinig, 513
    options, de term, 613
    opvallendheid
      beperken, 115
      helderheidscontrast, 124
      kleur, 115
      rood, 99
      structuur, 165
      tekst en beeld, 81
      vergelijking, 60
      visuele afstand, 144
      zoekingang, 170
    oranje
      aandacht nu, 115, 118
    organiser, 47
    oriëntatiebasis, 552
    ouderen
      cancel, 682
      leesbaarheid, 65
      slimmer dan jongeren, 556
      speciale interfaces, 615
      verschil met jongeren, 544
    overeenstemmingstest
      interfaceontwerptheorie, 655


    P
    paginawisseling, automatisch, 160
    panel, de term, 210
    parallel werken
      bewegen
        bij entry, 26
        invoer en praten, 30
        invoer en uitvoer in 1 overzicht, 55
        motorische functies tegelijk, 52
      denken
        denken versus leren, 545
        grafiek maken, 545
        in de natuur, 676
        liever dan sequentieel werken, 627
        tabellen, 683
      geheugen
        bij typen, 563
        niet bij algoritmen, 543
      waarnemen
        aandacht, 61
        linksboven beginnen, 156
    passwords
      geheugen, 527
      letters en cijfers, 37
      letters en cijfers niet doorelkaar, 37, 38, 39
      vergeten, 528
      wanneer vragen, 521
    pause, de term, 208
    persona, definitie, 664
    personal assistant
      definitie, 547, 612
      leerpsychologisch, 549
    personaliseren, de term, 611, 612
    persoonlijke verschillen, 614
    pictogrammen
      combiconen, 237
      kleur, 101, 109
      overschatten van de duidelijkheid, 641
      ridders, 641
      taalonafhankelijk, 79
      tekst, 564
      verbaal label, 643
    piep, 554
      bevestiging, 118
      niet
        na de ramp, 118
      wel voor
        bevestigen, 118
        kijk nu even, 117
    pixel – informatie ratio, 136
    politici, ontmaskering, 750
    portal
      de term, 210
      vormgeving links, 574
    portret
      of landschap, 46, 183
      wanneer, 162
    positieve polariteit, definitie, 121
    post it, 521
    Press any key, 17, 26
    prijzen
      bepalers, 593
      berekenen, 619
      nu, 593
      presentatie, 71, 125
      prijslijst, 524
    procesaanpak zie aanpak.  
    productaanpak zie aanpak.  
    profielen
      definitie, 636
      eisen, 637
      reizigers, 719
      supermarktklant, 719
    program, de term, 210
    prompt, de term, 208
    prullenbak, 646
    psychologie
      algemene, 615
      als uitgangspunt, 743
      clinische, 743
      functiepsychologie, 615, 743
      Gestalt, 163, 736
      handelings, 552, 601
      help, 552
      informationele, 589
      ontwerp, 10
      ontwikkelings, 743
      ridders, 723, 749
      sociale, 743
      stimulus-respons
        denken, 54, 676
      taal, 577, 677, 711
      techniek, 725
    pui, pointer user interface, 87

    Q
    queries, 627

    R
    radiobuttons, 150
    ratio structuur, 669
    reageerbutton, de functie, 728
    reality
      cognitieve of geografische, 672
      virtual, 700
    recency beheersing, 609
    reconstructie test
      voor muis, 47
    record functie, 629
    reflexen
      cultuur, 156
      definitie, 127
      historie, 734
      overleven, 676
      verdediging, 128
    religie, 718
    response tijden zie voortgangindicator. 
    resultaten, de term, 220
    resume, 681
    return sweep
      centreren, 176
      definitie, 146
      regelbreedte, 183
    reverse presentatie, definitie, 121
    reverse video, definitie, 121
    ringtonen, 192
    rood
      betekenis, 104, 108, 114, 118
      diepte zien, 101
      gebruik, 118
      leesbaarheid, 99
      niet voor menuteksten, 99
      waarneembaarheid, 98
    rsi
      aanwijzen, 25
      entry en selectie, 22
      negeren, 725
      onvriendelijk
        ’ok’ met toetsen, 46
        clickable area, 16
        de term, 225
        eerste letter invoeren, 517
        entry met selectie, 29
        my-en, 613
        stimuleren letterinvoer, 582
        tabs met toetsshortcut, 37
        toetsenbord-muis, 32
      vormgeving van link, 16
    ruimtesparen
      geen toelichting in tabel cel, 524
      waarnemen
        links en rechts uitlijnen, 177
        onnodig groot, 66
        pictogram gebruiken, 169
        selecteren met toetsen, 169
        smalle kolom vooraan, 151
        variabele celafmeting, 196
        window versmallen, 169
        woorden afbreken, 169
        woorden afkorten, 169
    rustige-schermen-ridders, 135

    S
    scannability, 203
    schaduweffecten, 79
    schreven, 75
    script, de term, 623
    scrollbar, 36
    set point, 601
    set, de term, 209
    settings, de term, 613
    show off
      definitie, 138
      met
        kleur, 110
        koelkast die melk bestelt, 620
        meer dimensies, 702
        persoonlijke aanhef, 612
        pictogrammen, 640
        realistische personal assistants, 550
    show off met
      fonts, 137
    sleep, 668, 681
    sociale psychologie zie psychologie.  
    sorteren
      functionaliteit, 690
      tabellen
    spam
      beheersing, 199
      beperken, 720
    spiegeling, 123
    spraakinvoer zie voice-input.  
    staartletters, 74
    standard, de term, 212
    start
      button, 156, 666, 668, 681
      configureren, 614
      de term, 208
      menu, 660
      menu Windows, 519
      toets Windows, 519
      van applicatie, 520
    status bar, de term, 210
    stimulus-response psychologie zie psychologie. 
    stm zie kortetermijngeheugen.  
    stoommachine automatisering
      definitie, 32
      elektronisch winkelen, 651
      internetstemmen, 597
      met één druk op de knop, 19
    stop
      beheersing, 536
      de term, 208
      functionaliteit, 535
    stress, kortetermijngeheugen, 515
    stroboscopische beweging, 133
    structuren
      alfabetisch, 691
      gelijke afstand, 668
      hiërarchisch, 675
      interval, 668
      logische, 150, 653, 658
      ratio, 669
      recentgebruik, 692
    suites, 622
    symbiont, 698
    synoniemen
      bij invoer, 28
      gebruik, 205
    system alive, 534

    T
    taakbalk
      aandachtsturing, 141
      afmeting van buttons, 18
      metafoor, 645
      niet uitsluitend, 660
      ordening, 666
      versus monitoring area, 522
    taakomstandigheden
      aanpassen, 616, 619
      afmeting van clickable area, 14
      invoer, 29
      leesbaarheid, 65
    taal
      artificial restricted language, 240
      beeld, 244
      commando, 87
      formeel, 221
      inhoudelijk, 222
      keuze, 85
      pictogrammen, 79
      vreemde, 79
    taalpsychologie zie psychologie.  
    tabs
      de term, 635
      gebruik, 174
      horizontaal of vertikaal, 168
      voor meerdimensionaliteit, 702
    taken
      aandacht, 61
      aanpassen, 616, 649
      algoritmische, 542
      als interface ontwerp dimensie, 715
      computergebruiker, 649
      data entry, 717
      databeheer, 717
      gebruikers, 612
      geografie, 674
      hoeveelheid informatie, 136
      identificatie, 60
      neventaken uitvoeren, 52
      oogsprong, 157
      opmerken, 147
      opvolgend presenteren, 667
      repeterende, 625
      structureren, 543
      taak afhankelijke applicatie, 241
      vergelijken, 184
      visueel vergelijken, 146
      visueel zoeken in lijsten, 166
      visueel zoeken, horizontaal of vertikaal, 167
      visuele identificatie, 146
      volgorde, 664
      zoeken, 60, 184, 690
    talk ahead, 521
    techniek, 725
      de vraag ‘Wat is de maximale repsonstijd?’, 530
      een menu als interface, 675
      hoofdletters gebruiken, 74
      rechthoekige vlakken, 195
      voorloopnullen gebruiken, 72
    tekenafmeting, 63
    telefoonnummers, 529
    templates, 545
    templates, de term, 210
    testen
      gebruikers, 732
      hindsight, 660
      leerpsychologisch model, 582
      overeenstemming
        interfaceontwerp theorie, 655
      quick voor visuele structuur, 165
      reconstructie
        anatomische muizen, 47
        velotype, 44
    think ahead, 520
    tijd
      analoog/digitaal, 82
      presentatie, 82
      presentatie van, 83
    Tip of the day, definitie, 541
    toetsen
      afmeting, 14
      any key, 17
      dode, definitie, 20
      geluid, 189
      meta-toetsen, 20
      short cuts, 517, 574
    toetsenborden
      akkoordtoetsenbord, 26
      alfabetisch, 45
      Dvorak, 34
        i.v.m. alfabetisch, 45
        snelheidsvergelijking, 25
      en voice-input, 29
      press single key’, 26
      qwerty
        cijfertoetsen, 42
        cijfertoetsen, 43
        definitie, 13
        indeling van toetsen, 44
        snelheidsvergelijking, 25
        vergelijking Dvorak, 34
        versus alfabetisch, 45
      Velotype
        i.v.m. alfabetisch, 45
        snelheidsvergelijking, 25
    toggle, definitie, 55
    tool bar, de term, 208
    tooltip, 560
    toon zie piep.  
    topografie zie geografie.  
    trend tonen, 526
    triple click, 33
    tui, tekst user interface, 86
    typen
      ahead, 520
      ahead bij wachttijd, 534
      blind, 25, 520, 563
      leren, 563
      met 10 vingers, 520, 637
      parallel werken, 563
      telefoneren, 581

    U
    uitgrijzen zie dimmen.  
    uitlijnen
      links en rechts, 176, 177
      ruimtesparen, 174
    uitstralend licht, 65
    undo
      ‘Are you sure?’, 536
      stopfunctionaliteit, 536
    update
      beheersing, 609
      betrouwbaarheid, 604
      momenten, 609
    usability
      als oplossing, 745
      de term, 737
      en normen, 739, 739
      en psychologie740, 740
      lab of gewoon pen en blocknote739
      labs, gebruik, 728
      technische benadering  741, 741
    user centered design, 737
    Uw mening. de functie, 728

    V
    veiligheid
      geheugenvriendelijkheid, 526
      profiel, 718
    Velotype zie toetsenborden.  
    vensters zie windows.  
    verkorten
      cijferinvoer, 576
      commando menu’s, 563
      definitie, 562
      leren optellen, 563
      leren typen, 563
      menu naar commando, 519
      motoriek, 575
      naar pictogrammen, 564
      tooltip, 561
      visuele afstand, 151
      wizards, 545
      woorden, 218, 239
    verpersonaliseren
      eigennamen voor applicatienamen, 221
    verversingsfrequentie, 132
    vet, 89, 91
    vet zie helderheid.  
    view ahead, 520
    virtual reality
      definitie, 700
      electronic banking, 700
      is in, 652
      versus cognitive reality, 697
    visuele afstand, 143
    visuele afstand, definitie, 155
    visuele diepte, 143
    visuele illusies, 55
    voice-input
      als oplossing, 29
      i.v.m. typen, 564
      neven taken, 52
      pictogrammen, 87, 642
      talk ahead, 521
      voor positionele relaties, 52
    voorloopnul, definitie, 72
    voortgangindicator
      kleurgebruik, 107
      ontwerp, 84, 531
      pictogram, 641, 642
      Press any key, 17
      tonen wachttijd, 130
      verkleinen, 533
    vooruit zie anticiperen.  
    vorm, definitie, 69, 70
    vragenlijsten
      gebruik, 728
      meten van werkdruk, 590
      voor gebruikers, 729

    W
    wachttijden zie voortgangindicator.
    wachtwoorden zie passwords.  
    watermerk, 76
    webcam, 190
    werkgeheugen zie kortetermijngeheugen.  
    wild card, 623
    windowbeheersing zie area’s windowbeheersing. 
    windows
      beheersingarea, 562
      breedte, 619
      de term, 635
      hoeveel tegelijk?, 161
      indeling, 671, 672, 691
      psychologie, 682
      volgende, 33
    winkelwagen, 32, 650
    wit
      gebruik, 102, 110
      in lijsten, 169
      leesbaarheid, 102
      regels, 179
      voor achtergrond, 132
      voor tekst, 132
      waarneembaarheid, 102
    witregels, 179
    wizards
      definitie, 542
      leren, 542
      nadelen
        geen abstracte handelingen, 545
        geen recovery, 544
        geen regels formuleren, 626
        geen verkorting, 545
    woord – informatie ratio, 203
    word completion, 28
    work ahead, 520

    X
    x-en, 666
    x-hoogte, 64

    Z
    zandlopers zie beheersing voortgang.
    zevensegmentstekens, 70
    zoeken
      algoritmisch, 23
      beelden, 642
      cognitief, 81, 170
      commando, 692
      commando’s, 94
      definitie, 547
      desktop, 649
      door sorteren, 690
      drie-dimensionaal, 698
      duur, 661
      efficiëntie, 668
      grote afmeting voor ingang, 67
      heuristisch, 23
      historie, 525
      in woorden/pictogrammen, 642
      ingangen perifeer zichtbaar, 175, 181
      ingangen presenteren, 170
      ingangen, definitie, 61
      lijn, 176
      lijst met filenamen, 572
      lijsten, 657
      menu opties, 563
      opdrachtvenster, 525
      parameters, 526
      plaatsnamen, 673
      resultaten, 688
      richting, 166
      starten, 690
      supermarkt, 719
      tijd, 177
      toetsen, 563
      visueel, 45, 81
      wild character, 623
      window voor, 94
      zoekingang, 663
    zoekingang, definitie, 61
    zwart
      gebruik, 110
      voor achtergrond, 132
      voor tekst, 132




    Auteur Leonard Verhoef ontwikkelde zich van een psycholoog die het menselijk denken onderzoekt
    naar ontwerper van 'ultimate psychologisch verantwoorde' interfaces;
    apparaten voor nu en voor in de toekomst.

    Naar top.
         Leonard Verhoef



    Statistieken

    Deel 1 heeft 245 pagina's, 257 voorbeelden, meestal met een kleurenafbeelding van een scherm.
    Deel 2 heeft 250 pagina's, 230 voorbeelden, ook met een kleurenafbeelding.
    De index van boek 1 en 2 omvat meer dan 1300 verwijzingen.
    Inmiddels zijn er meer dan 300+300 exemplaren verkocht.

    Naar top.




    Bestellen Boek 1 kost € 37 en boek 2 kost € 40 (inclusief 6% btw).
    De verzendkosten zijn € 3,50 per zending.
    Bestellen per email. Bevestiging van de bestelling krijgt u per email.
    De boeken worden meestal binnen 24 uur per post verzonden met een rekening.

    Naar top.
    Voorbeelden zoals
    deze aan de orde
    kunnen komen.



    line graphs usability
    What is after this kind
    of graphs?
    (www.gapminder.org)



    visualizing database and complex data usability
    This?
    Yes, it is after.
    Yes, it is futuristic.
    Has it future?
    Probably not
    because ...



    visualizing database and complex data, usability
    New, yes.
    Futuristic: no,
    more than
    20 years old.
    Has it future?
    Certainly yes
    because ...




    What about this?




    visualizing database and complex data, multi dimensional, usability
    Why tell these 20
    year old
    character smileys ...
    ... more than
    today's smileys?




    How much information
    can be in one of
    these smiley?






    etcs mmi, ermts, high speed driving speedometer
    Would this make
    a better speedometer
    than the
    traditional one?



    etcs mmi, ermts, high speed driving speedometer
    And this one?



    etcs mmi, ermts, high speed driving speedometer
    And this one?



    etcs mmi, ermts, high speed driving speedometer
    Speed and
    safety information
    for high speed train
    drivers.
    The one now standard.
    (ETCS).




    type mismatch
    What is a problem?
    Why the designer
    made this error?



    Progress indicator, hour glass.
    15 requirements
    for “are you sure?“
    How many
    requirements meets
    this window?



    error with tab interface
    A traditional window
    and tabs, what is
    the psychological
    evaluation of
    this kind of windows?




    presenting files in a directory, gui
    One way to order files.



    presenting files in a directory, gui
    Another way to
    order files
    Which one is best?
    Why?




    Netherlands Railways touch screen train ticket vending machine.
    Train ticket vending
    (Netherlands Railways).
    It looks like a menu.
    However,
    no hierarchical steps.
    What is the structure?"



    Netherlands Railways touch screen train ticket vending machine.
    Which button is there
    to help whizzkids
    and it-specialists?




    Word main menu
    What is better?
    Horizontal menu?
    Vertical menu?
    What are advantages
    of the latter?



    Word main menu.
    The Word main menu,
    what is an alternative?
    Not using other words
    of course but...




    Presentation of tracks and platforms for train traffic controlers
    How to present
    tracks and platforms?
  • This way?


  • Presentation of tracks and platforms for train traffic controlers

  • Or this way?





  • train travel planner
    Why most travel
    planners are no
    planners?




    three dimensional presentation of complex data
    Probably
    h's got new
    software
    for his birthday.




    train traffic control information portrait orientation
    What is better
    in this case?
  • Portrait ...
  • train traffic control information landscape orientation

  • ...landscape?





  • A form to order supermarket products.
    Why is this
    a perfect design?



    A combination of marketing and usability
    Why is this
    a perfect design?




    Pie charts, usability
    Why does the eye
    like pie charts?
    Why do brains
    not like them?



    MS-DOS file directory, usability
    And why brains
    liked this one?




    Desktop and usability
    Hmm, the desktop.
    What is the visual and
    conceptual structure
    the inventers had
    in mind?"



    Tape recorder as metaphor for printer.
    Hmmm, another
    metaphor
    Tape recorder
    for printer.
    Good idea?




    Use of colour, ETCS mmi ermts.
    Use of colour,
    much ado
    and discussion mostly.
    Not on how to use it
    for drivers of European
    highspeed trains
    (ETCS).




    dancing paperclip to solve usability problems
    Can a dancing
    paperclip solve
    userunfriendlyness?"
    Why not?



    coffee drink vending machine, use of gray out.
    Gray out, should not
    mean not available,
    of course.




    date calendar input usability
    What is the difference
    between a calender
    on paper and
    on a screen?




    OECD classical way to present statistics in tables
    Graphics used to present
    housestyle.
    (Source: Original version
    OECD 2009).

    OECD statistics in tables, no grahpical design
    Same table,
    no graphics used

    alternative for the OECD classical way to present statistics in tables
    Same table,
    graphics used to present
    content.
    (Source Verhoef).





    One variable,
    six parameters,
    233 milliseconds
    perception time.



    Impossible figure.




    Impossible figure
    made possible, how?
    (The effect might not
    be visible
    on your screen.)




    What is impossible
    in these type of graphs
    How to make is possible?
    To top of this list

    Contact


    cognitieve psychologie, gebruiksvriendelijkheid, interface design, mmi, ontwerp, usability, web page design
    Leonard Verhoef.
    +31 (30) 231 44 97
    Parkstraat 19
    3581 PB Utrecht
    Nederland

    verhoef@humanefficiency.nl humanefficiency.nl Kamer van koophandel, inschrijvingsnummer: 39057871, Utrecht.