Desktop, top of flop? column

Desktop, top of flop?

De desktop staat voor velen niet ter discussie
Deze column zet forse vraagtekens

Column
Eerste versie verschenen in 2006 in het boek:
GUI, webontwerp, psychologie en human efficiency.(eerste druk)

Inhoudelijk bijgewerkt november 2011.

Leonard Verhoef
Contact

Waarom een desktop?

Waarom willen ontwerpers dat we een computer met een desktop bedienen? Als het gaat om het waarnemen, denken en communiceren met een computer is een houten plank niet zo'n voor de handliggende metafoor.

Waarom niet een communicatie metafoor zoals een dashboard, de brug van een schip of de controle kamer van een fabriek?

Op deze desktop is het lastig zoeken

De leesrichting voor dit lijstje is onduidelijk: regel na regel of kolom na kolom?

De volgorde is onduidelijk: alfabetisch, chronologisch, gebruiksfrequentie of nog anders?

Door de grote afstand tussen de namen van de icons kan de gebruiker per oogopslag maar één naam tegelijk lezen.

Nieuwe elementen worden niet op hun plaats in de volgorde gezet maar op een willekeurige plaats, zoals de prullenbak op het midden van het scherm op deze afbeelding.

Bron: Desktop Windows.

Waarom een fysieke desktop

Een fysieke desktop is een opbergplaats van fysieke elementen die de gebruiker met zijn spieren verplaatst. Het werken met een computer is het het uitvoeren van cognitieve handelingen met abstracte objecten. Daarbij gaat het niet alleen om verplaatshandelingen.

Naar top.

De fysieke desktop is een hulpmiddel voor de spieren. Lijken de spieren zoveel op de hersenen dat zij beide dezelfde handschoen aan kunnen trekken? Als dat zo is dan zou het geen enkel probleem moeten zijn op je handschoenen de vierdaagse te lopen.

Desktop als opbergplaats

Microsoft omschrijft de desktop als: “… het primaire werkgebied van de gebruiker; het vormt de vulling van het scherm en vormt de visuele achtergrond voor alle handelingen … Echter de desktop is meer dan alleen een achtergrond. Het kan ook een plaats zijn voor objecten uit het systeem met bestanden.” Deze omschrijving geeft aan wáár de gebruiker de taak uitvoert maar zegt helaas niets over de taak zelf.

De guide spreekt van een opbergplaats en er moet dus sprake zijn van een zoektaak. Hoe goed kan je met de desktop zoeken?

Een fysiek bureaublad bevat elementen die visueel sterk van elkaar verschillen, het blad omvat een groot deel van het blikveld. Een pennenbakje is bijvoorbeeld anders dan een telefoon en gemakkelijk te vinden. Een computerdesktop omvat maar een beperkt deel van het blikveld. De elementen op een computerdesktop verschillen visueel weinig van elkaar: zo hebben ze dezelfde afmeting en het kan voorkomen dat elementen die verschillend zijn er toch gelijk uitzien. Neemt het aantal elementen toe, dan neemt de bruikbaarheid van visuele zoekmethoden af en neemt de bruikbaarheid van cognitieve zoekmethoden toe.

Met een alfabetische lijst kan het verstand meezoeken en schatten waar een element ongeveer moet staan. De computerdesktop legt geen cognitieve structuur op en daardoor kan het verstand niet helpen zoeken. De x-as en de y-as zijn niet gedefniëerd. Het is een soort landkaart met de structuur van een grabbelton. Zelfs als de desktop niets anders is dan een opbergplaats dan zou gewoon een alfabetische lijst met woorden eenvoudiger zijn dan een veld met willekeurig gerangschikte iconen.

Naar top.

Dit geldt meer naar mate het aantal elementen groter is. Het aantal elementen op een fysieke desktop loopt in de tientallen. Het aantal elementen (files, windows en menu opties) in een computer kan in de tienduizenden lopen.

Andere taken

Er zijn meer taken dan alleen zoeken, bijvoorbeeld: aanpassen van het programma en de interface, het onderhoud, installeren en verwijderen van soft- en hardware en niet te vergeten het oplossen van problemen daarmee.

Naar top.

Deze taken zijn minstens zo belangrijk als het zoeken van files maar zijn lastiger te analyseren en moeilijker vorm te geven. De desktopmetafoor geeft niet aan hoe men deze moet vormgeven.

Wat is een desktop?

Vraag gebruikers of interface deskundigen eens wat een desktop is en hoe deze in elkaar zit. De antwoorden zullen sterk verschillen. Dat is verdacht. Vraag ook eens:

Wat is het ordeningscriterium voor de rijen en wat voor de kolommen? Er is geen criterium. Een desktop is een schaakbord zonder vierkanten.

Is de desktop niet gewoon een map met frequently used items? Zo ja, waarom dan niet gewoon als een map gepresenteerd?

Hoe zit het dan met ‘Deze computer’? Zit de desktop in de computer of de computer in de desktop. Dit lijkt op een onmogelijke incestueuze structuur.

Naast de desktop zijn er een start knop, de taakbalk en onder de rechter muisknop zitten de eigenschappen van de computerdesktop. Wat is hun relatie van deze elementen tot de desktop?

Welk bedieningsprobleem lost de desktop op?

Naar top.

Van een autoverkoper accepteren we niet dat hij alle onderdelen van een auto los levert in een doos. Zelfs niet als hij zegt: “Ja maar meneer, u kunt de auto geheel personaliseren. U kunt nu zelf bepalen waar u de wielen plaatst.” Ik snap niet waarom gebruikers bij de aanschaf van een computer wel accepteren dat zij de ‘desktop’ zelf moeten vormgeven.

Waarom nemen ontwerpers van de desktop niet de moeite enige structuur aan te brengen? Links op de desktop de programma’s bijvoorbeeld en rechts meest of recent gebruikte bestanden?

Waarom nemen ze niet de moeite die programma‘s alfabetisch te ordenen?

Waarom nemen ze niet de moeite de meest gebruikte icons bovenaan te zetten?

Hieronder is te zien dat zo‘n desktop niet zo moeilijk te maken is. De ogen kunnen bijna blind en zonder veel oefening naar het juiste bestand springen. Maar ook de handen kunnen zonder de ogen RSI-onvriendelijk aangeven wat de gebruiker wil. Om de denkstap voor ITers niet te groot te maken is dit nog steeds een soort desktop. Een echt gebruiksvriendelijke bediening van een computer ziet er natuurlijk heel anders uit.

desktop windows xp