Handelings-
psychologie
De handelingspyschologie is een Europese psychologische traditie (Gal'perin 1978, van Parreren 1981, Volpert 1982). De construerende en procesmatige aanpak is in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw met veel succes toegepast door Russische psychologen. Van Parreren (1981) heeft dit uitgangspunt geïntroduceerd in Nederland voor de onderwijsproceskunde. De aanpak is aanzienlijk minder bekend dan de Amerikaanse aanpak. De handelings­psychologie werkt bewustzijn niet uit in de richting van Stimulus Response of beleving maar materialistisch. Dat wil zeggen dat materiële ontwikkelingen het bezit en daarmee  het lot van de mens bepalen (Bedny, 2001; Wertsch, 1981; Zinchenko, & Gordon, 1981). Analoog daaraan ontwikkelt de cognitie zich op basis van materiële handelingen. Zo leert een mens mentale (hoofd-) reken­handelingen door te beginnen met materiële optelhandelingen  met blokjes (Parreren & Carpay, 1972). Er zijn motorische, visuele, verbale, geheugen- en cognitieve handelingen met concrete blokjes maar ook met abstracte begrippen. De instrumenten voor deze handelingen zijn de spieren, de ogen, het taalvermogen en de hersenen.



Handelingspsychologie
en
gebruiksvriendelijkheid

De motorische handelingen van een GUI-gebruiker komen veel overeen met de motorische handelingen van een éénjarige. Bij gebrek aan taal gaat deze nog aanwijzend door het leven. Later wordt die motorische handeling een verbale handeling: Tie, tie, tie, ik hebben! wijst een kind als hij een koekje wil.GUI's zijn aanvankelijk ook door Franse cognitieve ontwikkelingspsychologen ontwikkeld. Vijfjarigen kunnen namelijk nog geen tests invullen en dat vinden psychologen erg onhandig. De onderzoeker kan kinderen wel plaatjes op een beeldscherm laten aanwijzen.Het concrete cognitieve handelen van vijfjarigen sprak Amerikaanse designers wel aan. Nu instrueren gebruikers hun computer met een muis zoals vijfjarigen communiceren: Tie, tie, tie, printen!Een concrete en complete toepassing van de handelings­psychologie voor gebruiksvriendelijkheid staat in het boek
Voorbeelden van de toepassing van de handelingspsychologie op gebruiksvriendelijkheid
Naar top.



Handelingspsychologie
en public information systems
Reishandelingen kunnen zijn:

  • motorisch, zoals lopen naar het perron,

  • visueel, zoals het zoeken van een station in een lijst, verbaal zoals het lezen van de term Thalys,

  • een geheugenhandeling, zoals weten dat Thalys betekent naar Parijs

  • en cognitief zoals het berekenen van de loopsnelheid die nodig is om de Thalys op perron 15 te halen. Het is dus eenvoudig te bepalen wat een handeling is.


  • Hoeveel kijk-, onthoud-, (reken)denkhandelingen moet de reiziger uitvoeren om te weten hoe hard hij moet lopen om deze trein te halen?

    Als de reiziger één keer vijf minuten wachtend op een trein dit bord op het perron heeft gezien, hoe vaak zal hij daarna een trein halen die hij met de gebruikelijk borden niet zou halen?

     
    De bovenstaande experimentele vertrektijdpresentatie kan worden naar de presentatie rechts.
    Voorbeelden van de toepassing van de handelingspsychologie bij public information systems
    Naar top.



    Handelingspsychologie
    en leren rekenen
    Onder leiding van Van Parreren is de aanpak uitgewerkt voor het leren rekenen. Zo is het leerproces voor Dit leerproces van rekenhandelingen is daarmee eenvoudig Daarmee zijn de veel rekenproblemen tot groep 3 opgelost. Niet het kind bleek problemen te hebben met het leren rekenen maar het onderwijs bleek moeite te hebben met het onderwijzen van het rekenen. De focus van het onderwijs is een productmatige aanpak: Hoe lang doet een kind over tien optelsommetjes? Foei, vier fouten, opnieuw! Dat was tijdens dit onderzoek de focus en dat komt nu, 34 jaar later ook nog wel voor. De focus in het onderwijs ligt niet op de handelingen die uitgevoerd moeten worden. Onderwijs met focus op de handeling kan er als volgt uitzien.
  • Hoe reken jij 7+5 uit? ... 12, ja dat is goed maar weet je ook een manier zonder op de vingers te tellen? Eerst eventueel een motorische handeling (tellen op de vingers, bijvoorbeeld) en dan een visuele handeling (blokjes tellen, zonder aan te raken maar met je ogen). Door de blokjes slim te kleuren kan de onderwijzer (een mens of een computer) de blokjes slim neerleggen zodat het blokjes-tellende ziet kind dat 7+5=(7-1+5+1)=6+6=1. De som 6+6 hebben veel kinderen al snel geautomatiseerd.

  • De lus-abacus is zo gemaakt dat het kind de juiste mentale rekenhandelingen ziet. Via deze visuele handelingen kunnen kinderen hun motorische rekenhandelingen tot mentale handelingen (rekenen uit het hoofd). Eventueel voegt de leerkracht er nog een ondersteunende verbale handeling aan toe.
  • Lusabacus

    Met deze lusabacus is het mogelijk inwissel- en positiestelsel-handelingen met het tientallig getallensysteem met de handen uit te voeren en met de ogen te zien. Ook de oneindigheid van het positiestelsel naar twee kanten toe is zichtbaar: je kunt eindeloos veel lus-abacussen naast elkaar zetten. Meer lus-abacussen aan de linkerkant voor steeds grotere getallen en meer lus-abacussen aan de rechterkant voor steeds meer decimalen.
    Mab rekenblokken.

    Met dit materiaal zijn wel inwisselhandelingen mogelijk maar aanzienlijk omslachtiger dan met de lus-abacus. Dit belemmert verkorting tot mentale rekenhandelingen. Bovendien is verkorting alleen mogelijk tussen de hoeveelheden een, tien, honderd en duizend. Het materiaal dwingt handelen volgens het positiestelsel niet af. De oneindigheid naar meer tientallen en decimalen is niet duidelijk.
    Voorbeelden van de toepassing van de handelingspsychologie op het leren rekenen
    Naar top.



    Zoeken in humanefficiency.nl



    Contact

    +31 (653) 739 750
    Parkstraat 19
    3581 PB Utrecht
    Nederland

    leonardverhoef@gmail.com
    Kamer van koophandelnummer: 39057871, Utrecht.
    Naar top.