Leren is meer struinen in een stad met paden
dan drukken op een helpbutton

Is leren op help drukken en luisteren naar een personal assistant? Leren is linken tussen bestaande en nieuwe kennis in het netwerk van de hersenen. De interface moet in de hersenen van de gebruiker kortere routes door dat neurale netwerk bouwen. Moeite- en foutloos komt de gebruiker op een hoger expert level.



Huidige computerhelp De Help-optie is inmiddels al decennia standaard in het hoofdmenu. Ook zijn varianten bestaan lang zoals: Wizards, Helpdesks en Nu, 23 jaar later, zijn computers nog steeds moeilijk te bedienen. Hoe kan dat toch? Help is paradoxaal. Hoe kan een ontwerper die geen begrijpelijk computerprogramma kan maken wél een begrijpelijke uitleg geven? Hij die zelf heeft bewezen dat hij de gebruiker niet begrijpt, is niet de meest aangewezene om de gebruiker uitleg te geven. Het is dus niet de gebruiker die hulp nodig heeft maar de ontwerper heeft hulp nodig om zijn computerprogramma begrijpelijk te maken.Onderwijskundig gezien is het help-model nieuw en ook wat vreemd. Er is geen help’-model in de leerpsychologie. Psychologisch gezien zou je wel kunnen zeggen dat het niet zo elegant is je eigen onvermogen iets begrijpelijks te maken, te benoemen als een gebrek van een ’hulp’ behoevende ander. Het gaat immers niet om ongelijkheid tussen mensen maar om verschillen in levels in het leerproces. Deze terminologie is niet denigrerend en wijst de juiste richting op zullen we zien.



Een personal assistant Een personal assistant klinkt heel leuk maar is slechts een ander woord voor help. Als help niet kan helpen



De huidige piep bij fout Min of meer hetzelfde geldt voor de reactie op een fout met een piep. Een piep is prima bij een hoog expert level. Een goede verstaander heeft maar een half woord nodig. De gebruiker is echter niet altijd een goede verstaander.In de dagelijkse omgang is reageren met een piep omdat iemand een fout maakt (omdat jij geen goede uitleg gegeven hebt), toch eigenlijk wel onbeschoft. Vooral wanneer het de ondergeschikte (de computer) is die piept naar zijn baas (de gebruiker). Van een piepende leermeester wordt je niet wijzer.
Voldoende kanttekeningen bij de technology driven aanpak. Nu naar de gebruiker, naar zijn leervermogen, naar zijn hersenen dus.
Kiss Een oplossing voor het help-probleem is KISS (Keep It Simple Stupid). Nu is eenvoud een doel waar iedereen het over eens zal zijn. Dus weinig discussie maar ook weinig aanwijzingen hoe dat doel te realiseren. Overigens wel vreemd dat het meest intelligentie organisme in de natuur, met een ontwikkelingstijd van honderden miljoenen jaren en met miljarden cellen en verbindingen daartussen alleen zou kunnen werken met eenvoudige appararaten.
Naar top.



De hersenen zijn een netwerk De hersenen zijn een systeem van verbindingen en niet een systeem van opgeslagen elementen Nieuwe kennis wordt gekoppeld aan bestaande kennis in het netwerk. Het geheugen is geen ladekast maar meer een stratenplan.De hersenen leggen een koppeling op basis van frequentie van een doorlopen route en niet op basis van de frequentie van een geïsoleerde associatie zoals instampen veronderstelt. Verder hebben hersenen een voorkeur voor vreemd en afwijkend. Vreemd en afwijkend is gevaarlijk heeft de evolutie geleerd. Hoe gekker/afwijkender, hoe gevaarlijker de situatie is en dus hoe zorgvuldiger de hersenen de informatie verwerken (o.a. onthouden). Ezelsbruggetjes zijn per definitie logisch-dom maar hersen-slim omdat ze een gekke en afwijkende link leggen.De hersenen leren niet logisch. Wat maakt het nu uit of je woordjes boven water leert en reproduceert of onder water? Voor de hersenen kennelijk wel. vonden dat context-dependent memory er voor zorgt dat 46% meer onthouden wordt. Wat onder water geleerd wordt, wordt ook onder water beter gereproduceerd.



MetaforenLinken aan wat in de hersenen aanwezig is. Hoe kan dat beter dan met metaforen? Die leggen een link met wat bekend is. Gebruikers denken Ah dat ken ik. en denken dus Ah gebruiksvriendelijk Metaforen zijn in ieder geval eenvoudig voor ontwerpers. Ze hebben een compleet model voor de interface.



Windows per expert level Met eye-tracking kan de computer zien waar de gebruiker naar kijkt. Eenvoudiger maar nog ongebruikelijk is te zien wat het expert level van de gebruiker is.Mogelijk weet de computer door inloggen al met wie hij te doen heeft. Ook de snelheid van reageren zegt wat over het expert level. Verder kan de computer bijhouden wat de gebruiker doet.
 
De gebruikelijke schermen hebben maar één expert laag (één versie van het window). Dit suggereert dat het menselijk geheugen een schuur is zonder zolder en kruipruimte. De menselijke hersenen hebben echter meer weg van een wereldstad met complexe verbonden wolkenkrabbers waarin de mens zich met de snelheid van het licht moeiteloos kan verplaatsen.Een eerste stap van de huidige schuur-achtige windows zou kunnen zijn meer expert level versies van een window te ontwerpen. Wanneer het window te ingewikkeld voor de gebruiker lijkt te zijn komt een lager expert versie van dat window. De gebruiker lift omhoog wanneer de bediening te simpel is. Deze vorm van ’help’ is eindeloos uit te breiden naar beneden (minder ervaren gebruiker) en naar boven (expert). De expert level lift knop kan in de balk van het window, bijvoorbeeld bij de minimaliseer en sluitknop.
 
Voorbeeld: een window voor beginner, een window voor expert
een window voor een beginner
Zo’n foutmelding was omstreeks 1995 gebruikelijk. De vormgeving is gedateerd nu, 23 jaar later maar het ontbreken van de aansluiting bij het expert level van de gebruiker niet. Dit is een window voor het hoogste expert level; een gebruiker die dit al een aantal malen bij de hand gehad heeft. een window voor een beginner Dezelfde foutmelding maar dan voor een gebruiker die deze melding voor het eerst krijgt. Hij krijgt uitvoerige uitleg, advies en opties om verder te gaan. (Experimenteel ontwerp van de auteur, bewerking van een voorbeeld van



Linken met tooltips Een help-menu-optie of button is niet context-gevoelig. Drukt de gebruiker er op dan weet de techniek niet waar hulp over gevraagd wordt. Dit moet nader uitgezocht worden door een menu te doorlopen. Bij een tooltip zijn computer en gebruiker wel op hetzelfde punt.Met een tooltip kan goed een leerpsychologische link gelegd worden. Overigens vraagt dat wel kennis van het leerproces van de gebruiker.



Icons of tekst Een gebruikelijke optie is de gebruiker te laten kiezen tussen icons of tekst op een button. Icons nemen minder ruimte in. De gebruiker kan die keuze echter niet maken omdat hij niet weet welke icons er gebruikt worden en of deze icons standaard icons zijn. Zeker wanneer er veel icons zijn zal ook de expert bepaalde icons niet gebruiken en tekst nodig hebben. Bij meer dan 40 icons neemt de kans op visuele verwarring sterk toe. Deze kans is bij icons voor abstracte concepten nog groter. Een tooltip onder het icon mag daarom niet ontbreken.

Overigens is de functionaliteit van de html-tooltip erg beperkt. Daarom is daar op deze site een andere oplossing gekozen.
Een voorbeeld

De computer kan registreren hoe vaak een icon gebruikt. Dan kan hij eerst alleen tekst, dan tekst en icon en vervolgens alleen het icon tonen. Verder zou de computer voor kunnen stellen een key-short-cut of een muis-short-cut te kiezen.



Presentatie past zich aan aan de frequency of use. Hoe vaker gebruikt hoe minder woorden en hoe meer pictogram.
Naar top.



Computer’hulp’in de toekomst ’Help’ en ’personal assistants’ is niet de weg te gaan. Leerpsychologische tooltips en windows met expert level varianten zijn slechts eenvoudige voorbeelden die gebruik maken van bestaande technieken. De gebruiks­vriende­lijkheid van computers kan nog flink verbeterd worden door rekening te houden met de manier waarop mensen Daarmee zal help als doekje voor de gebruiksonvriendelijkheid wond overbodig worden. De volgende stap kan dan zijn dat de computer de gebruiker moeite- en foutloos door inhoudelijke leerprocessen stuurt. Lastig is wel dat moeite- en foutloos leren meer utopisch wensdenken lijkt dan een harde psychologisch en een empirische onderbouwde realiseerbare leermethode. Psychobetische ontwerpers denken klaar te zijn met een helpknop en KISS. Maar ze hebben iets gebouwd voor een zeepkist terwijl de hersenen van de gebruiker meer een Ferrari zijn. Die gebruiker rijdt nu rondjes in een speeltuin, in een Ferrari.
Naar top.



Meer psychologie voor design







Zoeken in humanefficiency.nl



Contact

+31 (653) 739 750
Parkstraat 19
3581 PB Utrecht
Nederland

leonardverhoef@gmail.com
Kamer van koophandelnummer: 39057871, Utrecht.
Naar top.