De home page van morgen, artikel

De home page van morgen
Column
Eerste versie: 2007 op usabilityweb.
Laatste redactionele verandering: jan. 2011.
Leonard Verhoef
Contact Wat was de beste homepage.
Wat is de beste homepage.
Weg met de homepage.

Op Internet kun je veel vinden over het verbeteren van een homepage. Er zijn diverse invalshoeken. .

Een gebruiker beweegt, kijkt, gebruikt woordjes, leert en denkt om een taak uit te voeren. Je kunt ook kijken hoe goed een homepage daarbij past.

Wat was de beste homepage

Wat wil de gebruiker

Kruideniers weten al bijna eeuwen precies wat de klant wil. Hun gevleugelde uitspraak is: ‘Wat had u gehad willen hebben?’ Hoe ziet een "Wat wilt u?" homepage er uit?

Simpel dus, er staat minstens op: "Wat wilt u?". Dit kan bijvoorbeeld met een 'zoek' functie. Terzijde merken we op dat dit het tegenovergestelde is van: "Dit hebben we.", bijvoorbeeld in de vorm van menu- of pictogrambalken.

Naast de vraag "Wat wilt u?" moet de gebruiker op het scherm een antwoord kunnen geven. Ook simpel, gewoon een vakje waar de gebruiker zijn vraag in kan typen. Ook hiervoor geldt dat dit het tegenovergestelde is van aanwijzen. Al was het alleen al omdat daar andere spieren voor nodig zijn.

Het derde element van de interface ziet de gebruiker niet maar is misschien wel het belangrijkste, namelijk het antwoord. Ook dat is simpel, voor interface ontwerpers tenminste, want dat probleem moeten technici oplossen.

De interface daarvoor

Een fors probleem kan zijn dat de site moet hebben wat de klant vraagt. Al de site te dikwijls 'neen' verkoopt dan komen de bezoeker niet terug. Op veel homepages is dat overigens wel een probleem. De ontwerper leidt de gebruiker van zijn vraag af met plaatjes, technische snufjes en Design. Ook een menu is een goede mogelijkheid om te voorkomen dat de gebruiker iets vraagt dat de site niet biedt. De gebruiker kan namelijk alleen aanklikken wat de site biedt en navigatieproblemen zorgen ervoor dat de gebruiker er niet achter komt dat de site niet heeft wat hij zoekt. Bij een goede zoekfunctie bestaat het navigatieprobleem niet.

Goed, de beste homepage is dus de tekst: "Wat wilt u?" en een invulvakje daarachter. Er ontstaat dan wel een ander fors probleem. Wat doet het webbureautje met het zojuist aangeschafte kantoorpand vol htmlers, flashers, javanen en webwriters? Natuurlijk beginnen deze te scanderen: "Het oog wil ook wat." Dat wordt hier niet ontkend. De observatie is slechts dat ontwerpers het oog gebruiken om voor het verstand te verbergen dat de site niets zinvols heeft.

En dan de ervaren gebruiker, de ITer en de whizzkid. Onervaren gebruikers en ouderen zullen in het vakje rustig intypen: "Wat is uw telefoonnummer?" of "Wanneer is het eerstvolgende concert?" of verdwalen bij hun zoektocht naar de inmiddels gebruikelijke optie als 'veel gestelde vragen', 'contact' en 'agenda'.

Het grootste probleem van een homepage met alleen "Wat wilt u" en een invulvakje er naast is: "Hoe maakt het webbureautje voor zijn klant aannemelijk dat drie woorden en een leeg balkje duizenden euros kosten?"

Evaluatie

Echt nieuw is zo’n homepage met alleen een balkje overigens niet. De titel van dit hoofdtukje is ook: “Wat was de beste homepage?” Jaren geleden heeft iemand dit geflikt. Waarschijnlijk weer een paar studenten die ook allemaal niet wisten hoe het toen ‘moest’.

Op hun homepage stonden inderdaad gewoon een paar woordjes en een vakje. Ook zelfs geen graphics of achtergrondkleur. Oh ja, de gebruiker kreeg ook een antwoord waar hij wat aan had. Het is nu een multinational die iedereen kent.

Wat is de beste hompage

Wat wil de gebruiker

Natuurlijk gaat het in eerste instantie om "Wat wilt U?". De denkpsychologie is hierover klip en klaar.

Een gebruiker heeft twee strategieën.

Er is een strategie voor precieze taken die je precies kunt formuleren en die de gebruiker dan algoritmisch uit kan voeren. De uitvoering is exact omschreven zoals bij de instructie van een staartdeling of een routebeschrijving. Doe je precies wat gezegd wordt dan gaat het zeker goed. Gaat het ergens fout dan ben je verloren. Een wizard is een typische algoritmische oplossing.

Er is een strategie voor taken waarbij een preciese uitvoering niet geformuleerd kan worden of niet handig is en die de gebruiker beter heuristisch kan uitvoeren. Wanneer je geen pen en papier hebt dan zul de een deling moeten schatten of een route globaal moeten onthouden (500 meter in noordelijke richting). Wat je precies moet doen moet de gebruiker zelf bepalen. Gaat het ergens fout dan kan de gebruiker zelf een oplossing verzinnen.

Naar top.

De interface daarvoor

Voor vage taken kan de ontwerper dus inderdaad een lijstje geven met daarin items als geleverde producten, uitgangspunten en zelfs niet inhoudelijke formele informatie als betrouwbaarheidsinformatie en organisatie. De eerste homepages zullen bij deze requirement al struikelen. Voor gebruikers zijn die lijstjes lastig; dit heet het 'navigatieprobleem'. Maar daar gaat het hier even niet om.

De beide strategieën moeten duidelijk onderscheiden zijn. Dat betekent dus dat het invulvakje voor de precieze taken duidelijk zichtbaar en onderscheidbaar moet zijn van het lijstje. Een ontwerper moet de tool van een expert niet in de gereedschapskist van de beginner gooien. Wanneer de ontwerper 'zoek' als menuoptie presenteert dan geeft hij als het ware een zeer ervaren drinker een pilsje in een zuigfles. Toch verstoppen ontwerpers 'zoek' regelmatig in een lijstje.

Ten tweede moet de gebruiker duidelijk kunnen zien dat beide strategieën mogelijk zijn. Dat betekent dus dat het invulvakje direct boven, onder, links of rechts van het lijstje moet staan. Een andere plaats is riskant omdat grafische grappen of gekropte vensters de opvallendheid van het hokje kunnen verminderen.

Evaluatie

De conclusie is duidelijk. Heeft een wat complexere site een homepage zonder zoekfunctie dan mag de page niet meedoen aan competities voor de beste homepage.

Weg met de homepages

Wat wil de gebruiker

Opmerkelijk is dat vragen van ontwerpers aan de psychologie eigenlijk irrelevant zijn. Dat komt omdat zij vragen stellen over een interface dat niet vanuit de psychologie ontworpen is. Houdt het ontwerp rekening met de psychologie dan is de vraag er niet meer. Zo ook met de vraag wat de beste homepage is. Het juiste psychologische antwoord is: “Eigenlijk wil de gebruiker helemaal geen homepage.” De gebruiker wil gewoon dat zijn Friestalige popconcerten goed bezocht worden. Als de site daarbij aansluit dan is de ontwerper een goed psycholoog en de opdrachtgever een goede koopman.

Naar top.

De interface daarvoor

Voor een koopman zijn homepages nog steeds krakkemikkige etalages waarvan de koopman maar moet hopen dat er mensen langs komen, dat ze in de etalage kijken en dat ze iets zien dat ze nodig hebben. Het is een erg passieve, traditionele en niet klantgerichte wijze van verkopen. De popconcertorganisator wil niet naar de homepage van zijn bank. Hij wil in zijn spreadsheetje zien wat zijn saldo nu is. Dat geldt ook voor zijn agenda communicatie. Hij wil niet via een homepage van een provinciale culturele site naar een agenda maar hij wil dat in die agenda site, precies hetzelfde staat als in zijn agenda spreadsheetje.

Aanvankelijk dacht ik: “HTML ha dat is het.”

Hyper betekent: “heel veel” en boeken schrijven is heel veel tekst. Een boek schrijven met een tekstverwerker is niet te doen. Eindelijk een tekstverwerker waar je een boek mee kunt schrijven. Ik had het weer verkeerd begrepen. Met HyperText bedoelt men ‘linked text’. Zeg dan ‘link’ dacht ik nog, maar goed, wat is in een woord.

Toen dacht ik: “linken ha dat is het.” Eindelijk mijn banksaldo automatisch in mijn spreadsheet. Ik had het weer verkeerd begrepen. Die ‘link’ in html is een brug waarover je wel naar een ander eiland kunt maar je kunt niet terug.

Evaluatie

Voor sommigen is het vervangen van een homepage door een systeem van linkbare informatie-elementen misschien revolutionair. Anderen zullen zeggen: “Hebben we allang.” De sluwe titel van deze pagina heeft er waarschijnlijk voor gezorgd dat u niet via de hoofdingang van deze site binnen gekomen bent. Een link naar die homepage is er wel maar goed verstopt.

Bedrijven onderling linken hun informatie al wat langer dan vandaag. Sinds kort is het mogelijk om de internetter zijn browser direct informatie in het formulier invult Een mooi begin van een ontwikkeling die niet tegen te houden is.

Naar top.

De les is duidelijk. Het accent verschuift van snelle traditionele marketing en Design naar content en duurzame relatie. ‘Element linking’ is voor voor leverancier en klant een investering die voor beiden veel winst geeft. Dat houd je niet tegen. Maar dan moet de klant natuurlijk niet elk jaar wisselen van leverancier.

Het traditionele centralistisch opgezette prominente treinstation is langzaam uit het stadsbeeld verdwenen en gaat op in een complex van transport-, winkel-, horeca- en vergadercentra. De traditioneel centralistisch opgezette prominente homepage is een vooroorlogsstation maar zal ook naar de achtergrond verdwijnen en opgaan in een complex hybride systeem van gelinkte informatievoorzieningen.