Personaliseren en psychologie

Wat is personaliseren/aanpassen/customizing? Wat wel/niet personaliseren? Wat heeft persoonlijkheid ermee te maken? De toekomst van personaliseren.

Wat is personaliseren?

Personaliseren voor de techniek

Personaliseren kan eenvoudige met een persoonlijke aanhef en informatie die men uit de tijd afleidt, bijvoorbeeld:  Goede morgen meneer Jansen, Uw laatste bezoek was en Prettige jaarwisseling. Door deze vormen van personalisatie onderscheidt een site zich van statische foldersites. Wat is de meerwaarde voor de gebruiker?




Personaliseren kan handig zijn voor de techniek. Zo laten makers van reisplanners gebruikers invoeren wat de kilometerkosten van de auto zijn en hoeveel tijd de treinreiziger denkt nodig te hebben bij het overstappen. Ook hierbij kan men zich afvragen waar het voordeel ligt. De technicus kan de waarden zo in de formule invoeren. Er is dan wel een nadeel voor de gebruiker. Hij moet berekenen hoeveel zijn auto kost en welke tijd hij nodig heeft om op een bepaald station bij een bepaalde reis over te stappen. Opmerkelijk daarbij is dat de mens slechter rekent dan een computer. Personaliseren kan een sympathieke vlag zijn waaronder de techniek werk naar de gebruiker toeschuift.
Personaliseren voor de marketing


Een aanjager van personaliseren is de marketing. Personaliseren biedt de marketier de mogelijkheid zich te richten op een zeer specifieke doelgroep. Daarmee verhoogt de kans op verkoop. Van der Manden (2000) en Schut en Rietdijk (2000) gaan daar uitvoerig op in.
Psychologisch gezien is de term personaliseren wat ongelukkig. Psychologen denken bij persoon aan karaktertrekken zoals, introvert, autistisch en agressief. ICTers denken bij karakter weer niet aan een persoon maar aan een letterteken. Ook andere begrippen die betrekking hebben op de gebruiker interpreteert de ICT anders dan de psychologie.
 Verder is ongelukkig dat de ICT veel synoniemen gebruikt voor veranderingen in de interface die de gebruiker zelf kan aanbrengen. Hiernaast staan wat voorbeelden van synoniemen voor personaliseren. Onze voorkeur voor veranderingen in de bediening gaat uit naar de term customise. Deze term is niet te algemeen (zoals options en setting) of te specifiek (zoals configure). Hieronder een bonte verzameling ICT-woorden voor aanpassingen door de gebruiker.

Bovendien past deze term beter in de verdere uitwerking van de personalisatie­functionaliteit.
Daaronder vallen onder andere een specificatie van wie personaliseert, (program customised en user customised). Windows2000 doet al pogingen het menu aan te passen aan de wijze waarop de gebruiker met het menu werkt. Verder vallen onder personalisatiefunctionaliteit de verschillende taken die een gebruiker kan hebben. Dit betekent dat hij verschillende interfaces moet hebben die op verschillende wijze aangepast zijn. Ook dit is in Windows al mogelijk, zij het dat men daar niet spreekt over verschillende taken maar over verschillende users. De term personalisatie leidt tot een zeer eigenzinnig taalgebruik dat voor buitenstaanders moeilijk te begrijpen is en dat ontwerpers op het verkeerde been zet. Psychologen zeggen dan dat het een verbaal model geeft dat niet congruent is met het conceptuele model van waaruit ontwerpers moeten denken.
Synoniemen voor personaliseren

Personaliseren voor de gebruiker

Naast personaliseren voor de technicus en voor de marketier is er ook personaliseren voor de gebruiker. Dit kan op verschillende manieren.

  • Men kan de noodzakelijke kennis over gebruikers verzamelen met een reageer- of uw mening-button. Deze methode is technische gezien erg eenvoudig en staat klantvriendelijk. Een risico is wel dan men de indruk wekt dat men zelf niet weet hoe een site op te zetten. Normaal gesproken verwacht je van een professional niet dat hij de klant vraagt naar de wijze waarop hij het probleem van de klant moet oplossen. Artsen vragen de patiënt ook niet welke kwaal zij gehad wilden hebben en hoe zij de kwaal op moeten lossen.


  • Zo kan de ICT ook professionele kennis over de gebruiker raadplegen. Wanneer het gaat om motivaties en emoties dan weet de marketing precies hoe daar op in te spelen. Deze kennis is vooral van nut voor impulsgedrag (impulsaankopen) en (jonge) consumenten. Daartegenover staan professionele klanten, klanten die met hun ratio beslissen en klanten waar men een langdurige relatie mee wil. Voor deze groepen is bruikbaarheid belangrijk. In dat geval kan personaliseren de bruikbaarheid te verhogen.
  • Naar top.

    Waarom aanpassen?

    Voor het personaliseren zijn verschillende gronden. Personaliseren laat aansluiten bij de smaak van de gebruiker, bij zijn kennisniveau of bij zijn taak.

    Smaak

    Personaliseren verantwoordt men wel met: Over smaak valt niet te twisten. Met kennis van zaken valt over veel psychologie ook niet te twisten. Dus hoe meer psychologische kennis, hoe minder er te personaliseren valt. Tekst in rood is slecht leesbaar, ook wanneer rood uw favoriete kleur is en zelfs wanneer u kikkerogen heeft. De ontwerper kiest dus op basis van psychologische kennis de kleuren en doet dit zo dat belangrijke informatie de gebruiker niet zal ontgaan.
    Beginners

    Mensen verschillen in de hoeveelheid kennis die zij hebben. Strikt genomen valt onder personaliseren ook aanpassen aan het ervaringsniveau van de gebruiker zoals Paulussen (2000) voorstelt. Personaliseren naar kennisniveau valt in de psychologie onder de leerpsychologie en in de IT onder helptechnieken. Hierbij gaat om een andere groep psychologische processen en software technieken dan wanneer het gaat om aanpassen. Daarom is zouden wij kennisniveau niet onder personaliseren vatten.
    De taak

    Blijft nog over personaliseren om de taakuitvoering te verbeteren. Internetters verschillen niet in de wijze waarop hun menselijke functies werken, zij verschillen wel in de taak die zij moeten uitvoeren. Bij personaliseren ter verhoging van de efficiëntie moet het dus gaan om de taak. Personalisatie kan men ordenen op een schaal die loopt van technisch gezien zeer eenvoudig te realiseren maar van twijfelachtig nut voor de uitvoering van de taak, tot technisch lastig te realiseren maar nuttig voor de uitvoering van de taak.


  • Goede morgen meneer Jansen is technisch gezien zeer eenvoudig te realiseren en vraagt geen kennis van de taak van de gebruiker. Maar of de taakuitvoering daar beter door verloopt kan men zich afvragen.

  • Een intelligentere wijze van personaliseren is selectie van informatie die men toont (Manden, 2000). Met de huidige dynamische technieken is dit eenvoudig te realiseren. Daarbij ziet men dat de gebruiker kan kiezen uit technisch gezien eenvoudig te verkrijgen informatie zoals beursindices en het weer in de woonplaats van de gebruiker.


  • Lastiger te personaliseren is de wijze waarop men de informatie toont. Daarbij gaat het niet om ontwerptechnische keuzen zoals kleur en font. Een professionele ontwerper hoort te weten wat de juiste kleur is. Daarbij gaat het wel om keuzen die de ontwerper onmogelijk kan maken, bijvoorbeeld hoe de gebruiker criteria voor de aanschaf van een product weegt.  De productvergelijkingssite El Cheapo staat de gebruiker toe de gevonden producten te sorteren op elke kolom. Ook op kolommen waarvan de ontwerper misschien denkt dat sorteren geen zin heeft. De gebruiker kan zo zijn product naar boven sorteren. De ontwerpers van deze site hebben laten zien dat zij weten hoe een denkproces verloopt.
  • In de beleggingswereld weet men  hoe beleggers te werk gaan. Het duurde ook niet lang voordat men deze expertise automatiseerde. Dit resulteert in aardige sites voor beleggingstaken. Zie bijvoorbeeld de ABN-AMRO site, besproken door Van der Manden (2000) en www.alex.nl. Ook de Consumentenbond biedt voor het kopen van een fiets aardige personalisatiemogelijkheden die goed afgestemd zijn op de wijze waarop men rationeel een fiets kan kiezen. De gebruiker weegt criteria als snelheid, degelijkheid en veiligheid en de site toont dan deze informatie per fiets.Is er veel verschil tussen een fysieke winkel en een internet winkel? Technische gezien ongetwijfeld. Ook voor de menselijke spieren is er veel verschil tussen het aflopen van verschillende CD winkels en bladeren in tabellen van El Cheapo. Maar wat is het verschil voor de ogen en het verstand? In beide gevallen moet de gebruiker zoeken en selecteren. Daarmee verschrompelt  El Cheapo cognitief psychologische gezien tot een vorm van stoommachineautomatisering. De echte cognitief psychologische personalisatierevolutie tekent zich echter al af.Gebruikers kunnen natuurlijk elke keer weer hun criteria specificeren voor vergelijkingsites Echter, criteria als veiligheid en voorzichtigheid spelen een rol bij beleggen, kopen van een fiets en ook het kopen van biefstukken. Waarom dan elke keer opnieuw die criteria specificeren? Voor de hand ligt dat de gebruiker enkele standaard­lijsten heeft die leveranciers en vergelijkers mogen inzien. Voor de marketier is dit een revolutie. De klant kijkt niet in de etalage van de producent maar de producent kijkt in de etalage van de klant.

      De ontwikkeling zal uiteraard niet blijven steken bij de standaard­productcriteria. Ook deze personalisatiestap zal een vervolg kennen. Deze zou kunnen bestaan uit het formuleren van algemene levensprincipes. De aanbieder leidt daaruit af welke autos, biefstukken en kinderspeelgoed aan een digitaal pseudoniem besteed zijn.De vraag is wel of mensen zon harde confrontatie aankunnen tussen wat ze zeggen te willen en wat ze werkelijk willen. De psychologie (Vroon, 1989) leert dat mensen niet zeggen wat ze doen, niet doen wat ze zeggen.  Zij zeggen een voordelige, veilige en bedrijfszekere auto te willen maar kopen een auto die meer bewondering afdwingt dan die van de buurman.
    Naar top.

    Toekomst

    Aanpassen van een interface aan de taak van de gebruiker is op Internet misschien nieuw maar voor interfacedesign niet. Zo zijn adaptive menu's en adaptive aliasing al succesvol sinds 1985 (Nielsen, 1993, Landauer 1995). De geschiedenis leert ook dat mensen efficiënt willen werken. Personaliseren als functionaliteit die de efficiëntie van de taakuitvoering verhoogt kan geen hype zijn maar moet toekomst hebben. Er ligt echter nog veel werk voor de techniek zoals het ontwerpen van functies om elementen van een site te linken en algemene profielen te definiëren
    Naar top.

     

    Element linking

    Een vergelijkingsites zoekt voor de gebruiker. El Cheapo is zon site die de wensen van de gebruiker en de producten van leveranciers integreert. De vergelijkingsites is hierbij intermediair. Een koelkast die de kruidenier laat weten dat de melk op is,  is een ander voorbeeld van integratie. Ook daarbij zoekt en selecteert de gebruiker niet meer maar formuleert hij basis behoeften zoals: In principe 3 liter melk per week.  Hierbij is geen sprake meer van een intermediair.


    Het koelkastvoorbeeld klinkt erg revolutionair en noemt men ook vaak als voorbeeld. Deze functionaliteit vraagt echter een forse investering in hardware. Het kan ook eenvoudiger. Zo kan men dynamische financiële gegevens (saldo van rekeningen, koersen van aandelen) direct in de applicatie van de gebruiker plaatsen. Files linken, is voor gebruikers nu goed mogelijk maar linken naar onderdelen van files. Wanneer gebruikers via een achterdeurtje van een element binnenkomen, dan blijft de etalage van de homepage links liggen. De traditionele centraal denkende marketier zit dan met een venster waar niemand meer naar kijkt.
    Integratie

    Een toenemende integratie van systemen is niet nieuw. In de procesindustrie zijn verschillende fabrieken van een vestiging al jaren geleden geïntegreerd, eenvoudig omdat dit leidt tot een aanzienlijke verhoging van de efficiëntie van alle onderdelen. De geschiedenis leert dat mensen niet vies van meer efficiëntie en meer geld. Dit geldt waarschijnlijk ook voor partijen die op Internet opereren, ook wanneer een van die partijen een consument is. Integratie vraagt wel veel inspanning van betrokken partijen en is alleen de moeite waard wanneer er een duurzame en betrouwbare relatie is customer intimacy, Schut en Rietdijk, 2000). Integratie is niet tegen te houden. In branches waar integratie al gebruikelijk is kan men zien dat de te behalen winst daarvoor te groot is.
    Stoommachineautomatisering

    Is er veel verschil tussen een fysieke winkel en een internet winkel? Technische gezien ongetwijfeld. Ook voor de menselijke spieren is er veel verschil tussen het aflopen van verschillende CD winkels en bladeren in tabellen van El Cheapo. Maar wat is het verschil voor de ogen en het verstand? In beide gevallen moet de gebruiker zoeken en selecteren. Daarmee verschrompelt  El Cheapo cognitief psychologische gezien tot een vorm van stoommachineautomatisering. De echte cognitief psychologische personalisatierevolutie tekent zich echter al af.


  • Gebruikers kunnen natuurlijk elke keer weer hun criteria specificeren voor vergelijkingsites. Echter, criteria als veiligheid en voorzichtigheid spelen een rol bij beleggen, kopen van een fiets en ook het kopen van biefstukken. Waarom dan elke keer opnieuw die criteria specificeren? Voor de hand ligt dat de gebruiker enkele standaard­lijsten heeft die leveranciers en vergelijkers mogen inzien. Voor de marketier is dit een revolutie. De klant kijkt niet in de etalage van de producent maar de producent kijkt in de etalage van de klant.


  • De ontwikkeling zal uiteraard niet blijven steken bij de standaard­productcriteria. Ook deze personalisatiestap zal een vervolg kennen. Deze zou kunnen bestaan uit het formuleren van algemene levensprincipes. De aanbieder leidt daaruit af welke auto’s, biefstukken en kinderspeelgoed aan een digitaal pseudoniem besteed zijn. De vraag is wel of mensen zo’n harde confrontatie aankunnen tussen wat ze zeggen te willen en wat ze werkelijk willen. De psychologie (Vroon, 1989) leert dat mensen niet zeggen wat ze doen, niet doen wat ze zeggen.  Zij zeggen een voordelige, veilige en bedrijfszekere auto te willen maar kopen een auto die meer bewondering afdwingt dan die van de buurman.
  • Naar top.

    Literatuur

    Landauer, T.L. (1995). The Trouble with Computers, Usefulness, Usability, and Productivity,  Cambridge, (Mas.): The MIT Press.

    Mander, R. van der (2000). Intelligente persoonsgerichte websites, Informatie, mei, pag. 4-15.

    Nielsen, J. (1993). Usability Engineering, San Francisco: Morgan Kaufmann Publishers Inc.

    Paulssen, N. (2000). Niet surfen maar rollen,  Informatie, mei, pag. 16-21.

    Postma, P., (1996). Het Nieuwe Marketing Tijdperk. Feesten, vrijen en frauderen: Amsterdam: Contact.

    Schut, R. & Rietdijk, J. W. (2000). Personalisatie als uitbreiding van de marketingmix, Informatie, mei, pag. 23-33.

    Vroon, P., (1989). Tranen van de krokedil. Over de snelle evolutie van onze hersenen: Amsterdam: Ambo.

    Naar top.


    Meer toepassingen van de psychologie bij GUI en web.


    ContextTitle




    GUI and webgrammar graphics statistics futur next generation infographics

    GUI and webaandacht sturing trekken kleurgebruik geel rood oranje infographics

    GUI and webgrammar for graphics icons pictograms signs infographics

    GUI and webdesktop bureaublad

    GUI and webantropometrie handen hand vriendelijk in de hand houden

    GUI and webGUI graphical user interface command user commandline prompt MS-DOS

    GUI and webguidelines normen richtlijnen standaarden design usability

    GUI and webhandelingspsychologie Parreren leerpsychologie kwalitatief

    GUI and webpieptonen help leerpsychologie dimmen van opties

    GUI and webhelp leren leerpsychologie interface design

    GUI and webkeep is stupid simple kiss eenvoudig simpel

    GUI and webnavigatie met menu of tabel startpagina desktop

    GUI and webinstellingen opties configureren settings setup

    GUI and webtoekomst visuele auditieve tactiele communicatie sociale media ringtones trillen

    GUI and webopenbaar vervoer betalen ovchikpkaart toekomst infographics

    GUI and webtag clould psychologie gebruiksvriendelijkheid

    GUI and websturing trekken aandacht

    GUI and webskimmen pasfraude NS automaat beleving openbaar vervoer

    GUI and webtoetsen toetsenborden typen ergonomie

    GUI and websmartphone

    GUI and webmetaforen antropomorf denken begrijpen

    GUI and webcomputer GUI web jargon duidelijke woorden en taal

    GUI and webhomepage startpageweb map structuur

    Naar top.



    Behalve psychologie voor GUI en web ook psychologie voor:
    ects

      ERMTS hoge snelheidstrein hsl ATB experimenteel interface voor machinist ERMTS high speed train control driver mmi ERMTS hoge snelheidstrein hsl ATB experimenteel interface voor achinist ERMTS hoge snelheidstrein hsl ATB experimenteel interface voor achinist 






    gui



    x Invoer Morsesleutel Toekomst        multidimensionaal graphic   






    icon design



      3-d, perspectief,drie-dimensionaal verkeersbord toekomst parkeerverbod verkeersbord toekomst verboden inhalen verkeersbord toekomst maximum snelheid bepaalde 






    psychologie



    helderheid voor betrouwbaarheid hersenen limgisch systeem en cortex aandacht trekken en aandacht sturen gebruik van de kleuren rood oranje en geel gevoeligheid van het oog voor kleuren humunculus mensmetafoor een mens in de zaadcel 






    public



     NS treinkaart automaat b100 betalen openbaar vervoer NS treinkaart automaat b8060 betalen openbaar vervoer  IMO international maritime organisation muster station sign plattegrond IKEA water vaar verkeersbord maximaal hoogte water vaar verkeersbord maximaal drie dik aanleggen water vaar verkeersbord maximale doorvaart hoogte 3 meter experimenteel vertrektijden bord openbaar vervoer structuur openbare ruimten experimenteel vertrektijden bord openbaar vervoer atb etcs snelheidsbeheersing aandacht trekken water vaar verkeersbord verboden aanleggen water vaar verkeersbord maximale hoogte water vaar verkeersbord verboden 3 dik aanleggen met meer schepen trein vertrektijd perron NS CTA OV openbaar vervoer betalen ov-chipkaart toekomst grafische bestemmingen lijst metro ondergrondse lijn  structuur hoefijzer winkelcentrum 






    toekomst

              






    book

     






    rekenen

    leren rekenen basisschool MAB rekenblokken toekomst onderwijs leren lezen leren rekenen supermarkt leren rekenen basisschool tellen op de vingers aftellen leren rekenen vleksom puntsom rekenonderwijs basisschool tientallig stelsel tellen op de vingers rekenonderwijs basisschool computer diagnostiek remedial teaching graphics for quantitative data next generation 








    Naar top.


    Zoeken in humanefficiency.nl



    Contact

    +31 (653) 739 750
    Parkstraat 19
    3581 PB Utrecht
    Nederland

    leonardverhoef@gmail.com
    Kamer van koophandelnummer: 39057871, Utrecht.
    Naar top.