Design van beeps, ringtones, trillen en vegen

Onverwachte wending voor het ontwerp en gebruik van geluid. Conclusie van een psychologische analyse.

Een slimmerik uit 1806. Zijn ogen gericht op zijn slagveld, zijn oren onbruikbaar door kanongebulder en één hand beschikbaar om zich zo nodig te verdedigen met zijn zwaard. De andere hand in zijn binnenzak voor communicatie met een handheld.



Voordelen van geluid Geluid dringt in de aandacht

Geluid dringt gemakkelijk in de aandacht. Dit is handig wanneer de visuele aandacht van de gebruiker nodig voor iets anders en wanneer er nieuwe informatie komt die de gebruiker niet verwacht.
Optimaal gebruik verschillende zintuigen

Door het visuele en het auditieve ontwerp goed af te stemmen op de ogen en oren profiteert de gebruiker van de voordelen van de ogen en van de oren. De nadelen van de een worden opgeheven door de voordelen van de ander. De evolutie heeft ontdekt dat oren en ogen een goed duo zijn.


Nadelen van geluid Geluid is niet permanent aanwezig

Een nadeel van geluid is wel dat het direct verdwijnt. Daardoor geeft het belasting van het korte­termijn­geheugen. De interface moet voor het auditieve bericht daarom een visuele geheugensteun geven.
Geluid kan de gebruiker ontgaan

Geluid kan wegvallen in omgevings­geluiden. Een microfoon kan de interface vertellen hoeveel omgevingsgeluid er is en wat dus het volume van zijn geluid moet zijn.
Omgeving wil geen geluid

Ook kan het geluid ongewenst zijn, bijvoorbeeld in een vergadering of een kerkdienst. De interface kan dat niet weten. De gebruiker moet laten weten dat alleen visuele en tactiele communicatie kan.


Geluid voor ...

... feedback

De interface moet aangeven dat informatie aangekomen is.

Opdrachten die meer dan een seconde nodig hebben en die wel eens misgaan moeten zich bij voltooiing (auditief of tactiel) afmelden (OK Sir, gedaan!). Dit vereenvoudigt de controle, ontlast het kortetermijngeheugen en vereenvoudigt de planning van werkzaamheden.

Een toetsenbord dat niet laat voelen of laat horen dat de toetsen goed ingedrukt zijn, typt lastig. Voor de zekerheid gaat de gebruiker dan langzamer en harder slaan. Dat geeft meer vermoeid­heid. Door harder te slaan neemt verder het slipgevaar toe.

Bovendien geeft visuele controle van de aanslag een belasting van de ogen omdat de ogen op het scherm moeten controleren of het gelukt is de toets in te drukken.
 Daar komt nog bij dat veel invoer verloopt via kleine handhelds met een toetsenbordindeling voor apparatuur uit 1873.  Zijn ogen gericht op het communicatiemiddel, zijn oren worden niet gebruikt, beide handen zijn nodig om het communicatie­middel vast te houden en om in te voeren. De hedendaagse politicus heeft alle aandacht, handen en ogen nodig voor communicatie.


... verandering van status Wanneer een status verandert zonder dat de gebruiker daar opdracht voor geeft, dan kan dat gevolgen hebben voor acties die de gebruiker moet ondernemen.De gebruiker moet dus geattendeerd worden op de verandering, bijvoorbeeld: verbinding verbroken, capaciteit onder afgesproken niveau en vertraging. De gebruiker kan dan zonodig aanpassen: andere route, versnellen, minder verbruiken, tanken.

... informatie waar de gebruiker op wacht Bij nieuwe onverwachte informatie kan de interface een bescheiden piep laten horen, bijvoorbeeld bij een nieuwe mail of een forse bijschrijving op de bankrekening. Hoe belangrijk feedback, statusverandering of onverwachte informatie is kan de interface dikwijls niet bepalen. Dit moet de gebruiker instellen.

... de ogen zijn elders nodig Geluid kan het aandachttrekken overnemen wanneer de gebruiker het scherm niet ziet of zijn ogen elders nodig zijn, bijvoorbeeld op de weg of bij de klant voor de balie. De interface moet en kan vaak weten dat de ogen elders zijn. De gebruiker is zeker bij de interface

De interface kan op verschillende manieren weten dat de gebruiker achter de computer zit.
Als er invoer is dan is het zeker dat de gebruiker achter de computer zit.
Is er geen invoer dan kan de interface met de microfoon luisteren of met de webcam kijken.
Handhelds hebben het voordeel dat ze aan lichaamswarmte en de bewegingen van een broekzak kunnen weten dat de gebruiker weliswaar niet met hen bezig is maar dat de gebruiker wat gepiep of getril waarschijnlijk wel zal opmerken.

Is zeker dat de gebruiker in de buurt is dan kan de interface met een eenvoudige piep en tril de aandacht trekken.

De gebruiker is mogelijk bij de interface

Weet de interface niet zeker of de gebruiker zijn piep zal horen en is het bericht belangrijk omdat de gebruiker moet reageren dan kan de interface een bevestiging vragen. Dit kan op verschillende wijzen.
In het toetsenbordtijdperk was het gebruikelijk te bevestigen met Press any key. Dit was nogal dwingend, de gebruiker kon niets anders doen, ook niet in een andere applicatie. Ook waren er gebruikers die de any key niet konden vinden.
Nu is gebruikelijk met de muis op OK te drukken. Dat is oog-onvriendelijk en rsi-vriendelijk.
Een andere oplossing is een multi-click. Driemaal een lange press (toevallig de morse-code voor de letter O(K) is een goede keuze: snel en een kleine kans op verwarring.

Wat te doen als de gebruiker nog niet reageert.

Een input medium voor multi-clicks.

a) Herhalen

De interface kan het bericht herhalen, zeker wanneer de omgeving daar geen last van heeft. Het interval tussen de herhaalde auditieve meldingen moet steeds langer worden. Mogelijk hoort de gebruiker de melding wel maar wil of kan hij niet reageren. Ook kunnen anderen last hebben van het geluid.
b) Visuele geheugensteun

Er moet een visuele geheugensteun op het scherm komen, bijvoorbeeld Dynamiek, bijvoorbeeld een knipper, zou ook kunnen, maar dan geen flink veld maar een bescheiden pictogram of een woord. Voor een binnen­gekomen sms'je zou de knipper kunnen zijn: een eenvoudige 'multi-click' lang-lang-lang (toevallig de morse-code voor de letter s).
c) Ander medium

Is het bericht erg belangrijk dan kan de interface een sms'je of een e-mail sturen aan de gebruiker sturen (Er staat een klant aan de balie.). De gebruiker kan dan gemakkelijker van zijn werkplek weg omdat hij weet dat hij direct een waarschuwing krijgt.
Naar top.


Beheersing van geluidWanneer het geluid niet juist ontworpen is dan zullen gebruikers geluid uitzetten. Géén geluid geeft dan immers rust. Dove dieren hebben in de natuur weinig overlevingskans. Bij gebruikers en interfaces bestaat het team dan uit een doofstom duo. Bovendien neemt de visuele belasting toe. Het is lastig als racende politieauto's geen sirene hebben.
Geleidelijk aan wordt de noodzaak van een multimodale berichten controler wenselijk. Deze moet voorkomen dat diverse apparaten meldingen doorgeven die de gebruiker al bekend zijn.

De designer kan niet altijd weten of geluid mogelijk en wenselijk is. Daarom moet hij functionaliteit bieden waarmee de gebruiker het geluid kan beheersen.

Zet geluid uit
De gebruiker moet snel het geluid uit kunnen zetten. De multi-click kort kort lang voor uit, hoe dan ook, is een goede optie.

Geheugensteun: ongebruikelijk geluidstatus
Wanneer de status riskant of ongebruikelijk is, zoals Geluid uit dan moet de interface de gebruiker een geheugensteun geven, bijvoorbeeld twee vette korte strepen en een vette lange streep. Ook een regelmatige tactiele feedback (trillen) is een oplossing (Vergeet niet dat je telefoon uit staat.). De tril kan, net als de door de gebruiker gegeven opdracht ook kort kort lang kunnen zijn.

On the fly
Omdat taakomstandigheden snel kunnen wisselen moet de gebruiker de aandachtsturing snel en liefst blind kunnen verhogen of verlagen, bijvoorbeeld lang lang kort (letter g van geluid) en dan omgekeerd: kort kort lang (letter u van uit). Dat is zonder cursus, handleiding en help te leren. Kinderen van 18 maanden spreken bijvoorbeeld ook in zinnen van twee worden zonder op een helpknop te drukken.

Aandachtsturing en geluid is generiek en de regels daarvoor gelden voor elke applicatie. Daarom moet dit een onderdeel zijn van de aandachtsturing die boven de afzonderlijke applicaties geregeld wordt, bijvoorbeeld door het operating system.
Naar top.


Welke geluiden


Pieptonen

Aanvankelijk was een eenvoudige piep voor aan, uit of foutje voldoende. Maar techniek, tijden en talen worden complexer en apparaten hebben steeds meer informatie die onmiddellijk in de aandacht moet. Echter, al bij meer dan zeven verschillende auditieve signalen ontstaan er verwarringen zo blijkt uit onderzoek(Stephan et al. 2006). Het ontwerp van geluid is dus geen zaak meer voor de individuele applicatie ontwerper. Bovendien is de relatie tussen het geluid en de betekenis willekeurig en daardoor lastig te onthouden. De willekeurigheid neemt toe wanneer elke ontwerper zijn eigen pieptaal maakt. Evolutionair gezien loopt de huidige weg van beeps en peeps dus dood. Zijn ringtonen een goede stap?

Ringtonen De opvolger van de traditionele rinkelbel werd een muziekje. Een ringtone is voor de ontwerper eenvoudig te realiseren met copy en paste en het is fun. Erg handig ook, want er zijn vele muziekjes. De kans dat je jouw gsm en die van je buurman verwart is daardoor klein.

Strikt genomen zijn de hoeveelheid tonen, de verschillende toonhoogten, de akkoorden en de ritmes van een ringtone niet in verhouding tot de hoeveelheid inhoudelijke informatie die overgedragen wordt. Eigenlijk is het maar een bit: Er belt iemand op jouw telefoon. Veel geluid en weinig data. Dat is een.

Als Wimpie belt dan kan je telefoon natuurlijk het Wilhelmus laten horen. Zit je in een vergadering dan kan hij het Wilhelmus trillen. Wel is het nog een heel gedoe bij elke letter van het alfabet een muziekstuk te vinden en aan al je contacten een muziekstuk toe te kennen. Vooral als je veel en ook nog eens wisselende contacten hebt. Ken je twee Wimpies dan kan je telefoon natuurlijk twee keer het Wilhelmus laten horen voor Wimpie 2 die toch niet zo vaak belt. Heb jij een urgent bericht voor Wimpie twee dan kun je twee maal het Wilhelmus zingen gevolgd door een maal Opzij opzij opzij van Herman van Veen. Hoe dan ook, daarmee zijn ringtones toch wel aan het eind van hun communicatieve evolutie.


Natuurlijke geluidenPictogrammen zijn visuele plaatjes voor woorden, zo kan een prullenbak staan voor weggooien. Audiogrammen zijn hoorbare plaatjes voor woorden, zoals:
geklepper van brievenbus voor een nieuwe e-mail

lichte papierachtige plof voor een kleine tekst e-mail bron

zware metallic plof voor een e-mail met grote bijlage bron

glas dat zich met water vult voor downloading bron

Auditieve iconen zijn gemakkelijk te bedenken. Net als visuele iconen overigens. Gebruikers zullen denken Ah eindelijk iets dat ik ken. en denken dat zij de boodschap ook begrijpen. Anders dan ringtones zijn natuurlijke geluiden gemakkelijker te combineren. Een hard klepperende brievenbus gevolgd door een zware plof met een zacht briesje op de achtergrond is nog wel te doen.
 
Echter hoe meer iconen hoe groter de kans dat de gebruiker iconen verwisselt. Ook is het leren van een iconische taal lastig. Zo heeft het Chinese schrift duizenden tekens terwijl je er met het Latijnse niet-iconische schrift al bent met 26 letters.
 
Lastig is ook dat er geen afgesproken betekenissen zijn voor auditieve en visuele iconen, zoals die er wel zijn voor woorden (woordenboeken). Hoe abstracter het begrip is, hoe moeilijker het is een natuurlijk/realistisch icoon te verzinnen. Natuurlijke geluiden liggen voor de hand maar hebben evolutionair gezien toch ook niet zo veel perspectief.

Kunstmatig geluid

Als Wimpie belt is kort lang lang (de letter W in morse) sneller en eenvoudiger dan een ringtone. Ook als je Wimpie wat wilt berichten is kort lang lang piepen, drukken of vegen handiger dan een potpourri zingen, zeker als de gebruiker in een kerkdienst zit.

De piep voor Wimpie belt kan de ontwerper eenvoudig uitbreiden met een letter voor reactie urgentie (antwoord snel) en zelfs met inhoudelijke informatie (moeder gevallen).
  Applicatie onafhankelijk
Het kunstmatige geluid hoeft zich niet te beperken tot bellers. Elke applicatie die van zich laat horen zou zich moeten legitimeren, bijvoorbeeld door te beginnen met de eerste letter van zijn naam. De gebruiker kan hem dan eenvoudiger eventueel voor goed het zwijgen opleggen.
Techniek onafhankelijk
Pieptonen zijn onafhankelijk van technische en menselijke hardware. In principe kan elk apparaat trillen, knipperen en piepen zenden en ontvangen. Dat geldt ook voor de mens.
Zintuig onafhankelijk
Dezelfde taal is van toepassing voor licht & geluid en voor zenden & ontvangen. Dat scheelt heel wat leren voor de gebruiker. De ontwerper hoeft niets speciaals te doen voor gebruikers die doof, blind of beide zijn.
  Domein onafhankelijk
De kunstmatige taal hoeft zich niet te beperken tot ICT.
Voorbeelden van generieke toepassing van kunstmatig geluid.
• Zonder het oog van het mes te halen hoort de chirurg aan de tonen van meetapparatuur via zijn oren precies hoe het met de patiënt is.
 De visuele pictogrammen van de GUI zijn moeilijker te verstaan en mondeling te beschrijven. Natuurlijke geluiden nadoen is meer iets voor en TV-spelletje dan voor het instrueren van een complex apparaat. De geluiden die apparaten nu laten horen hebben weinig systematiek. Daardoor zijn de communicatie mogelijkheden beperkt en de belasting voor het leren groot. Met een goed ontworpen kunsttaal zal de gebruiker vanzelf leren dat lang-lang-lang betekent dat er een sms is en mogelijk later dat lang-lang-lang staat voor de letter s. Dat hij elke letter ook kan drukken, vegen of zeggen is dan een kleine stap die een grote wereld opent. Dit is overigens precies de wijze waarop een kind zijn moedertaal leert: zonder cursus, handleiding of helpknop.

  De kunsttaal die Samuel Morse in 1837 presenteerde vond men aanvankelijk maar niets.Men gaf de voorkeur aan de pictogrammen van de fransman Chappe uit 1794. Met planken op toppen van heuvels vormde hij pictogrammen om snel berichten tussen steden door te geven. L'histoire se repète?
Naar top.


Meer toepassingen van de psychologie bij GUI en web.


ContextTitle




GUI and webgrammar graphics statistics futur next generation infographics

GUI and webaandacht sturing trekken kleurgebruik geel rood oranje infographics

GUI and webgrammar for graphics icons pictograms signs infographics

GUI and webdesktop bureaublad

GUI and webantropometrie handen hand vriendelijk in de hand houden

GUI and webGUI graphical user interface command user commandline prompt MS-DOS

GUI and webguidelines normen richtlijnen standaarden design usability

GUI and webhandelingspsychologie Parreren leerpsychologie kwalitatief

GUI and webpieptonen help leerpsychologie dimmen van opties

GUI and webhelp leren leerpsychologie interface design

GUI and webkeep is stupid simple kiss eenvoudig simpel

GUI and webnavigatie met menu of tabel startpagina desktop

GUI and webinstellingen opties configureren settings setup

GUI and webtoekomst visuele auditieve tactiele communicatie sociale media ringtones trillen

GUI and webopenbaar vervoer betalen ovchikpkaart toekomst infographics

GUI and webtag clould psychologie gebruiksvriendelijkheid

GUI and websturing trekken aandacht

GUI and webskimmen pasfraude NS automaat beleving openbaar vervoer

GUI and webtoetsen toetsenborden typen ergonomie

GUI and websmartphone

GUI and webmetaforen antropomorf denken begrijpen

GUI and webcomputer GUI web jargon duidelijke woorden en taal

GUI and webhomepage startpageweb map structuur

Naar top.



Behalve psychologie voor GUI en web ook psychologie voor:
ects

  ERMTS hoge snelheidstrein hsl ATB experimenteel interface voor machinist ERMTS high speed train control driver mmi ERMTS hoge snelheidstrein hsl ATB experimenteel interface voor achinist ERMTS hoge snelheidstrein hsl ATB experimenteel interface voor achinist 






gui



x Invoer Morsesleutel Toekomst        multidimensionaal graphic   






icon design



  3-d, perspectief,drie-dimensionaal verkeersbord toekomst parkeerverbod verkeersbord toekomst verboden inhalen verkeersbord toekomst maximum snelheid bepaalde 






psychologie



helderheid voor betrouwbaarheid hersenen limgisch systeem en cortex aandacht trekken en aandacht sturen gebruik van de kleuren rood oranje en geel gevoeligheid van het oog voor kleuren humunculus mensmetafoor een mens in de zaadcel 






public



 NS treinkaart automaat b100 betalen openbaar vervoer NS treinkaart automaat b8060 betalen openbaar vervoer  IMO international maritime organisation muster station sign plattegrond IKEA water vaar verkeersbord maximaal hoogte water vaar verkeersbord maximaal drie dik aanleggen water vaar verkeersbord maximale doorvaart hoogte 3 meter experimenteel vertrektijden bord openbaar vervoer structuur openbare ruimten experimenteel vertrektijden bord openbaar vervoer atb etcs snelheidsbeheersing aandacht trekken water vaar verkeersbord verboden aanleggen water vaar verkeersbord maximale hoogte water vaar verkeersbord verboden 3 dik aanleggen met meer schepen trein vertrektijd perron NS CTA OV openbaar vervoer betalen ov-chipkaart toekomst grafische bestemmingen lijst metro ondergrondse lijn  structuur hoefijzer winkelcentrum 






toekomst

          






book

 






rekenen

leren rekenen basisschool MAB rekenblokken toekomst onderwijs leren lezen leren rekenen supermarkt leren rekenen basisschool tellen op de vingers aftellen leren rekenen vleksom puntsom rekenonderwijs basisschool tientallig stelsel tellen op de vingers rekenonderwijs basisschool computer diagnostiek remedial teaching graphics for quantitative data next generation 








Naar top.


Zoeken in humanefficiency.nl



Contact

+31 (653) 739 750
Parkstraat 19
3581 PB Utrecht
Nederland

leonardverhoef@gmail.com
Kamer van koophandelnummer: 39057871, Utrecht.
Naar top.