,

Design van beeps, ringtones, trillen en vegen. Nu en morgen.

Onverwachte wending voor het ontwerp en gebruik van geluid ((ring)tones, beeps, kliks, trillen en zo). Het gebruik van geluid volgens een psychologische redenering. Wat blijkt: De toekomst van de auditieve ICT-mens communicatie is geschreven in 1837.






Een slimmerik uit 1806. Zijn ogen gericht op zijn slagveld, zijn oren onbruikbaar door kanongebulder en één hand beschikbaar om zich zo nodig te verdedigen met zijn zwaard. Met in zijn andere hand om een handheld in binnenzak voor multimodale zender/ontvanger communicatie.
  
 


1 Voordelen van geluid

Geluid dringt in de aandacht

Geluid dringt gemakkelijk in de aandacht. Dit is handig wanneer de visuele aandacht van de gebruiker nodig voor iets anders en wanneer er nieuwe informatie komt die de gebruiker niet verwacht.
Optimaal gebruik verschillende zintuigen

Door het visuele en het auditieve ontwerp goed af te stemmen op de ogen en oren, profiteert de gebruiker van de voordelen van de ogen en van de oren. De nadelen van de een worden opgeheven door de voordelen van de ander. Uit de evolutie is inmiddels gebleken dat oren en ogen een goed duo zijn.

2 Nadelen van geluid

Geluid is niet permanent aanwezig

Een nadeel van geluid is wel dat het direct verdwijnt. Daardoor geeft het belasting van het

De interface moet voor het auditieve bericht daarom een visuele geheugensteun geven.
Geluid kan de gebruiker ontgaan

Geluid kan wegvallen in omgevings­geluiden.

Een microfoon kan de interface vertellen hoeveel omgevings­geluid er is en wat dus het volume van zijn geluid moet zijn om gehoord te kunnen worden.
Omgeving wil geen geluid

Ook kan het geluid ongewenst zijn, bijvoorbeeld in een vergadering of een kerkdienst.

De interface kan dat niet weten. De gebruiker moet tijdens de kerkdienst de interface eenvoudig, bijvoorbeeld blind, kunnen vertellen dat hij zich even stil moet houden. Liefst ook hoe lang dat zal duren, bijvoorbeeld met een multiclick, elke click een half uur. Geeft de gebruiker geen eindtijd dan is het wenselijk dat de interface, bijvoorbeeld elk uur bescheiden, trillend of met een knipper herinnert aan de auditieve stilte. Dit alles om het werkgeheugen van de gebruiker te ontlasten.

3 Beheersing van geluid

Wanneer het geluid niet juist ontworpen is dan zullen gebruikers geluid uitzetten. Géén geluid geeft dan immers rust is de amateur-psychologische argumentatie. Dove dieren hebben in de natuur weinig overlevingskans. Bij gebruikers en interfaces bestaat het team dan uit een doofstom duo. Bovendien neemt de visuele belasting toe. Het is lastig als racende politieauto's geen sirene hebben.

De designer kan niet altijd weten of geluid mogelijk en wenselijk is. Daarom moet hij functionaliteit bieden waarmee de gebruiker het geluid kan
Zet geluid uit

De gebruiker moet snel het geluid uit kunnen zetten. De multi-click kort kort lang (in Morse de letter u) voor uit, hoe dan ook, is een goede optie.

Geheugensteun: ongebruikelijk geluidstatus.

Wanneer de status riskant of ongebruikelijk is, zoals Geluid uit, dan moet de interface de gebruiker een geheugensteun geven, bijvoorbeeld twee vette korte strepen en een vette lange streep. Ook een regelmatige tactiele feedback (trillen, bijvoorbeeld kort-kort-lang) is een oplossing (Vergeet niet dat je telefoon uit staat).

On the fly

Omdat taakomstandigheden snel kunnen wisselen moet de gebruiker de aandachtsturing snel en liefst blind kunnen verhogen of verlagen, bijvoorbeeld lang lang kort (letter g van geluid) en dan omgekeerd: kort kort lang (letter u van uit). Is het leren echt een probleem dan natuurlijk geen cursussen, assistants en helpknoppen. (bijvoorbeeld met een verbale of visuele geheugensteun als Hou je kóóóóp!).
Aandachtsturing en geluid is generiek en de regels daarvoor gelden voor elke applicatie. Daarom moet dit een onderdeel zijn van de aandachtsturing die boven de afzonderlijke applicaties geregeld wordt, bijvoorbeeld door het operating system.


3 Geluid voor ...

... 3.1 feedback

Opdracht uitgevoerd Sir

Opdrachten die meer dan een seconde nodig hebben en die wel eens misgaan moeten zich bij voltooiing (auditief of tactiel) afmelden (OK Sir, gedaan!). Dit vereenvoudigt de controle, en vereenvoudigt de planning van werkzaamheden.
Toetsindruk ok

Een toetsenbord dat niet laat voelen of laat horen dat de toetsen goed ingedrukt zijn, typt lastig. Voor de zekerheid gaat de gebruiker dan langzamer en harder slaan. Dat geeft meer vermoeid­heid. Door harder te slaan neemt verder het slipgevaar toe.


Bovendien geeft visuele controle van de aanslag een belasting van de ogen omdat de ogen op het scherm moeten controleren of het gelukt is de toets in te drukken.
 Daar komt nog bij dat veel invoer verloopt via kleine handhelds met een toetsenbordindeling voor apparatuur uit 1873 (qwerty). Zijn ogen gericht op het communicatiemiddel, zijn oren worden niet gebruikt, beide handen zijn nodig om het communicatie­middel vast te houden en om in te voeren. De hedendaagse politicus heeft alle aandacht, handen en ogen nodig om letters in te voeren.


... 3.2 verandering van status

Wanneer een status verandert zonder dat de gebruiker daar opdracht voor geeft, dan kan dat gevolgen hebben voor acties die de gebruiker moet ondernemen.De interface moet de gebruiker attenderen op een relevante verandering, bijvoorbeeld: verbinding verbroken, capaciteit onder afgesproken niveau en vertraging. De gebruiker kan dan aanpassen als dat nodig is: andere route, versnellen, minder verbruiken, tanken.

... 3.3 informatie waar de gebruiker op wacht

Bij nieuwe onverwachte informatie kan de interface een bescheiden piep laten horen, bijvoorbeeld bij een nieuwe mail of een forse bijschrijving op de bankrekening.Hoe belangrijk feedback, statusverandering of onverwachte informatie is, kan de interface dikwijls niet bepalen. Dit moet de gebruiker instellen.

... 3.4 de ogen zijn elders nodig

Geluid kan het aandachttrekken overnemen wanneer de gebruiker het scherm niet ziet of zijn ogen elders nodig zijn, bijvoorbeeld op de weg of bij de klant voor de balie. De interface moet en kan vaak weten dat de ogen elders zijn. De gebruiker is zeker bij de interface

De interface kan op verschillende manieren weten dat de gebruiker achter de computer zit.


• Als er invoer is dan is het zeker dat de gebruiker achter de computer zit.

• Is er geen invoer dan kan de interface met de microfoon luisteren of met de webcam kijken.

• Handhelds hebben het voordeel dat ze aan lichaamswarmte en bewegingen kunnen weten dat de gebruiker weliswaar niet met hen bezig is maar dat de gebruiker wat gepiep of getril waarschijnlijk wel zal opmerken.

De gebruiker is mogelijk bij de interface

Weet de interface niet zeker of de gebruiker zijn piep zal horen en is het bericht belangrijk omdat de gebruiker moet reageren dan kan de interface een bevestiging vragen. Dit kan op verschillende wijzen.

• In het toetsenbordtijdperk was het gebruikelijk te bevestigen met Press any key. Dit was nogal dwingend, de gebruiker kon niets anders doen, ook niet in een andere applicatie. Ook waren er gebruikers die de any key niet konden vinden.

• Nu is gebruikelijk met de muis op OK te drukken. Dat is oog-onvriendelijk en rsi-vriendelijk.

• Een andere oplossing is een multi-click. Driemaal een lange press (toevallig de Morse-code voor de letter O(K) is een goede keuze: snel en een kleine kans op verwarring.

Wat te doen als de gebruiker nog niet reageert en een auditieve melding nodig is.

Naar top.


4 Welke geluiden

4.1 Pieptonen

Hoe dan ook, naast beeld moet ook geluid. Maar wat voor geluid dan?

Aanvankelijk was een eenvoudige piep voor aan, uit of foutje voldoende. Maar techniek, tijden en talen worden complexer en apparaten hebben steeds meer informatie die onmiddellijk in de aandacht moet.
Bovendien is de relatie tussen een pieptoon en de betekenis willekeurig en daardoor lastig te onthouden. De willekeurigheid neemt toe wanneer elke ontwerper zijn eigen pieptaal maakt. Zijn ringtonen dan een goede stap?

4.2 Ringtonen

De opvolger van de traditionele rinkelbel werd een muziekje. Een ringtone is voor de ontwerper eenvoudig te realiseren met copy en paste en het is fun. Erg handig ook, want er zijn vele muziekjes. De kans dat je jouw gsm en die van je buurman verwart, is daardoor klein.

Strikt genomen zijn de hoeveelheid tonen, de verschillende toonhoogten, de akkoorden en de ritmes van een ringtone niet in verhouding tot de hoeveelheid inhoudelijke informatie die overgedragen wordt. Eigenlijk is het maar één bit: Er belt iemand op jouw telefoon. Veel geluid en weinig data dus, zo’n ringtoon. Dat is een.

Als Wimpie belt dan kan je telefoon natuurlijk het Wilhelmus laten horen. Zit je in een vergadering dan kan hij het Wilhelmus trillen. Wel is het nog een heel gedoe bij elke letter van het alfabet een muziekstuk te vinden en aan al je contacten een muziekstuk toe te kennen. Vooral als je veel en ook nog eens wisselende contacten hebt.Ken je twee Wimpies dan kan je telefoon natuurlijk twee keer het Wilhelmus laten horen voor Wimpie 2 die toch niet zo vaak belt. Heb jij een urgent bericht voor Wimpie twee dan kun je twee maal het Wilhelmus zingen gevolgd door een maal Opzij opzij opzij van Herman van Veen. Hoe dan ook, daarmee zijn ringtones toch wel aan het eind van hun communicatieve evolutie.

 
a) Herhalen

De interface kan het bericht herhalen, zeker wanneer de omgeving daar geen last van heeft.

Het interval tussen de herhaalde auditieve meldingen moet steeds langer worden. Mogelijk hoort de gebruiker de melding wel maar wil of kan hij niet reageren. Ook kunnen anderen last hebben van het geluid.
b) Visuele geheugensteun

Er moet een visuele geheugensteun op het scherm komen, bijvoorbeeld Dynamiek, bijvoorbeeld een knipper, zou ook kunnen, maar dan geen flink veld maar een bescheiden pictogram of een woord. Voor een binnen­gekomen sms'je zou de visuele (of gevoels-) knipper kunnen zijn: de 'multi-click' lang-lang-lang (toevallig de Morse-code voor de letter s).
c) Ander medium

Is het bericht erg belangrijk en reageert de gebruiker niet dan kan de interface een ander medium kiezen, een sms'je of een e-mail (Er staat een klant aan de balie.). De gebruiker kan dan gemakkelijker van zijn werkplek weg omdat hij weet dat hij direct een waarschuwing krijgt.

4.3 Natuurlijke geluiden

Pictogrammen zijn visuele plaatjes voor woorden, zo kan een prullenbak staan voor weggooien. Audiogrammen zijn hoorbare plaatjes voor woorden, zoals:



Auditieve iconen zijn gemakkelijk te bedenken. Net als visuele iconen overigens. Gebruikers zullen denken Ah eindelijk iets wat ik ken. en denken dat zij de boodschap ook begrijpen. Anders dan ringtones zijn natuurlijke geluiden gemakkelijker te combineren. Een hard klepperende brievenbus gevolgd door een zware plof met een zacht briesje op de achtergrond is nog wel te doen.
 
Echter hoe meer iconen hoe groter de kans dat de gebruiker iconen verwisselt. Ook is het leren van een iconische taal lastig. Zo heeft het Chinese schrift duizenden tekens terwijl je er met het Latijnse niet-iconische schrift al bent met 26 letters.
 
Lastig is ook dat er geen afgesproken betekenissen zijn voor auditieve en visuele iconen, zoals die er wel zijn voor woorden (woordenboeken). Hoe abstracter het begrip is, hoe moeilijker het is een natuurlijk/realistisch icoon te verzinnen. Natuurlijke geluiden liggen voor de hand maar hebben evolutionair gezien toch ook niet zo veel perspectief. Ook designtechnisch zijn natuurlijke geluiden snel aan het eind van hun Latijn. Kijkend naar de werking van de (taal)hersenen is het nog maar de vraag of die natuurlijke geluiden wel zo ’natuurlijk’ zijn.


5. Hersen­vriendelijk geluid

5.1 Wat willen de hersenen

Het geluid waarmee ICT-producten rond 2020 auditief met de gebruiker communiceert vinden lastig. Het zijn onsystematische betekenisloze geluiden zoals stoommachines die rond 1700 produceerden gefluit, gesis en gegong voor te hoog, te heet of te hard.De taal van apen en bijen is al millenia lang complexer. Wat is de beste auditieve niet-woord-taal voor de hersenen? De hersenen willen het volgende.


 
Eén ontvangvorm voor voor de ogen, de oren en het gevoel (trillen)

Bij het lezen en het horen (voice-ontvang) van een woord ontvangen de hersenen hetzelfde woord. Ontvangen de hersenen pieptonen en trillen dan is de vorm niet gelijk aan het geschreven en gesproken woord. De gebruiker de betekenis van het geluid leren.
Eén zendvorm voor de verschillende spiergroepen

Bij het schrijven, typen en praten sturen de hersenen gelijke woorden naar de ICT. Piep-, ringtonen en natuurlijk geluid hebben een eigen vorm die bovendien per programma kan verschillen. De gebruiker moet per computer programma de betekenis van single en beeps, multiple clicks, vegen en schudden leren.
Eén vorm voor zenden en ontvangen

Je kunt een ringtone kiezen met een vorm die lijkt op de betekenis voor het woord, bijvoorbeeld het wilhelmus voor Wimpie en twee keer het Wilhelmus voor Wimpie2 die niet zo vaak belt. Maar zenden naar Wimpie door het Wilhelmus te gaan zingen is niet handig.
Eén taal voor verschillende technieken

De hersenen nemen slim waar: zoveel mogelijk generiek en tamelijk zintuig-onafhankelijk

  • Een lezer herkent de letter R niet alleen visueel met zijn ogen maar ook met zijn gevoels­zintuig, bijvoorbeeld wanneer de letter op zijn rug geschreven wordt.

  • Er zijn speciale hersencellen voor kleine aantallen.

  • Overigen nemen de hersenen niet alleen slim waar maar denken zij ook slim/generiek. Interpreteren van woorden en beelden gebeurt door dezelfde hersenen.
  •  
    Het leren

    Eén zend- en ontvangvorm leren is minder werk dan twee afzonderlijke vormen voor zenden en ontvangen.

    Eén zend- en ontvangvorm leren is ook minder werk dan het leren van vijf afzonderlijke vormen voor ogen, oren, stem-, vinger- en oogknipperspieren.

    Wanneer de verschillende hersendelen tegelijk bij het leren tegelijk bij het leren aangesproken worden, gaat het leren van de vorm .
    Het denken

    Verder willen de hersenen systematiek. Net als bij de woordvormen, ook voor niet-woordelijk geluid een grammatika. Je kunt dan relatief eenvoudig de meest complexe verhalen zenden en ontvangen. Met ringtones is dat lastig. Overigens ook bij visuele vormen als en zouden de hersenen dat graag willen.

    5.2 Dé pieptaal voor de hersenen

    Zo complex als de eisen voor een auditieve taal zijn, zo eenvoudig is het om een hersenvriendelijke niet-woordelijke taal te maken. Rond het jaar 1150 hadden de indianen een eenvoudige punt-streep taal met rook. In Europa kwam zevenhonderd jaar later (1837) Samuel Morse met een technisch eenvoudige punt-streep kunsttaal.

    (Morse)­sein­lamp.
    Zenden met armspieren, ontvangen met ogen. Vorm blijft gelijk.


    (Morse)seinsleutel.
    Zenden met vingerspieren, ontvangen met oren. Vorm blijft gelijk.
    Men vond die punten en strepen van Morse aanvankelijk maar niets en gaf de voorkeur aan de pictogrammen van de Fransman Chappe uit 1794. Met complex schar­nierende planken op toppen van heuvels vormde hij pictogrammen om snel berichten tussen steden door te geven. Als het dan visueel moet, waarom niet gewoon de visuele punt-streep taal van Morse met technisch gezien eenvoudige lange en korte planken?
    L'histoire se repète?
    De plank-iconen van Chappe konden de punt-streep-taal van Morse niet tegenhouden. Chappe is allang vergeten en Morse is zelfs in deze ICT-tijd nog wel in gebruik. Op handhelds sluipt Morse zelfs heimelijk binnen via multiclicks en vegen.
    Een punt-streep-taal kunnen de hersenen ontvangen via ogen, oren en gevoel. De techniek kan punten en strepen eenvoudig tonen, piepen en trillen. Punten en strepen kunnen de hersenen zenden via verschillende spieren (typen, tikken of vegen met vingers, hand, voeten of oogleden). De hedendaagse techniek kan die vormen eenvoudig ontvangen. Blijft de vraag: Waarom zou je het doen?
  • Er kunnen bijzondere omstandigheden zijn. Zoals een ontvoerde zeeman die in zijn video-boodschap zijn verblijfplaats knipperend met zijn ogen in Morse doorseint.

  • Commando’s die in duisternis en stilte met elkaar en ICT moeten communiceren.

  • Of dichter bij huis, wanneer door verlamming de gebruikelijke communicatie niet meer kan.

  • Of nog dichter bij huis bijvoorbeeld om partners tijdens een vergadering onder tafel met benen te informeren. Boven tafel kan overigens ook, met oogknipperingen of gewoon door op de tafel te tikken.

  • Als back-up voor een defect toetsenbord.

  • Muziek en dans tonen hoe complex waarnemen, bewegen, zingen en luisteren met elkaar verweven kunnen worden. In vergelijking daarmee zijn de mens en de ICT met zijn beeps, tones en sweeps een doofstom duo.
    Voorbeelden
    Voorbeelden van auditief waarnemen:

    Naar top.


    Meer toepassingen van de psychologie bij GUI en web



    GUI and webgrammar graphics statistics futur next generation infographics

    GUI and webaandacht sturing trekken kleurgebruik geel rood oranje infographics

    GUI and webgrammar for graphics icons pictograms signs infographics

    GUI and webdesktop bureaublad

    GUI and webantropometrie handen hand vriendelijk in de hand houden

    GUI and webGUI graphical user interface command user commandline prompt MS-DOS

    GUI and webguidelines normen richtlijnen standaarden design usability

    GUI and webhandelingspsychologie Parreren leerpsychologie kwalitatief

    GUI and webpieptonen help leerpsychologie dimmen van opties

    GUI and webkeep is stupid simple kiss eenvoudig simpel

    GUI and webnavigatie met menu of tabel startpagina desktop

    GUI and web

    GUI and webvisuele auditieve tactiele communicatie sociale media ringtones trillen

    GUI and webopenbaar vervoer betalen ovchikpkaart toekomst infographics

    GUI and webtag clould psychologie gebruiksvriendelijkheid

    GUI and websturing trekken aandacht

    GUI and webskimmen pasfraude NS automaat beleving openbaar vervoer

    GUI and webtoetsen toetsenborden typen ergonomie

    GUI and websmartphone

    GUI and webmetaforen antropomorf denken begrijpen

    GUI and webduidelijk onduidelijk woorden termen jargon

    GUI and webhomepage startpageweb map structuur

    GUI and webtest kennis psychologie

    Naar top.



    Behalve psychologie voor GUI en web ook psychologie voor:

    ICT



    x Invoer Morsesleutel Toekomst        multidimensionaal graphic   







    Public design



     NS treinkaart automaat b100 betalen openbaar vervoer NS treinkaart automaat b8060 betalen openbaar vervoer  IMO international maritime organisation muster station sign plattegrond IKEA water vaar verkeersbord maximaal hoogte water vaar verkeersbord maximaal drie dik aanleggen water vaar verkeersbord maximale doorvaart hoogte 3 meter experimenteel vertrektijden bord openbaar vervoer structuur openbare ruimten experimenteel vertrektijden bord openbaar vervoer atb etcs snelheidsbeheersing aandacht trekken water vaar verkeersbord verboden aanleggen water vaar verkeersbord maximale hoogte water vaar verkeersbord verboden 3 dik aanleggen met meer schepen trein vertrektijd perron NS CTA OV openbaar vervoer betalen ov-chipkaart toekomst grafische bestemmingen lijst metro ondergrondse lijn  structuur hoefijzer winkelcentrum 







    Icon/sign design



      3-d, perspectief,drie-dimensionaal verkeersbord toekomst parkeerverbod verkeersbord toekomst verboden inhalen verkeersbord toekomst maximum snelheid bepaalde 







    Psychologie



    helderheid voor betrouwbaarheid hersenen limgisch systeem en cortex aandacht trekken en aandacht sturen gebruik van de kleuren rood oranje en geel gevoeligheid van het oog voor kleuren humunculus mensmetafoor een mens in de zaadcel 







    Toekomst volgens psychologie

              







    Leren rekenen

    leren rekenen basisschool MAB rekenblokken toekomst onderwijs leren lezen leren rekenen supermarkt leren rekenen basisschool tellen op de vingers aftellen leren rekenen vleksom puntsom rekenonderwijs basisschool tientallig stelsel tellen op de vingers rekenonderwijs basisschool computer diagnostiek remedial teaching graphics for quantitative data next generation 







    Hogesnelheidstrein (ERMTS)

      ERMTS hoge snelheidstrein hsl ATB experimenteel interface voor machinist ERMTS high speed train control driver mmi ERMTS hoge snelheidstrein hsl ATB experimenteel interface voor achinist ERMTS hoge snelheidstrein hsl ATB experimenteel interface voor achinist 







    Wetenschappelijke verantwoording

     









    Naar top.


    Contact


    +31 (653) 739 750
    Parkstraat 19
    3581 PB Utrecht
    Nederland

    leonardverhoef@gmail.com
    Kamer van koophandelnummer: 39057871, Utrecht.
    Naar top.