Moet je voor smart bij design zijn?

Smart, slimme apparatuur of slimme verkoop?

ColumnEerste versie: december 2009
Leonard Verhoef
Contact.



Menselijke smart Smart is in. Auto’s, telefoons en huizen worden smart. Volgens woorden­boeken gaat het dan om iets dat slim en goed bedacht is. Zulke producten willen we natuurlijk allemaal. Marketiers hebben dat feilloos in de gaten.     Woordenboeken suggereren dat je voor smart bij de psychologie moet zijn. Bij slim gaat het immers om een psychologisch proces, namelijk ’het denken’.     Denkpsychologen benaderen smart iets anders dan marketiers en consumenten. Psychologen vragen zich bijvoorbeeld af wat smart en denken precies is. Dat blijkt nogal lastig te zijn. Het woord ’smart’ gebruiken zij niet maar wel termen als intelligentie, cognitie, mentaal handelen en probleemoplossen. Psychologen gebruiken verschillende termen en verschillende aanpakken. Door die verschillen kunnen niet-psychologen gemakkelijk aan de haal gaan met cognitieve begrippen als smart, KISS (Keep It Simple Stupid) en beleving.
 


  ’Gewone’ mensen begrijpen complexe dingen door te doen alsof het mensen zijn (antropomorf denken). In sprookjes kan alles denken, voelen en praten. Computers worden niet gebruiksvriendelijk gemaakt door ze gebruiksvriendelijk te maken maar door denkbeeldige figuren te laten uitleggen hoe een computer werkt. Om te voorkomen dat gebruikers door hebben dat dit fictie is spreekt men niet van denkbeeldig maar van virtueel en niet van kabouters maar van personal assistants.

Naar top.		     Ook hierin verschilt de psychologie van de dagelijkse praktijk. Al in 1985 hebben de psychologen Vroon en Draaisma (1985, noot 1) laten zien dat de mens in de geschiedenis een populaire metafoor is voor complexe zaken. Zij lieten echter ook zien dat deze metafoor niet zo slim is als je complexe zaken wilt doorgronden. Metaforen blijken ook niet zo’n slimme keuze te zijn wanneer je gebruiksvriendelijke apparaten wilt maken.      Deze voorbeelden laten zien hoe gevaarlijk het is als niet-psychologen psycholoog gaan spelen.

Noot 1:
Vroon, P. & Draaisma, D. (1985). De mens als metafoor Over vergelijkingen van mens en machine in filosofie en psychologie. Baarn: Ambo.



Smart designers Terug naar smart. Binnen 233 milliseconden kun je zien dat de ontwerpers van de smart handhelds dat zelf niet zijn. Zo zijn die smart phones geen handhelds maar handdrops. Ze lijken gemaakt om zo snel mogelijk uit de hand te vallen, om maar één eenvoudige bewegingspsychologische requirement te noemen.

Naar top.

     Misschien hebben we geen slimme apparaten nodig maar slimme ontwerpers. Ontwerpers die niet alleen weten dat ’smart’ goed verkoopt maar die ook weten hoe een hand beweegt en vooral ook die weten hoe je gebruikers smart kunt laten denken.


Smart gebruikers Ruim twintig jaar geleden gebruikte men het woord ’smart’ niet maar sprak men van ’automatisering’. Met software werden apparaten zo gemaakt dat de mens niet meer nodig was. Hij ging ’uit de loop’ zoals dat in het vak heet. De mens moest opdraven wanneer de automaat het niet begreep. Al snel bleek dat niet slim.

Naar top.		     De ironie van automatisering is dat de gebruiker juist inzicht, overzicht en bedieningsroutine nodig heeft wanneer je smarte apparaat het zelf niet meer snapt. Juist dan moet de gebruiker weten wat er aan de hand is, wat er gedaan moet worden en op welk knopje je dan moet drukken. Dat je vooral gebruikers smart moet maken hebben een aantal jaren geleden enkele kerncentrales met een knal duidelijk gemaakt.


Andere artikelen
over GUI en web interfaces
volgens de
psychologie:

 Desktop, top of flop?
Gebruik van metaforen is riskant.
GUI en psychologie, welke de beauty, welke de beast?
Handelingspsychologie en interface design.
Help is ongelukkige term voor uitleg.
Homepage van morgen.
Huidige interfaces hebben geen toekomst.
Handvriendelijkheid van handhelds.
Menu combineert spraak- en taalstoornssen.
Met KISS heb je het mis.
Moet je voor smart bij design zijn?
Personaliseren en aanpassen.
Psycholoog moet technicus detailontwerp dicteren.
Gebruik van metaforen is riskant.
Tag clouds zijn te mistig.
Tansformatie ok, voor interface nee.
User experience, ervaringen in het openbaar vervoer.
Van piepende meester word je niet wijzer.
Vingervriendelijke toetsen
From putting data in statistics to controlling conclusions.
Is cognitive psychology dead?
Presenting numbers to teachers, drivers, travellers.


Behalve artikelen ook boeken, cursus en scan:

 Artikelen: interface en web.
Boek: GUI, webdesign, psychologie en human efficiency.
Book: Why designers can't understand their users.
Consultancy.
Cursus: GUI, webdesign, psychologie en human efficiency, 26-27 april 2012, 107de cursus.
Scan: Waarom uw gebruikers uw interface niet begrijpen.


Behalve GUI en web ook:

 Interface, GUI en web.
Public transport: bewegwijzering, dynamische informatie, kaartverkoop, OV-chip, ed.
Toekomst: ons dagelijks leven in een technische toekomst, maar volgens de psychologie.
Tekst in Engels.  ETCS mmi: een hoge snelheidstrein veilig besturen met cognitieve psychologie.
 



Naar top.

Contact


cognitieve psychologie, gebruiksvriendelijkheid, interface design, mmi, ontwerp, usability, web page design 		Human Efficiency
Leonard Verhoef.
Tweet bij een nieuwe cognitief psychologische reactie op een actueel onderwerp:


+31 (30) 231 44 97
Parkstraat 19
3581 PB Utrecht
Nederland

verhoef@humanefficiency.nl Kamer van koophandel, inschrijvingsnummer: 39057871, Utrecht.