Leonard Verhoef.
Contact
etcs mmi
|
Human Efficiency Leonard Verhoef. Contact | voor |
interface & web
public transport
toekomst
etcs mmi
| met | als |
|
Moet je voor smart bij design zijn?
Smart, slimme apparatuur of slimme verkoop?
| Artikel |
Leonard Verhoef Eerste versie: december 2009 |
| Menselijke smart |
Smart is in. Auto’s, telefoons en huizen worden smart. Volgens woordenboeken gaat het dan om iets dat slim en goed bedacht is. Zulke producten willen we natuurlijk allemaal. Marketiers hebben dat feilloos in de gaten. De woordenboeken suggereren ook dat je voor smart bij de psychologie moet zijn. Bij slim gaat het immers om een psychologisch proces, namelijk ’het denken’. Naar top. | Denkpsychologen benaderen smart iets anders dan marketiers en consumenten. Psychologen vragen zich bijvoorbeeld af wat smart en denken precies is. Dat blijkt nogal lastig te zijn. Het woord ’smart’ gebruiken zij niet maar wel termen als intelligentie, cognitie, mentaal handelen en probleemoplossen. Tussen die psychologische denkscholen zijn forse verschillen. Door die onenigheid kunnen niet-psychologen straffeloos aan de haal gaan met psychologische begrippen als smart en begrippen als beleving (experience), hoogbegaafd, IQ en KISS (Keep It Simple Stupid) . |
’Gewone’ mensen begrijpen complexe dingen door te doen alsof het mensen zijn (antropomorf denken). In sprookjes kan alles denken, voelen en praten. Ook in de IT doet men dat. Computers worden niet gebruiksvriendelijk gemaakt door ze gebruiksvriendelijk te maken maar met personal assistants die uitleggen hoe een computer werkt. Ook hierin verschilt de psychologie van de dagelijkse praktijk. Al in 1985 hebben de psychologen Vroon en Draaisma (1985, noot 1) laten zien dat de mens in de geschiedenis een populaire metafoor is voor complexe zaken. Zij lieten echter ook zien dat deze metafoor niet zo slim is als je complexe zaken wilt begrijpen. Metaforen blijken ook niet zo’n slimme keuze te zijn wanneer je gebruiksvriendelijke apparaten wilt maken. Deze voorbeelden laten zien hoe gevaarlijk het is als niet-psychologen psycholoog gaan spelen. Noot 1:
Vroon, P. & Draaisma, D. (1985). De mens als metafoor Over vergelijkingen van mens en machine in filosofie en psychologie. Baarn: Ambo. |
| Smart designers |
Terug naar smart. Binnen 233 milliseconden kun je zien dat de ontwerpers van de smart handhelds dat zelf niet zijn. Zo zijn het geen handhelds maar handdrops. Ze lijken gemaakt om zo snel mogelijk uit de hand te vallen, om maar één eenvoudige bewegingspsychologische requirement te noemen.
Naar top. | Misschien hebben we geen slimme apparaten nodig maar slimme ontwerpers. Ontwerpers die niet alleen weten dat ’smart’ goed verkoopt maar die ook weten hoe een hand beweegt en vooral ook die weten hoe je gebruikers smart kunt laten denken. |
| Smart gebruikers |
Ruim twintig jaar geleden gebruikte men het woord ’smart’ niet maar sprak men van ’automatisering’. Met software werden apparaten zo gemaakt dat de mens niet meer nodig was. Hij ging ’uit de loop’ zoals dat in het vak heet. De mens moest opdraven wanneer de automaat het niet begreep. Al snel bleek dat niet slim.
Naar top. | De ironie van automatisering is dat de gebruiker juist inzicht, overzicht en bedieningsroutine nodig heeft wanneer je smarte apparaat het zelf niet meer snapt. Juist dan moet de gebruiker weten wat er aan de hand is, wat er gedaan moet worden en op welk knopje je dan moet drukken. Dat je vooral gebruikers smart moet maken hebben een aantal jaren geleden enkele kerncentrales met een harde knal duidelijk gemaakt. |
|
|
Contact
| Leonard Verhoef. +31 (30) 231 44 97 Parkstraat 19 3581 PB Utrecht Nederland verhoef@humanefficiency.nl humanefficiency.nl Kamer van koophandel, inschrijvingsnummer: 39057871, Utrecht. |