Leren is meer struinen in een stad met paden
dan stampen in een kast met laden

We zijn allemaal geheugenkampioen. Leren is namelijk niet info instampen, memoriseren en herhalen. Leren is slim bestaande kennis linken aan nieuwe kennis in het fysiologische netwerk van de hersenen. Leg zelf die linken als het onderwijs geen kortere routes door het neurale netwerk toont. Leren (rekenen, vreemde taal, verkeersborden) verloopt dan snel, moeite- en foutloos.







1. Is leren: informatie in een ladekast stampen?

Woorden die te maken hebben met leren, suggereren dat het geheugen een ladekast is (instampen, opslaan, bewaren, ophalen, zoeken, inprenten). Sommen moeten als feit het geheugen inkomen, vinden zij. Dus: Fout, opnieuw! Blijven oefenen Jantje, je kunt het wel. Dat is het onderwijskundig handelen dat deze pedagogen begrijpen. Is de ladekastmetafoor meer pedagogische hopeloosheid dan leerpsychologische deskundigheid?


1.1 De ladekastmetafoor past niet

Stamppot heeft weinig overeenkomst met de hersenen en stampen is niet wat de hersenen doen.

  • Als het geheugen een ladekast zou zijn, waarom moet je dan herhalen en is er zelfs sprake van instampen? Instampen in het geheugen is niet aandrukken zoals in een lade maar herhalen.

  • Als het geheugen een ladekast zou zijn hoe komt het dan dat informatie uit het geheugen verdwijnt? De handdoek blijft in de lade liggen tot hij er uit gehaald wordt. Als een mens bewust informatie uit het geheugen ’haalt’ dan verdwijnt die informatie niet maar nestelt de informatie zich juist steviger in het geheugen.
  • Een handdoek kun je wel uit een lade halen maar je eigen naam kun je niet uit je geheugen halen.

  • De handdoek in de lade verandert niet maar informatie in het geheugen verandert per definitie wel, zo zal verderop blijken.

  • Een ladekast kan niets nieuws produceren, alleen dat wat er al was. De sterke kant van de (menselijke) hersenen is juist creativiteit: nieuwe verbanden leggen waardoor iets nieuws ontstaat.

  • En dan tot slot. In de hersenen zijn duidelijk plekken aan te wijzen die zich richten op bewegen, taal, waarnemen en denken.
  •  
    De conclusie is duidelijk: niet gebruiken.


    1.2 Leren rekenen volgens de ladekast­metafoor

    Tot zover wat (wetenshappelijke) theorie. Nu de ladekastmetafoor in de praktijk van het rekenonderwijs:
    • De leerling krijgt alleen een verbale aanduiding van de opgave (som). Instampen leert niet hóe een som uit te rekenen.
    • Een plaatje dat niet vooraf verleidt tot een betere methode waar de leerling aan toe is, krijgt de leerling ná het oplossen.
    Alleen leerlingen die alle opgaven goed opgelost hebben, krijgen een plaatje, niet de leerlingen die fouten maken en visualisering nodig hebben. Juist die leerlingen hebben nodig te zien hoe het wel moet én een beloning (in plaats van straf: geen plaatje en geen krul).
    • Nou ja, alle sommen goed? De uitkomst is goed maar is de methode ook goed? Heeft de leerling op de vingers afgeteld (2+3= 1,2 ... 3,4,5 is 5) of bijgeteld (de eerste is al 2, de tweede erbij is 3,4,5 is dus 5 of nog slimmer zonder vingers: 2+2 weet ik dat is 4, dan nog een erbij van 3 is dus 5).
    • Waarom krijgt dít kind deze opgaven? Weet de juf niet dat dit kind deze opgaven allang beheerst en toe is aan sommen met tientalligheid?
    sommen instampen
     
    Het onderwijs kan uitgaan van leren als instampen in een ladekast. De hersenen zijn slim genoeg om zich daar aan aan te passen.Maar dat kost veel moeite, is niet leuk en kan leiden tot mislukken. De hersenen krijgen dan de schuld en hebben dyslexie, dyscalculie of missen een knobbel. Als het geheugen geen ladekast is, wat is het dan wel en hoe moet je dan onderwijzen?
    Naar top.



    2 Leren is: in een netwerk linken!

    De hersenen zijn een systeem van verbindingen en niet een systeem van opgeslagen elementen Nieuwe kennis wordt gekoppeld aan bestaande kennis in het netwerk. Het geheugen is geen ladekast maar meer een stratenplan.De hersenen leggen een koppeling op basis van frequentie van een doorlopen route en niet op basis van een eenmalige geïsoleerde associatie zoals de ladekast veronderstelt. Wat we herinneren is niet wat er gebeurd is. Herinneren is een ongecontroleerde reconstructie. Verder hebben hersenen een voorkeur voor vreemd en afwijkend. Vreemd en afwijkend is gevaarlijk heeft de evolutie geleerd. Hoe gekker/­afwijkender, hoe gevaarlijker de situatie kan zijn en dus hoe zorgvuldiger de hersenen de informatie verwerken (o.a. waarnemen en onthouden). Ezels­bruggetjes zijn daarom per definitie logisch-dom maar hersen-slim omdat ze een gekke en afwijkende link leggen.De hersenen leren niet logisch. Wat maakt het uit of je woordjes boven water leert en reproduceert of onder water? Voor de hersenen kennelijk wel. vonden dat context-dependent memory er voor zorgt dat 46% meer onthouden wordt. Wat onder water geleerd wordt, wordt ook onder water beter gereproduceerd.

    2.1 Leren als linken verklaart veel

    Herinneren als opnieuw ’verzinnen’ klinkt misschien ongeloofwaardig maar verklaart veel dat met de ladekastmetafoor onbegrijpelijk is.
     

    Voorbeelden

    rapporteert vele verzinsels van de hersenen die de werkelijkheid zijn voor de eigenaar van de hersenen.
  • Hallucinaties (o.a. bij ontbreken van stimuli).

  • Religieuze verschijningen (na lange eenzaamheid voor meditatie).

  • Neglect. Op de vraag: Til je (verlamde) arm even op. antwoorden de hersenen van een patiënt met een neglect (zich niet bewust zijn van een verlamming), zonder medeweten van het bewustzijn van de patiënt, ijskoud: Die moet rusten.

  • Fantoomsensaties.
  • Zonder medeweten van de patiënt fantaseren zijn hersenen er van alles bij voor een ’ kloppend’ verhaal (pag.189).
     
    Ook juristen kennen het verschijnsel. Consistente (netjes geconstrueerde) getuigenverklaring zijn onbetrouw­baarder dan inconsistente getuigenverklaringen heeft de psycholoog Wagenaar laten zien Een herinnering van twee jaar oud is de werkelijkheid. Het eigen, twee jaar oude handgeschreven, verslag van de herinnerde gebeurtenis beoordeelt de mens als een vergissing,
     
    Voor iedereen is herinneren een reconstructie. Hoe kan dat? De verkeersborden zijn er in gestampt, het examen is gehaald, jarenlang zijn dagelijks de verkeersborden gebruikt en weg is de kennis. De conclusie van de ANWB is: voorlichten en (ANWB)­herhalings­cursus­sen zijn nodig. Een opmerkelijk conclusie omdat de resultaten juist laten zien dat cursussen (instampen) níét werken.Met een constructief netwerkmodel van het geheugen zijn de resultaten te begrijpen. De automobilisten weten de geleerde betekenis van het onlogische bord niet meer maar construeren een logische betekenis. Dat betekent dus dat logische borden niet vergeten zouden worden. Dat blijkt zo te zijn. Maar niet alleen dat. En niet alleeen dat, dit geldt bovendien vooral voor borden voor gevaarlijke situaties.

    2.2 Leren met verkeerde linken

    Onthouden is dus domweg linken leggen in de hersenen. Als verkeerde kennis verwerkt wordt dan komt wordt dit link ook domweg in de hersenen gelegd. Dat is niet handig. Tijdens het leren mag verkeerde kennis niet in de buurt van de hersenen komen. Dat zet vraagtekens bij onderwijsmethoden als discovery learning, leren door trial and error en Van je fouten moet je leren. De leerling kan en mag alles. Ze klinken als muziek in de oren van de hersenen, met name het limbische systeem.Deze zoek-het-lekker-zelf-maar-uit-onderwijs­methoden zijn comfortabel voor het onderwijs maar riskant voor de hersenen. Er komen namelijk foute geheugen­routes in de hersenen.Lukt het leren met deze ’onderwijs’methoden niet dan krijgt het leren en de te leren inhoud een negatieve emotionele associatie. De trauma-psychologie weet hoe moeilijk het is om die er uit te krijgen.
     
    Hier andere leerpsychologische woorden en wijsheden. Eerst wat je dus niet moet doen, als het geheugen geen ladekast maar een netwerk is.
     
    Dus geen dictee

    Leerlingen mogen geen fout geschreven woorden zien. Dus leerlingen mogen pas een dictee krijgen wanneer zeker is dat ze alle woorden goed schrijven. Bijvoorbeeld omdat ze het woord 50 keer gelezen en overgeschreven hebben.


    Weet het onderwijs dat, dan is mogelijk een (toets)dictee niet meer nodig.
     
    Dus geen multiple choice

    De foute antwoorden plaatsen een foute link in de hersenen. Die moet er weer uit.


    Voor de leerling lijkt leren door het maken van multiple choice, aantrekkelijk omdat hij het idee heeft zich zo goed voor te bereiden op de toetsing.


    Het onderwijs kan multiple choice vragen maken zonder kennis van test- en leerpsychologie. Een nadeel is wel dit uit kan draaien op een taaltombola.
     
    Dus niet leren met een multiple choice vraag als:
    Hoeveel fietsers mogen naast elkaar rijden?
    1) Fietsers mogen niet naast elkaar rijden.
    2) Twee fietsers mogen naast elkaar rijden.
    3) Drie fietsers mogen naast elkaar rijden.

    2.3 Leren met goede linken:

    2.3.1 mastery

    Sommige onder­wijs­methoden proberen fouten te voorkomen door de leerstof in stukjes te hakken. Mastery Learning: ga niet verder met de volgende stap als de voorgaande stap nog niet beheerst wordt.
     
    Probleem bij Mastery is wel Hoe hak je? Zo is het gebruikelijk het leren rekenen op te bouwen in sommen tot 10, 20, 100 en tot slot sommen boven 1000.Maar deze indeling maakt de essentie van het rekenen (tientalligheid, inwisselen, positiestelsel) onzichtbaar. De indeling zou moeten zijn: eerst sommen zonder tientalligheid (tot 10) en daarna sommen met tientalligheid. De Russische leerpsychologie is explicieter over die volgende stap. Die volgende stap kan gewoon kennis zijn; een nieuw woord maar ook een betere kortere oplossing voor een probleem, zoals splitsen om het tiental in plaats van tellen op de vingers. In de Russische leerpsychologie is leren: verkorten van handelingen. Het gaat daarbij niet om een sneller resultaat, zoals sneller tellen, harder rijden voor een kortere route of sneller op de next button van een wizard drukken. Leren is ánders (op)tellen, een ándere route met minder stoplichten of parameters invullen in plaats van op de next knop van een wizard drukken.
     
    Dus geen (Cito-)toets aan het eind van de school
    Controlers van complexe processen evalueren niet aan het eind maar voortdurend. Ze grijpen zo nodig direct in. Een piloot controleert niet ná de landing of hij voldoende omhoog gegaan is voor een berg maar vóórdat hij tegen de berg aan dreigt te vliegen.In het (basis)­onderwijs daarentegen zegt men ná een (complex) leerproces van een jaar ijskoud: Helaas, het leerproces is mislukt. Doe maar een jaar over.Politici, media en ouders worden wakker wanneer de Cito-toets er aan komt en gaan dan discussiëren over het lastige vak test-psychologie. Dat vak gaat uit van statisch jaardenken. Politici, media en ouders moeten zich niet bemoeien met het kennelijk ingewikkelde (leer)proces. Eigenlijk betekent dat bijsturen vóórdat de leerling struikelt (foutloos leren). Voorbeelden die nog komen laten zien dat dat niet zo moeilijk is.

    2.3.2 Leren met goede linken:
    koppelen aan bestaande kennis

    Veel eerder introduceerde het ’ankeridee’ om aan te geven dat er een link moet zijn tussen nieuwe kennis en oude kennis.

    2.3.3 Leren met goede linken:
    de hersenen leggen zelf de link

    Nog veel eerder, voor WO II, kwam de Sovjet-psycholoog Vygotski met de belangrijkste voorwaarde voor leerstapjes, namelijk de ’zone van naaste ontwikkeling’. Daarmee benadrukte hij dat de te leren link in de hersenen zelf gelegd moet kunnen worden en geen bestaande associatie buiten de hersenen moet zijn.Een volgende stap moet verleidelijk en sluw aangeboden worden en voor de hersenen van de leerling onontkoombaar (zichtbaar) zijn. De gevisualiseerde essentie moet dus binnen het werkgeheugen beschikbaar zijn, bijvoorbeeld doordat deze in één oogopslag zichtbaar is.zone van naaste ontwikkeling leren verkorten lusabacus binnen het fixatiegebied zichtbaar.
    Naar top.



    3 Opbouw van linken en handelingen

    De Russische psychologie geeft ook de opbouw van de handelingen (linken) aan.
    • De eerste stap is een materiële handeling zoals tellen van blokjes.
    • Daarna een visuele handeling, zoals het optellen ondersteunen met oogbewegingen.
    • De volgende stap is een verbale handeling, waarbij tekst de mentale handeling ondersteunt.
    • De laatste expliciete stap en een mentale handeling waarbij nog even nagedacht wordt, eventueel met de ogen dicht en mogelijk ook nog ondersteund met verkorte teksten (Dit ..., dat ..., OK, de uitkomst is dus ... .)
    • De laatste stap is een geautomatiseerde handeling die zo snel verloopt dat het een soort reflex is. De uitvoerder weet dan ook niet meer wat hij precies doet. Voorbeelden daarvan zijn het lezen van een volwassene, een volwassene die 7+5 ’uitrekent’ en de klinische blik van een ervaren huisarts die bij binnenkomst van de patiënt al ziet wat er aan de hand is.
     
    Leerstof instampen past de hersenen niet goed omdat de hersenen niet lijken op een ladekast was de conclusie boven. Met het ladekast model en instampen is het voor het onderwijs natuurlijk eenvoudiger leerstof aan te bieden en te toetsen dan uitgaan van de leer­psychologische en reken­kundige werkelijkheid.In te stampen leerstof krijgt de leerling meestal verbaal aangeboden: rijtjes met sommen in formule vorm en rijtjes met te leren woordjes. Bij instampen wordt wel de vraag gegeven maar niet de wijze waarop het probleem opgelost en geleerd moet worden. Instampen is eigenlijk niet-onderwijzen.Leerpsychologisch gezien is onderwijzen: opbouwen van handelingen. Eerst materiële, dan visuele, dan verbale, dan mentale en uiteindelijk geautomatiseerde handelingen. Ook wordt er bij het instampen geen link gelegd met kennis en handeling die al bij de leerlingen aanwezig zijn. Hoe ziet onderwijs er concreet uit dat dit wel doet.
    Naar top.



    4 Verbale linken en handelingen

    Rijm helpt onthouden omdat rijm verbindingen legt met de verbale hersenen. Ook onzinnige verbindingen. Meneer van Dale wacht op antwoord. is onzin maar je onthoudt wel dat je eerst moet vermenigvuldigen, dan delen, dan optellen en als laatste moet aftrekken. Die verbindingen die de hersenen leggen zijn zo sterk dat velen antwoorden vork op de vraag: Ork, ork, ork soep eet je met een .... Of je nu wilt of niet, de taalhersenen hebben een onzinnige verbinding gelegd vóórdat je in de gaten hebt dat je een onzin antwoord geeft. Met verbale linken kan kennis dus in de hersenen vastgelegd worden.
     
    Voorbeelden verbale linkenDus bij de verkeersregel: Maximaal twee fietsers mogen naast elkaar rijden. een verbale rijmsteun: Met drie naast elkaar is nummer drie de . . . . ? (sigaar). Het Franse woord voor tuin is jardin. Linkloos instampen: tuin is jardin leert moeizaam. Voorbeelden van verbale linken voor het Franse jardin:

  • Het Nederlands kent een verbastering van het Franse jardin in boomgaard.
  • Amsterdamse leerlingen kan verteld worden dat de wijk de Jordaan zijn naam ontleent aan een tuin aan de Elandstraat die ooit voor de vele Franse vreemdelingen diende als oriëntatiepunt.
  • Utrechters kennen de straatjes de Donkere en de Lichte gaard, ooit de boomgaard van de Bisschop van Utrecht.
  • Ook het Duitse Garten en het Engelse Garden hebben verband met jardin.
  • 4.1 Woorden kunnen onduidelijk zijn

    Een nadeel van woorden is dat ze onduidelijk kunnen zijn.Dat is te zien in de ict, financiën en het OV. Reken’problemen’ van leerlingen kunnen taalproblemen van het rekentaalonderwijs zijn.
     
    Voorbeelden onduidelijk taalgebruik leren rekenen• Het is vrij logische dat een kind drie zet achter de som 11+1=... . Er staat immers dat je moet optellen en er staan drie cijfers.
     
    • De uitkomst vier bij de som 1+.=3 is taalkundig gezien juist. Er staat immers dat er twee getallen opgeteld moeten worden.Het antwoord is pas fout als ook de Westerse woordtaal afspraak geldt (lineair en van links naar rechts). Deze sommen heten in het onderwijs puntsommen. Een naam die iets zegt over de vorm maar niet over de taak (optellen). vleksom puntsom
     
    • Ons tientallig getallen- en positiesysteem is Arabisch. Arabieren schrijven van rechts naar links, dus eerst de eenheden, dan de tientallen, etc. Westerse talen schrijven van links naar rechts. Als een kind daar niet op gewezen wordt zal het 12 lezen als eenentwintig. Verwarrend is dat het telwoord eerst de eenheden noemt (een) en daarna de tientallen (twintig).
    • Het telwoord elf weerspiegelt niet dat er iets bijzonders gebeurd is. Tien (eenheden) zijn ingewisseld voor één.
     
    • Opmerkelijk is ook dat de sommen, net als teksten, van links naar rechts aangeboden worden terwijl de belangrijkste kenmerken van het getallen systeem niet lineair en niet links-rechts zijn. Delen (staartdeligen) en vermenigvuldigen doen we niet van links naar rechts maar meer kolomsgewijs. De voordelen van het tientallig positiestelsel en inwisselsysteem komen dan beter tot uitdrukking.De aanbieding
    11
     1
    ___
    12

    toont het decimale stelsel beter dan de gebruikelijke lineaire aanbieding:
    11+1=12.

    4.2 Taal heeft het werkgeheugen nodig

    De woordtaal is nood­zakelijker­wijs lineair. Daardoor heeft de woordtaal het werkgeheugen nodig. Als de juf tegen een leerling zegt:

    2+3=5, [5 elementen in het werkgeheugen] dat weet je, dan is
    3+2 [7 elementen in het werkgeheugen] ... ?


    dan is die vraag wat het werkgeheugen betreft niet te beantwoorden. Onder andere omdat stress (de juf stelt een vraag omdat je iets kennelijk niet goed gedaan hebt), de capaciteit van het werkgeheugen fors vermindert.

    4.3 Taal is gemakkelijk ...
    voor het onderwijs

    Instamprijtjes zijn eenvoudig te maken. Voor de juf en de rekenmoeder is zeggen: (Neen Jantje, 11+1= geen 3 maar 12. Goed nadenken hoor!) gemakkelijker dan de leerling met een goede verbalisering en visualisering te laten zien wat een betere methode is dan zijn methode.
    Naar top.



    5 Visuele linken en handelingen

    Naast verbale linken zijn er ook visuele linken. Het waarnemen is sterk fysiologisch gebonden. Onze ogen zijn nog steeds permanent op zoek naar tijgers in het struikgewas. Het waarnemen laat zich daarom minder manipuleren en door verkeerde woorden op het verkeerde been zetten door de cultuur dan de taal. Amateur-psychologie, dooddoeners en onzin krijgen daardoor minder kans. Het visuele waarnemen van de hedendaagse mens is grofweg 7 miljoen jaar oud. Daarmee is het visuele waarnemen grofweg 233 maal ouder en mogelijk wijzer dan de woordtaal. Omdat het waarnemen ouder is kunnen mensen gezichten mogelijk beter onthouden dan namen. Een van de vele scenes uit een van vele films wordt beter herkend dan een titel van een film.

    5.1 Waarnemen heeft minder werkgeheugen nodig

    Het totale beschikbare visuele veld is 180 graden en het fixatiegebied kan veel meer dan 7 elementen bevatten. Visueel kan er daardoor meer informatie direct beschikbaar zijn dan het maximum van 7 elementen bij een verbale presentatie.Toen S. tegen de grens van zijn (visueel) geheugen aan liep was de oplossing voor hem eenvoudig:

    5.2 Waarnemen is niet alleen visueel

    Auditief, visueel en tactiel (gevoel) waarnemen zijn nauw verbonden. Ze werken ook tegelijk. Discrepanties geven fysiologische problemen, Irrelevante details als de kleur en de geur van een boek gaan ongewild tegelijkertijd mee in de herinnering. Zo ontstaat onder andere een déjà vu. We herinneren daarbij wel de waarnemingen maar kunnen die niet verwoorden. De kracht van een niet verbale auditieve presentaties blijkt uit het effect van muziektherapie. Met muziek kunnen patiënten met een ernstige motorische hersenstoornis soms weer dansen. De rekenkundige telhandelingen bij 2+3 en 3+2 zijn met een trommel auditief te verbeelden. Ook inwisselen en het positiestelsel laat zich eenvoudig vertrommelen: 1x kleine trom is 1, 2x trom is 20 en 3x hele grote trom is samen 321. Dus niet een beat er onder omdat een beat moet, maar een beat die laat horen hoe je de rekenhandeling doet. Voorlopig beperken we ons hier tot het visuele waarnemen.

    5.3 Mnemomisten visualiseren

    De belangrijkste strategie van mnemomisten is visualiseren. Talige informatie visualiseren zij direct. Ze gaan daar heel ver in.



    • De Russische mnemonist S. kon decennia jaren later nog tabellen reproduceren wanneer hem daar onaangekondigd naar gevraagd werd. Vrij ongeloofwaardig maar wel herhaalde malen
    • Een ’visueel’ plaatje verklaart ook waarom mnemomisten lange rijtjes (getallen) ook van achter naar voren op kunnen zeggen Een andere aanwijzing voor de visuele technieken van mnemomisten is, dat de fouten die ze maken. Dat zijn
     
    Bij het onthouden van goed getrainde mnemomisten is er geen sprake meer van bewuste mentale handelingen om te onthouden. Zoals boven beschreven verkorten mentale handelingen zich tot geautomatiseerde handelingen. Het gaat dan gewoon vanzelf. Net als een volwassene direct ziet dat 7+5=12, ziet de mnemonist ook wat hij moest onthouden. Of hij nu wilt of niet. Net als het lezen van teksten. De goede lezer verwerkt de letters en ook de geschreven woorden niet meer bewust maar ziet gewoon de betekenis, of hij nu wilt of niet. Als Tschirhart grofweg 152 maal meer gesproken getallen kan onthouden dan een ’gewoon’ mens kon onthouden met visualisering dan zou twee maal beter onthouden voor schoolkinderen toch moeten kunnen.

    Voorbeelden visuele linken

    Bij het woord Franse woord ’jardin’ past een plaatje van een jaarlijks diner, eventueel in een tuin.Een plaatje van tuingereedschap van het merk Gardena legt mogelijk een link met gereedschap in de schuur.
     
    Een visuele link bij: Drie fietsers naast elkaar, dan is er een de sigaar:leren multiple choice
     
    De pincode 3028 in beelden wordt eenvoudiger onthouden dan zonder beelden (drietand voor 3, ballon voor 0, zwaan voor 2 en een sneeuwpop voor 8). Ook een visuele voorstelling van de beweging is effectief, zoals de letter Z voor de code 1379. leren onthouden vergeten instampen
     
    De associatieve wet is zichtbaar binnen één oogopslag (2+3=5, dat weet ik, ik zie nu dat 3+2 ook vijf is. Dat hoef ik dus niet opnieuw op mijn vingers uit te rekenen.). Een ICT leerkracht kan de handeling in een animatie tonen. leren rekenen basisschool sommen optellenleren rekenen basisschool sommen optellen
     
    Hetzelfde is te zien bij verkeersborden. Ook daar een krakkemikkige visuele vertaling van een logische, talige en juridische werkelijkheid die de verkeersdeelnemer ’geacht wordt te kennen’.Verkeersregels kunnen eenvoudig op borden gevisualiseerd worden met goed gepositioneerde weggebruikers (voetgangers, auto’s, etc.) en bepalingen (mag hier/daar wel/niet rijden/staan). Ook daar spectaculaire resultaten:
     
    Is er even geen plaatje beschikbaar, bijvoorbeeld wanneer mensen zich aan elkaar voorstellen, dan kun je een visuele voorstelling verbaliseren. De naam Kowalski laat zich visualiseren als een koffer die over de wal skiet. Een wat raar beeld maar, zoals gezegd, dat onthoudt beter.

    5.4 Geen plaatje omdat het moet

    Het belang van plaatjes wordt over het algemeen wel erkend maar onduidelijk is vaak wat het plaatje moet tonen.Je krijgt dan een plaatje omdat het moet maar het plaatje toont niet de handeling die het hem doet.
     
    Voorbeelden van een plaatje omdat het moet Sommetjes kun je wel aanbieden door eenheden te visualiseren met kabouters, paddenstoelen en fruit maar daar gaat het niet om. Bij het rekenen gaat het om de relaties tussen aantallen. Dát moet gevisualiseerd worden.
     
    Om het rekenonderwijs visueler te maken is er realistisch rekenen. Er wordt daarbij ’gevisualiseerd’ met verhaalsommen.Het probleem (sommen niet snappen door verbale presentatie en fouten daarin) wordt opgelost door de oorzaak van het probleem, namelijk een verbale presentatie. Rekenen wordt een taaltombola.
    Naar top.



    6 Leren morgen:
    technology driven?

    ICT-leerpsychologie

    De ICT leerde gebruikers met computers te werken met technieken als: Tip van de dag, Wizards, (Help) desks en (Personal) assistants. Inmiddels, enkele decennia later, is wel duidelijk deze ICT-leerpsychologie de gebruikersonvriendelijkheid niet opgelost heeft. Enkele decennia geleden was overigens al duidelijk dat deze technieken het gebruikersonvriendelijkheidsprobleem niet káden oplossen.
    De leerpil?

    Echt nieuws is dat niet. Media publiceren dat soort berichten graag.


    Ook berichten over leerpillen zijn populair. Pillen kunnen mensen gezonder maken. Gezonde mensen kunnen beter leren. Dus de leerpil vervangt binnenkort de Engelse les, is dan de conclusie.
    Elektronisch downloaden

    Elektronische technieken staan dichter bij de eveneens elektronische werking van de hersenen dan chemische technieken. Motorisch en zintuiglijk zijn er successen maar het downloaden van een taal zal, indien ooit mogelijk, nog wel even op zich laten wachten.
    Naar top.



    7 Leren morgen: psychology driven?

    Een belangrijk voordeel van zulke beloften is ook dat je problemen nú niet hoeft op te lossen. Je hoeft het taal­onderwijs niet te veranderen. De leerpil komt er immers aan. Het rekenonderwijs hoeft nu niet te veranderen. Binnenkort heeft elk kind een rekenmachine op zak. Ook begrijpelijke en onthoudbare verkeersborden zijn niet nodig. Voor het onderwijs is dit wel een riskante strategie. Mogelijk leren kinderen nu al rekenen, ondanks het onderwijs. Die hersenen zoeken het al miljoenen jaren zelf uit. En het onderwijs? Dat sterft dan dus uit. Je kunt die beloften van de techniek ook nú realiseren en wel met de psychologie. De geheugen­kampioenen beschikken niet over superhersenen en zijn geen getallenkunstenaars zoals dat in de media heet maar gewone mensen die dezelfde hersenen hebben als ieder ander. Het verschil zit niet in de hersenen maar, net als bij elke wereldkampioen, in een goede strategie en training (onderwijs). Maar die psychologische realiteit hoort het volk niet graag.
     
    Lastig is wel dat moeite- en foutloos leren meer utopisch wensdenken lijkt dan een harde psychologisch en een empirisch onderbouwde realiseerbare leermethode. Terwijl we wachten tot de techniek met apps, pillen en elektroden, de wens­gedachte utopie klaar heeft, hebben we niet in de gaten dat we rondjes rijden in een voet­gangers­gebied ... in een Ferrari.
    Naar top.





    Meer psychologie voor design




    Naar top.



    Toepassing van denk­psychologie:

    ects

      ERMTS hoge snelheidstrein hsl ATB experimenteel interface voor machinist ERMTS high speed train control driver mmi ERMTS hoge snelheidstrein hsl ATB experimenteel interface voor achinist ERMTS hoge snelheidstrein hsl ATB experimenteel interface voor achinist 







    gui



    x Invoer Morsesleutel Toekomst        multidimensionaal graphic   







    icon design



      3-d, perspectief,drie-dimensionaal verkeersbord toekomst parkeerverbod verkeersbord toekomst verboden inhalen verkeersbord toekomst maximum snelheid bepaalde 







    psychologie



    helderheid voor betrouwbaarheid hersenen limgisch systeem en cortex aandacht trekken en aandacht sturen gebruik van de kleuren rood oranje en geel gevoeligheid van het oog voor kleuren humunculus mensmetafoor een mens in de zaadcel 







    public



     NS treinkaart automaat b100 betalen openbaar vervoer NS treinkaart automaat b8060 betalen openbaar vervoer  IMO international maritime organisation muster station sign plattegrond IKEA water vaar verkeersbord maximaal hoogte water vaar verkeersbord maximaal drie dik aanleggen water vaar verkeersbord maximale doorvaart hoogte 3 meter experimenteel vertrektijden bord openbaar vervoer structuur openbare ruimten experimenteel vertrektijden bord openbaar vervoer atb etcs snelheidsbeheersing aandacht trekken water vaar verkeersbord verboden aanleggen water vaar verkeersbord maximale hoogte water vaar verkeersbord verboden 3 dik aanleggen met meer schepen trein vertrektijd perron NS CTA OV openbaar vervoer betalen ov-chipkaart toekomst grafische bestemmingen lijst metro ondergrondse lijn  structuur hoefijzer winkelcentrum 







    toekomst

              







    book

     







    rekenen

    leren rekenen basisschool MAB rekenblokken toekomst onderwijs leren lezen leren rekenen supermarkt leren rekenen basisschool tellen op de vingers aftellen leren rekenen vleksom puntsom rekenonderwijs basisschool tientallig stelsel tellen op de vingers rekenonderwijs basisschool computer diagnostiek remedial teaching graphics for quantitative data next generation 











    Zoeken in humanefficiency.nl



    Contact


    +31 (653) 739 750
    Parkstraat 19
    3581 PB Utrecht
    Nederland

    leonardverhoef@gmail.com
    Kamer van koophandelnummer: 39057871, Utrecht.
    Naar top.