Betalen, lenen, sparen; nu en morgen, artikel

Betalen, lenen, sparen; nu en morgen

maar dan met de psychologie en zonder kans op een credietcrisis

Artikel
Eerste versie juli 2009
Laatste veranderingen van tekst: aug 2010
Leonard Verhoef
Contact

Figuur 1.
Een ponskaart,
linksboven is een hoekje afgeknipt
zodat duidelijk is
hoe de kaart ingevoerd moet worden. In gebruik omstreeks 1970. Een hoekje uit de betaalpas zou veel invoergedoe schelen.

1. Hoe het was

1.1 De pas
In het begin had de gelduitgifte automaat nog geen kleur en geen plaatjes. Image en huisstijl dicteren het ontwerp van de pas en de pinautomaat (zie figuur 2, rechts). Dat is een van de basisfouten van de pinpas (zie kader 'Basisfouten pinpas').

In 2009 mogen ING-klanten zelf hun pas ontwerpen. De slimme amateur pasontwerper geeft zijn pas een andere kleur zodat de kans op het vergeten van de pas verkleint.

1.2 De rekening
Voor elke bankrekening kan er één pin-, één chip- en één credit cardpas zijn. Pashouders hebben meer rekeningen bij één bank. Met slechts twee rekeningen heeft de pashouder dan al zes passen.

Albert Heijn leert hoe dat op één pas kan. Binnen twee seconden en met één druk op de OK knop van de paslezer geldt de AH bonus kaart ook als Airmiles kaart. Hierbij gaat het niet om verschillende passen van één bedrijf, zoals bij bankpassen, maar om twee passen van verschillende bedrijven.

Figuur 2.
ING gelduitgifte automaat en ING pinpas hebben dezelfde kleur. De opvallendheid van de kaart neemt daardoor af en de kans op vergeten van de pas neemt toe.

1.3 De chippas
In 1996 werd de chipknip geïntroduceerd. Deze killer application met zijn vele voordelen kon niet mis gaan. Zie kader 'Chippen kon niet mis gaan'.

Toch ging het mis. Zo waren er twee systemen met twee namen: de chipknip en de chippas. Dat is niet handig wanneer een bank iets introduceert dat de gebruikers niet kennen. Ook de voorlichting droeg bij aan het mislukken. Het effect van de paginagrote voorlichtingsadvertenties was: "Oei wat een lang verhaal, weer wat nieuws van de banken. Dat kan niets zijn." Voorlichting en uitleg moest de bank integreren in het systeem. Juist met ICT is dat zeer goed mogelijk. Dat kon ook met chippen. Zie kader 'Chippen met succes innoveren' hieronder.

Basisfouten pinpas

Bij kassa’s is de mededeling: "Pas andersom invoeren." een vertrouwde. Simpelweg één hoekje schuin afsnijden maakt de communicatie met een pictogram eenvoudiger. Net als de GSM-simkaarten van nu en de ponskaarten uit de jaren zeventig (zie figuur hieronder.

Figuur.
Een ponskaart,
linksboven is een hoekje afgeknipt
zodat duidelijk is
hoe de kaart ingevoerd moet worden.

Het onthouden van een pincode is lastig. Met meer dan vier cijfers zijn er meer gemakkelijke getallen en dus meer gemakkelijk te onthouden pincodes. NS had op haar oude treinkaartautomaten de stationscode meer cijfers te geven dan nodig. Er waren toen 340 stations en een drie cijferige code zou voldoende zijn. Toch is gekozen voor een viercijferige code zodat er meer gemakkelijk te onthouden codes zijn. Daardoor verminderde het oorspronkelijke aantal foute kaartjes per dag van 62 826 naar 1 622.

Figuur. Treinkaartautomaat met viercijferige code voor de stations
Links de lijst met stations en hun code.
In het midden de cijfertoetsen voor de code.

Een bijkomend voordeel is dat een afkijker van een zescijferige pincode, meer fouten maakt dan bij een viercijferige pincode.

Verder kan de bank het pincodeprobleem verkleinen door letters op de toetsen te zetten, en daarmee zinvolle woorden of afkortingen te vormen. In de Verenigde Staten onthoudt men zo de ingewikkeldste telefoonnummers met één oogopslag.

Het skimmen is de schuld van de klant zelf zo stellen banken. "Wij hebben er een duidelijke sticker opgeplakt dat de pinner de code moet afschermen." De eisen die banken stellen aan betaalautomaten leiden echter niet tot een goede afscherming van de pininvoer.

Chippen kon niet mis gaan

Chippen is goedkoper en sneller omdat er bij een betaling geen herhaald telefonisch overleg nodig is tussen betaalautomaat, de bemiddelaar en de bank. Voor goedkoper zijn we altijd wel te vinden. Met "Klein bedrag pinnen mag" neemt het pinverkeer toe en krijgen de banken de bonus voor het laten mislukken van de chippas.

Voor mensen zonder bankrekening of pinpas is de chipknip een oplossing, net als het prepaid bellen.

Als iedereen ook een chipknip op zijn pinpas heeft dan is storing minder rampzalig is; de betalers kunnen altijd nog chippen. Voor banken is dat argument niet zo relevant want bij uitval zijn de kantoren meestal dicht en de problemen zijn op NS-stations en in winkels.

Een voordeel van chippen is dat leveranciers af zijn van rekenen, tellen en gevaarlijk gesleep met contant geld.

Chippen met succes innoveren

De chipknip was een groot succes geworden zonder één cent voor voorlichting met de vraag: "Wilt u 5 cent minder betalen?" Bij "Ja" wordt er gechipt en bij "Neen" wordt er gepind.

Heeft de chipgebruiker niet opgeladen omdat hij nog niet wist dat de bank een extra chip op zijn kaart gezet heeft, dan staat er op het display: "Laadt eerst uw chipknip op bij de winkelier." De winkelier geeft voorlichting en krijgt een deel van de voorlichtingsmiljoenen.

Naar top.

2. Hoe het is

2.1 Skimmen
Het pinsysteem is ongemakkelijk maar ook onveilig. Voor de banken is dat geen probleem. De fraude-opslag die de leverancier voor een pinbetaling betaalt, gaat gewoon omhoog. Per persoon betaalden we in 2008 ongeveer 1 euro voor het skimmen. Met een papieren sticker: "Is de pasinvoer wel origineel?" vechten banken tegen de geavanceerde elektronische aanvallen van criminelen.

In 2010 heeft NS het skimmen opgelost. Zie figuur 3 rechts.

Figuur 3.
Het voorzetstuk van NS. Hiermee is het onmogelijk de pas te skimmen.

2.2 OV-chipkaart
De OV-chipkaart systeem omvat niet zes passen voor één vervoersbedrijf maar één pas voor tientallen bedrijven. De papieren strippenkaart had dat al zo’n dertig jaar.

Naar top.

De OV-pas blijft van deur tot deur diep in de tas en de afrekening verloopt automatisch. Dat wil zeggen: niet meer pinnen, geen afkijken van de pincode, geen skimmen, geen vergeten passen en geen crimineel straattheater om passen te verwisselen.

3. Hoe het wordt

3.1 Wachten op de banken
Voor de credit crisis vluchtten de klanten al naar het nieuwe financiële leven dat met Internet opbloeide. Opmerkelijk is dat de politiek bij de credietcrisis het volk niet naar zo een nieuwe financiële toekomst maar het volk terugboog naar de oude systemen.

3.2 Alles gaan pinnen
Almere nam omstreeks 2009 het heft in eigen hand en bestreed criminaliteit door contant geld uit te bannen en alle betalingen in winkels te laten pinnen. De stad wedt op een duur, slecht, onveilig en verouderd systeem dat het contant betalen nooit helemaal kan vervangen.

Meefietsen met de OV-chipkaart was misschien een betere optie.

3.3 De pest lest
De geschiedenis
De geschiedenis leert dat open water pest en cholera veroorzaakt. De oplossing bleek: geen open water meer maar een gesloten systeem van pijpen. Vertel mensen dat ze niet uit open water moeten drinken en zorg dat de ratten er niet bij kunnen. Over ons drinkwater maken we ons geen zorgen meer. Het water uit de kraan voldoet aan keihard geformuleerde kenmerken. Geld en water moeten stromen en komen uit de muur. Stilstaand water en oude sokken gaan stinken. Het watersysteem lest hoe geld moet stromen. Zie kader: "Hoe moet geld stromen."

Toekomst
Geld kan net als water automatisch stromen. Alleen een bedrag en een bankrekeningnummer hebben computers nodig om geld te laten stromen zoals we dat willen. Gaat het geld naar een spaarrekening dan kan ook de rente automatisch verlopen. De bonussen zijn voor de slimmeriken die niet kiezen voor standaard maar die de juiste opties kiezen voor een op- of afslag van het rentepercentage omdat zij de lener kennen of omdat zij wel van een gokje houden. Dit zijn wel bonussen waar ook een min voor kan staan. Holland Casino en de Nationale Postcode loterij kunnen deze opties verder uitwerken. Wanneer Endemol er een nationale TV quiz van gemaakt heeft, dan spelen de slimmeriken tegen de rest van Nederland. We worden gewoon allemaal bank. Dat waren we natuurlijk al, alleen zat er een andere bank tussen. Internet heeft wel meer meeëters brodeloos gemaakt. Alles bij elkaar niets nieuws, niets ingewikkelds en niets duurs.

Oh ja, "Wat doen we met banken?" Daar heeft de evolutie wel een antwoord op. Geologische verschijnselen met globale effecten hebben de dinosaurussen laten verdwijnen en nieuw intelligent leven mogelijk gemaakt. Een dinosaurus hoort als fossiel in een museum.

Hoe moet geld stromen?

Geld is, net als water, gewoon een product dat keihard geformuleerde kenmerken heeft zoals de hoogte van het bedrag, de te betalen rente, de aflossingstermijn en het risico dat de spaarder het geld niet terugkrijgt.

Een elektronisch leidingennet is er al jaren. Ook staat in elk huis wel computer die kan bepalen of het geld dat leners uit de elektronische muur tape zuiver is. Tappen zij teveel dan gaat de prijs omhoog of de kraan dicht. De geschiedenis leert dat de overheid goed moet zorgen dat er geen ratten bij kunnen komen.

Geld terugleveren kan ook, net als bij stroom uit zonnepanelen. De transacties blijven min of meer gelijk, alleen komt er hier en daar een plus in plaats van een min voor het getal te staan.

Verder zijn taxateurs nodig om de waarde van het bezit van de lener te bepalen en een systeem dat bijhoudt of de lener (genoeg) onderpand gegeven heeft. Indien gewenst door de klant is er ook een link met de belastingdienst. Zo‘n link vereenvoudigt het betalen van belasting.

Zoals de overheid nu de huurprijs en termijnen voor het opzeggen van de huur wettelijk afdwingt kan ze ook dienstbaar zijn bij het regelen van onderlinge leningen. De spaarder maakt het geld over via een speciale rekening. De lener leent via die speciale rekening. Zij kunnen kiezen voor standaardregels of proberen slimmer te zijn.

Naar top.