Waarom mocht oma niet E-stemmen toen zij jong was?

Een versie van deze column verscheen 2006.
Laatste stilistische veranderingen maart 2010

Leonard Verhoef, denkpsycholoog voor mensgericht ontwerp van ingewikkelde dingen, geen designer.

Contact.

Knopjesstemmen

Mijn oma heeft haar hele leven gestemd met een rood potlood. Ze heeft de oprichting van D66 nog meegemaakt. Ik voorspelde haar toen dat alles anders zou worden. Ze zou niet meer met een rood potlood gaan stemmen maar met een knopje. Nu, ruim 50 jaar later stem ik nog steeds met een rood potlood.

Stemmen met een knopje bleek lastig. De VS kreeg in 2000 mogelijk een verkeerde president omdat een stemmachinemaker de knopjes zo plaatste dat hij ze gemakkelijk op de printplaat kon solderen. De stemmer kon echter niet goed zien welk knopje bij welke presidentskandidaat hoorde (zie de figuur rechts). Niet de knopjesmaker werd ontslagen maar het stemmen met een machine ging in de ban.

In Nederland waren er problemen met de betrouwbaarheid van stemmachines. Het is wel mogelijk met een open systeem als internet 24 uur per dag elk bedrag onder pakweg 50 000 euro te verplaatsen naar een van miljoenen rekeningen. Maar een met niets verbonden kastje dat één stem optelt bij één van de pakweg 300 kandidaten voor de ­vertegen­woordiging lukt niet. Weer werd niet de stemmachinemaker ontslagen maar het stemmen met een machine ging in de ban.

In het Rotterdamse waren er toestanden bij de gemeenteraadverkiezingen in 2010. Nu riep men in de media juist weer om gebruik van een stemmachine.

verkiezingen stembiljet usa
Stembiljet presidentsverkiezingen USA 2000. De knopjes zijn gemonteerd in het midden en in een rij. De namen van de kandidaten staan links en rechts van de knopjes, zijn gecentreerd en staan niet op dezelfde lijn als hun knopje. Daardoor kan de stemmer per ongeluk een knopje te laag of te hoog indrukken.
Thuis stemmen Mijn oma heeft haar hele leven KVP¹ gestemd. Toen ze voor het eerst stemde wist ze al dat ze haar hele leven KVP zou stemmen. Als kind heb ik nooit begrepen waarom die politici haar drie maal per vier jaar naar dat gymlokaal lieten lopen.

Noot 1.
KVP: Katholieke Volkspartij, in 1977 opgegaan in het CDA.

Bijna alles regel ik thuis met Internet. Voor stemmen moet ik mijn huis nog uit. Met Internet had mijn oma gewoon thuis kunnen stemmen. Trouwens zonder Internet had dat ook wel gekund. Ze had gewoon een aangetekend briefje kunnen sturen met de tekst: Hierbij geef ik mijn stem tvoor kamer, provincie en raad tot wederopzegging aan de KVP. Zo'n briefje had haar grofweg 45 loopjes naar het stemlokaal bespaard.
Naar top.
Zonnestemmen

We stemmen elke vier jaar weer. Dat gesjouw met stembussen naar gymzalen, het folderen en dat campagnebakfietsen kan je niet het hele jaar door doen.

Ik stem zo. Eens in de vier jaar heb ik een reünie van oude vrienden. Kees acht ik heel hoog als het om politiek gaat. Ik vraag Kees altijd wat ik moet stemmen. Het ongeluk wil dat onze reünie de laatste tijd steeds net nà de verkiezingen is. Kees baseert zijn advies op wat politici de afgelopen vier jaar gedaan hebben. Om kort te gaan: ons land wordt dus bestuurd zoals ik het acht jaar geleden gewild had.

De oplossing voor mij en mijn oma is eenvoudig. De burger moet stemmen als hij denkt: Nu een andere partij!. Mijn oma zou dus maar eenmaal in haar leven gestemd hebben en ik zo vaak als ik Kees zie en Kees van gedachten veranderd is. Je móet natuurlijk stemmen wanneer je van gedachten verandert. Natuurlijk mag je ook lekker ouderwets wachten met stemmen tot de aarde vier maal rond de zon gedraaid is.

Ja, dan zou het kabinet dus elke seconde kunnen vallen. Zoals in elk complex proces moet je dan sterke fluctuaties dempen. Het grootste bezwaar van deze aanpassing aan de wijze waarop mensen denken en stemmen is, dat je het verkiezingscircus van media en partijen geheel moet ombouwen.
Naar top.
Stemwijzers Mijn oma had het gemakkelijk. Die was katholiek en die stemde gewoon KVP. Voor mij ligt het aanzienlijk moeilijker. De KVP is weg, ik weet niet meer wat ik ben. De politiek verpersonaliseert steeds meer en politici tonen vooral wat zij niet zijn. Daar komt nog bij dat je niet meer stemt op een levensvisie of programma maar op een persoon. Bovendien willen sommige politici dat we op steeds meer personen gaan stemmen. Een oplossing voor mij is ontpersonalisering zoals stemwijzers proberen te doen. Tot nu toe worden stemwijzers vooral gebruikt voor vermaak. Ha, ha, de VVD-leider blijkt volgens de stemwijzer een SP-er te zijn.

Stemwijzers moeten zich nu nog baseren op verkiezingsprogramma’s. Verkiezingsprogramma’s moeten stemmers verleiden op een partij te stemmen en dienen als citatenlijsten voor debatten. Verleiding en bedrog zijn zeer natuurlijk maar in de politiek willen we dat nu eigenlijk juist net niet. Een stemwijzer kan niet beter zijn dan de programma's waar de stemwijzer op gebaseerd is.

Een oplossing voor dit probleem van de stemwijzer is omdraaiing. De stemwijzer moet niet afhankelijk zijn van een schrijfsel van een partij. Partijen zouden verplicht moeten worden een stemwijzervragenlijst in te vullen. Net als criteria die garanderen dat het water uit de kraan gezond is en een dokter deskundig is, heb je dan ook garantie dat de stemwijzer goed is.

Naar top.
Wijsstemmen

De volgende stap is evidient. De stemwijzer zegt dus: U kunt het beste partij x kiezen. Daarachter komt een knop met de tekst: OK doe deze maar tot nadere aankondiging.

Ook de daarop volgende stap tekent zich af. Internet schakelt tussenhandel uit. Een reisbureau, een makelaar en een hypotheekadviseur is niet meer nodig. Met goede Internetsites kan ieder zelf kiezen en direct aan de leverancier zeggen wat hij wil. Niks nieuws onder de zon. Rudolf Steiner had het daar in 1920 al over en noemde dat associatieve economie.

Of ze willen of niet, ook politici zullen eraan moeten geloven. De techniek kan de regering beter vertellen wat het volk wil dan de politiek. De bemiddeling tussen regering en volk kan weg en elke politicus moet dan kiezen voor zijn gezin. De kennis en de techniek is daarbij niet het grootste probleem. In dit soort gevallen is het probleem het grootste probleem. Waar moeten politici en media over praten en schrijven wanneer de stem van het volk goed en controleerbaar gehoord wordt.
Naar top.

Andere artikelen
over de toekomst
volgens de
psychologie:

Computers en zo
Help voor whizzkids
Het RSI-gevaar
Homepage van morgen
Niemand, zelfs de ontwerpers, weten wat het is: een desk-top, e-book, e-reader, gsm, handheld, hands-top, hand-top, iBook, iPad, iPhone, iPod, lap-top, note-book, pda, smart phone en een ultra-book

Geldzaken
Bank wordt overbodig
Betalen, lenen, sparen, nu en morgen
Fiscus rekent meteen af
Ideaal betalen
Pinnen is te moeilijk voor banken

Waarom kijkt de bank naar de zon bij betalen van rente?

Onderwijs
Leren rekenen en therapie in de supermarkt
Het algoritme leren of leren algoritmiseren, artikel

Maatschappelijke zaken
Waarom mocht oma niet E-stemmen toen zij jong was?
Cognitive psychology will control the future, wordt geen cognitief psychologisch verantwoorde constateerder voor gektes en geklets.Construeer de toekomst!
Moderne mens: meester of slaaf?
Redeneer-wijzer
De voorspellers, een kritiek op de toekomstindustrie, boekbespreking
Waarom mocht oma niet E-stemmen toen zij jong was?

Naar top.

Behalve toekomst ook cognitieve psychologie en:

Interface, GUI en web.        
Public information: bewegwijzering, dynamische (reis)informatie, kaartverkoop, OV-chip, ed.  
Leren rekenen op de basisschool: computers, toekomst, didactiek      
Snelheidsbeheersingsinformatie (ATB) voor machinisten van hoge snelheidstreinen (ERMTS).      
Naar top.

Naar top.

Contact


cognitieve psychologie, gebruiksvriendelijkheid, interface design, mmi, ontwerp, usability, web page design
Human Efficiency
Leonard Verhoef.
Tweet bij een nieuwe cognitief psychologische reactie op een actueel onderwerp (±6x per jaar):


+31 (653) 739 750
Parkstraat 19
3581 PB Utrecht
Nederland

verhoef@humanefficiency.nl Kamer van koophandel, inschrijvingsnummer: 39057871, Utrecht.
Naar top.